Procesy tworzenia oraz wizualizacji NMT na podstawie danych z lotniczego skaningu laserowego stają się coraz powszechniejsze. Jakość NMT jest uzależniona od wielu czynników. W pracy poddano analizie proces tworzenia NMT w aspekcie zróżnicowania ukształtowania terenu, wielkości siatki GRID oraz metod interpolacji na podstawie danych pozyskanych z projektu ISOK dla fragmentu (1km2) miasta Koszalin. Wykorzystano interpolacje deterministyczne oraz stochastyczną do uzyskania modeli o rozdzielczościach 0.1 m, 0.25 m oraz 0.5 m. Porównano ponadto otrzymane modele ze standardowym NMT pozyskanym z ISOK. Największy wpływ na jakość NMT zbudowanego na podstawie danych LIDAR ma zróżnicowanie terenu. Ponadto w zależności od przeznaczenia modelu sprawdzono, czy zmiana wielkości oczka tworzonego modelu GRID ma wpływ na jakość NMT zwłaszcza w kontekście odwzorowania form morfologicznych rzeźby.
EN
Creating and visualizing DTM based on data from airborne laser scanning become a common practice. Quality of DTM depends on many factors. The paper analyzes the process of creating a DTM in terms of diversity of terrain, the size of grid (the cell size) and methods of interpolation, based on data obtained from the project ISOK for a part (1km2) of the city of Koszalin. Deterministic and stochastic interpolations are used for cellsizes of 0.1 m, 0.25 m and 0.5 m. Moreover, the models were compared with DTM obtained from the ISOK. Diversity of terrain has the biggest impact on the quality of DTM based on LIDAR data. Furthermore, depending on the application of the model, it has been checked if reducing the cellsize of the created model GRID affects the quality of the DTM, especially in the context of mapping morhological forms.
Airborne Laser Scanning (ALS) products are now often used to study the terrain due to their numerous advantages such as relatively low cost and ease of data collection. The ISOK project (pl: Informatyczny System Osłony Kraju – national hazard protection information system) developed elevation data for about 65% of the Polish territory. Parallel to the airborne laser scanning point cloud collection, additional products, such as orthophotomaps, digital terrain models (DTM), and digital surface models (DSM) were created. This resource is not only a reference material for the project, but also a valuable source of the analysis used in various fields of economy and science. Important features of the ISOK-data are the availability and their standardized format based on uniform technical conditions. The article presents the results of an experiment in which an attempt was made to use the digital elevation model with a resolution of 1 m based on airborne laser scanning data to determine concave terrain features using GIS tools. The ISOK-DTM has a height accuracy of 0.15 m for the outdoor areas, which makes it a better representation of small terrain forms than previous products. The research area is located at an undeveloped open ground with comparatively little variation of its shape for a long period. Several methods were tested to classify the terrain shape based of topographic attributes. Those methods led to similar locations of the concave features and further on coincide with results of the pre-analysis. Also, attention was drawn to the selection of the analysis parameters and their influence on the result. The results show the usefulness of ISOK’s DTM for locating field concave terrain shapes.
Underwater storage of chemical substances placed on the bottom of the Baltic Sea are a major threat to the environment and the health and life of humans. Today, not all locations of the underwater storage sites are known and worsening of their condition and the tides make a periodic monitoring of the seabed is one of the most important tasks of hydrographic authorities to guarantee the marine environment protection and the safe navigation of vessels whose collision can cause an ecological disaster. The sea bed measurements have been carried out by ship-based echo sounding, but this method is rather expensive. The goal of this paper is to examine the possibility of detection of seabed objects based on satellite imagery and airborne laser bathymetry. The first part of the publication presents the principle of bathymetric data acquisition using bathymetric laser scanner and satellite imagery processing to bathymetric data. The second part of this paper presents an analyses the ALB (Airborne Laser Bathymetry) data and bathymetric data from processed satellite imagery. A comparison to echo sounding data shows only small differences in the depths values of ALB data, more than 95% is between ± 0.5 m, but big differences in the depths values of satellite data. The results of tests to object detection are similar to difference comparison. In data from airborne laser bathymetry is possible to find the object on the sea bed, but in satellite bathymetry data it's very difficult or even impossible to detect some object. This paper presents the data and results from the project 'Investigation on the use of airborne laser bathymetry in hydrographic surveying', carried out by the German Federal Maritime and Hydrographic Agency (BSH) in cooperation with the Institute of Photogrammetry and GeoInformation, Leibniz Universität Hannover, Germany.
