W związku z obserwowanymi zmianami klimatu Światowa Organizacja Meteorologiczna (WMO) podjęła decyzję o przystąpieniu w 2010 r. do międzynarodowego porozumienia CIPM MRA. Spodziewanym efektem tego porozumienia jest poprawa oceny parametrów klimatu poprzez poprawę wiarygodności wyników pomiaru i związanych z nimi niepewności. Projekt JRP ENV07 MeteoMet, realizowany w ramach Europejskiego Programu Badawczo-Rozwojowego w Dziedzinie Metrologii, jest odpowiedzią na to wyzwanie. Projekt koncentruje się na spójności pomiarów parametrów klimatu. W artykule przedstawiono genezę projektu, główne zagadnienia, jakim był on poświęcony oraz omówiono udział polskich instytucji zaangażowanych w realizację projektu.
EN
The observed changes in climate led to the participation of the World Meteorological Organization (WMO) in an international agreement of the CIPM MRA. The expected result of an agreement, signed by the WMO in 2010, is to improve the assessment of climate parameters by improving the reliability of the measurement results and associated uncertainties. The project JRP ENV07 MeteoMet, implemented within the European Metrology Research Programme, is the answer to this challenge. The project is focused on the measurement traceability of climate parameters. The paper presents the genesis of the project, the main issues dedicated to the project as well as is discussed the participation of Polish institutions involved in the project.
Punkt potrójny argonu o temperaturze T90 = 83,8058 K jest definicyjnym punktem stałym Międzynarodowej Skali Temperatury z 1990 roku. W pracy opisano problemy z którymi musi zmierzyć się projektant i konstruktor stanowiska wzorcowego, wynikające z wytrzymałości materiałów konstrukcyjnych i kształtu termometrów platynowych oraz z konieczności utrzymywania stabilnych i odtwarzalnych warunków cieplnych w kriostacie. Rozwiązanie tych problemów umożliwiło osiągnięcie pożądanych parametrów metrologicznych opisanego urządzenia.
EN
The argon triple point temperature T90 = 83.8058 K is one of fixed points of the International Temperature Scale of 1990. This paper describes some problems faced by a designer and a constructor of a system for realization of the fixed point, shown schematically in Figs. 1 and 2. These problems are: appropriate size and shape of the thermometric cell with argon, mechanical strength of materials used for the cell construction, ensuring good thermal contact with the platinum reference thermometers of different construction – long stem and capsule type – and the argon inside the cell, as well as stable and reproducible thermal conditions in a cryostat. The influence of an adiabatic shield temperature and problems of the heat transfer through the thermometer well are also presented (Figs. 3, 4 and 5). Solving these problems enabled to achieve the desired metrological parameters of this system. A thermal width of the phase transition plateau achieved in the described apparatus is lower than 300 μK (Fig. 6). The plateau can be maintained for more than 20 hours. The system is used for calibration of the SPRTs and CSPRTs in the triple point of argon with the standard uncertainty u less than 1 mK (for k = 1).
INTiBS – depozytariusz wzorca państwowego – zobowiązany jest do potwierdzania swoich kompetencji przez udział w międzynarodowych porównaniach kluczowych. Wymagania te wynikają z porozumienia CIPM MRA. Porównania dokładności realizacji punktu potrójnego wody w INTiBS – elementu wzorca państwowego - zostały przeprowadzone w Instytucie Metrologii w Holandii (VSL). Różnica temperatur punktu potrójnego wody uzyskiwanych w komórkach VSL i INTiBS wynosiła 2,9 μK przy niepewności pomiaru u = 46 μK.
EN
In Poland the National Temperature Scale is maintained by two distinct National Laboratories, by the Central Office of Measures – GUM in Warsaw, for long-stem thermometers at temperatures above the argon triple point with a temperature -189,3442 °C up to + 961,78 °C, and by the Institute of Low Temperature and Structure Research – INTiBS in Wroclaw, for capsule thermometers at temperatures below the water triple point down to 13,8033 K (the triple point of hydrogen). Since both laboratories use the water triple point but only GUM could participated in EURAMET.T-K7, a separate bilateral comparison was set up with the Dutch Metrology Institute - VSL, in order to create a direct reference to CCT-K7 for INTiBS. A temperature difference of the triple point of water at the INTiBS reference cell and the VSL water cell determined during the comparisons was equal to 2,9 μK with a standard uncertainty u = 46 μK for k = 1. The comparison gives a direct linkage to the EURAMET. T-K7. The equivalence between the INTiBS standard TINT(TPW) and the European Reference Value TERV(TPW) is 1,2 μK with an expanded uncertainty U = 111 μK for k = 2.
The Joint Research Project METEOMET - "Metrology for Meteorology" realized in the frame of the European Metrology Research Programme (EMRP) is described in the paper. The project is focused on the traceability of measurements involved in the climate changes: surface and upper air measurements of temperature, pressure, humidity, wind speed and direction, solar irradiance and reciprocal influences between measurands. It includes development and testing of novel instruments as well as improved calibration procedures and facilities for ground based observations, including in-situ practical calibrations and best practice dissemination. The project consortium is based