Od wielu lat borykamy się z problemem związanym z powodziami, które powodują duże straty materialne, a w skrajnych przypadkach nawet zagrożenie życia ludzi. W celu zwiększenia bezpieczeństwa społeczeństwa oraz ograniczeniu strat spowodowanych występowaniem powodzi tworzony jest projekt „Informatyczny System Osłony Kraju przed nadzwyczajnymi zagrożeniami” zwanym w skrócie ISOK. Podstawowym zadaniem ISOKu jest stworzenie kompleksowego systemu osłony społeczeństwa, a cel ten ma zostać osiągnięty poprzez wyselekcjonowanie obszarów zagrożonych powodzią a docelowo poprzez ograniczanie ekspansji gospodarczej na tych obszarach (http://www.gugik.gov.pl/projekty/isok). Realizacja projektu nie dotyczy jednak całego terenu naszego kraju, a tylko obszarów, które ocenione zostaną jako te o dużym ryzyku powodziowym. W artykule podjęto próbę przedstawienia takich obszarów, na których występuje zjawisko podtopień, ale o zasięgu i charakterze lokalnym. Do tego celu wykorzystano NMT oraz bazy HYDRO – dane dostępne w Państwowym Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym. Bazy danych HYDRO, to istotny komponent Mapy Hydrograficznej Polski w skali 1:50 000, która wykonywana jest pod auspicjami Głównego Geodety Kraju już od kilkunastu lat. W bazach tych zgromadzone są dane przestrzenne o charakterze tematycznym zawierające informacje specjalistyczne dla obszaru blisko 60% kraju (w tym roku powstają kolejne opracowania, które pokryją kolejny fragment naszego państwa). Niniejszy artykuł ma na celu ukazanie nowych możliwości wykorzystania istniejących baz danych HYDRO, jakie daje ich integracja z NMT. Do tego celu wykorzystano model danych wysokościowych pochodzący z lotniczego skaningu laserowego (średni błąd dla większości obszarów, nie przekracza 1 m). Tak zdefiniowana interoperacyjność zbiorów danych: HYDRO i NMT oraz harmonizacja informacji sytuacyjnej jak i wysokościowej pozwala na ich pełniejsze wykorzystanie. Głównym aspektem podjętym w pracy, jest przedstawienie analiz z wykorzystaniem danych HYDRO. Dzięki narzędziom GIS wyznaczono kierunki spływu wody i określono miejsca jej gromadzenia. Pozwoli to na wyznaczenie obszarów występowania lokalnych podtopień spowodowanych nie tylko gwałtownymi opadami, ale również wskutek roztopów pokrywy śnieżnej. Takie informacje, związane z podtopieniami, poprzez stworzenie odpowiednich map i umieszczenia ich w geoportalach, mogą być pomocne dla indywidualnych inwestorów (czy to w związku z zakupem działki, czy zastosowaniem odpowiednich izolacji np. w trakcie budowy domów). Określanie stref podtopień może być także przydatne dla gmin, dla których ze względu na znikome występowanie obszarów zagrożonych powodziami, nie zostaną w projekcie ISOK opracowane mapy zagrożenia powodziowego, czy mapy ryzyka powodziowego. Pozwoli to gminom na umieszczenie informacji o lokalnych podtopieniach w planach zagospodarowania przestrzennego, co może posłużyć m.in. do wydawania decyzji lokalizacyjnych. Wyznaczenie miejsc, w których gromadzi się woda, to także potencjał informacyjny dla KZGW, który może stanowić punkt wyjściowy do tworzenia okresowych zbiorników (rozlewisk), a następnie wykorzystania ich w okresach suszy dla potrzeb np. nawadniania pól.
EN
HYDRO databases are an important component of the Polish hydrographic maps made for several years. Special thematic data stored in spatial databases cover an area of nearly 60% of the country. This paper aims to show new possibilities of using existing HYDRO databases integrated with Digital Terrain Models. DTM is shown as the background for selected hydrographic data layers. For this purpose, the authors use an elevation data model developed with Airborne Laser Scanning data. These kinds of DTMs were developed for large part of the country, and the average error for most areas is less than 1 m. These results are kind of a three-dimensional view, which allows better understanding of hydrographic phenomena. Using the GIS tools allowed to find runoff directions and to determine the places of water gathering. This will allow to designate areas of local flooding caused by heavy rain and also as a result of snow melt. This information could be a root for creation of relevant maps and place them in geoportals to help individual investors planning to purchase the land parcel or to use appropriate insulation in construction of houses. Delineation of flooding zones may also be useful for municipalities in areas not covered by the flood risk maps. Targeting the places where water accumulates is also valuable information for the National Water Management Authority (KZGW) which can help to create periodic reservoirs (wetlands) and then use them in times of drought for the irrigation purposes.
Ukształtowanie rzeźby terenu ma podstawowy wpływ na zjawiska przyrodnicze zachodzące na powierzchni Ziemi. Dyrektywa 2000/60/WE (Ramowa Dyrektywa Wodna) Parlamentu Europejskiego i Rady Europy (23.10.2000) nakazuje wprowadzenie obowiązku zrównoważonego gospodarowania zasobami wody, między innymi poprzez ochronę przed pogarszaniem się stanu wód, ekosystemów wodnych oraz ekosystemów lądowych i terenów podmokłych zależnych od wody. Geneza powstania terenów podmokłych oraz zbiorników naturalnych wody związana ze strukturą i typem gleb, ukształtowaniem terenu, ze spływem powierzchniowym wód w cyklu hydrologicznym oraz z wodami podziemnymi, które przy pochyłej warstwie nieprzepuszczalnej występują w postaci strumienia płynącej wody, znajdującej ujście w postaci źródeł lub sap. Ukształtowanie terenu jest funkcją grawitacyjnego zniesienia stokowego gleby będącego gęsto-plastycznym biegiem złoża powierzchownego po powierzchni nachylonej opisywanym równaniem Szwedowa-Binghama. Ruch gleby na skosach ustaje po osiągnięciu nachylenia końcowego. Stanem końcowym będzie profil H = H0, na którym krusz już jest w warunkach stabilności. W miarę upływu czasu kształt profilu dowolnego zbocza stanie się regularny niezależne od jego stanu pierwotnego, przy czym w jego dolnej części uformuje się strefa akumulacji kruszy, która przy określonych warunkach hydrologicznych i glebowych stanowić będzie naturalną zaporę wód powierzchniowych i zaskórnych. Celem prowadzenia badań było opracowanie metod oceny stabilności ukształtowania terenu z wykorzystaniem nowoczesnych metod fotogrametrycznych i geoinformacyjnych oraz pozyskiwania obszarów zagrożonych podtopieniem i zanieczyszczeniami związanymi z powierzchniowymi oraz gruntowymi spływami wód.
EN
Landscaping has a major impact on the natural phenomena that occur on the surface of the Earth. Directive 2000/60/EC of the European Parliament and of the Council of Europe (23/10/2000) prescribes an obligation of sustainable management of water resources, including by protecting them against deterioration of water, aquatic and terrestrial ecosystems and wetlands dependent on water. Origins of wetlands and natural water reservoirs associated with the structure and the type of soil, topography, the surface flow of water in the hydrological cycle and the groundwater that emanates as a stream water under sloping impermeable layer. The Szwedow-Birghman equation describes the function of gravity relating flow of terrain which is density-plastic soil on slope surface. The movement of soil on sloping angle stops after reaching the final state. The final state will profile H = H0 that shows the terrain in stability condition. Over time, the shape of any profile will become regular independent of its original condition, and in its lower part forms a zone of accumulation, which under certain conditions, hydrological and soil will be a natural barrier for surface and underground water. The aim of this study was to develop methods to assess the stability of the terrain using modern methods of photogrammetry and geospatial and gain areas at risk of flooding acquisition and pollution associated with the flow of surface water and groundwater.
Mapy tematyczne (hydrograficzne i sozologiczne) opracowywane i modernizowane od połowy lat 80-tych obecnie realizują podstawowe funkcje systemów GIS. Zasięg przestrzennego opracowania tych danych w chwili obecnej obejmuje około 60% powierzchni Polski. W ostatnich latach ilość nowo opracowywanych arkuszy mapy tematycznej bardzo się zmniejszyła. Związane jest to z wysokimi kosztami opracowania map. W niniejszym artykule autorzy podejmują próbę przedstawienia nowego ujęcia wykonywania mapy hydrograficznej i sozologicznej. Prezentowana koncepcja jest próbą harmonizacji i opiera się na połączeniu obydwu opracowań. Pozwala ona na zoptymalizowanie kosztów wytworzenia danych geoinformatycznych, a także wykonywanie opracowań większych obszarów. Odpowiedni podział na grupy zjawisk hydrograficznych oraz ochrony i degradacji środowiska przyrodniczego, umożliwiłoby analizę wybranych zagadnień w szerszym ujęciu, np. regionu, województwa, kraju. W artykule przedstawiono także propozycję nowego sposobu opisywania części merytorycznej, czyli tzw. komentarza opracowywanego przez zespół konsultantów naukowych. Autorzy mają nadzieję, że nowy sposób wykonywania map tematycznych przyczyniłby się do zwiększenia zasięgu obszarowego nowych opracowań oraz spopularyzowania map hydrograficznych i sozologicznych.
EN
Thematic maps have been worked out and updated since the 80s of 20th century to realize the basic functions of the GIS. The concept of creating thematic maps has been developed, and now they can be used as true GIS data. At present almost 60% of Poland’s territory is covered by thematic maps. In recent years the number of newly created map sheets has decreased because of the shortage of funds. In this article the authors have made an attempt at describing a new approach to making hydrographical and environmental maps. The concept presented is based on harmonization and combining both kinds of the maps. A proper division into hydrographical and environmental protection and degradation factors would enable an analysis of chosen issues in a broader perspective, for example, that of the region, province and country. The article presents also a suggestion for a new way of describing the factual part, which is a comment drawn up by a team of scientific consultants. The presented concept includes an attempt at integrating both the studies. The authors hope that the new way of making thematic maps will broaden the range of new studies and popularize hydrographical and environmental maps.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.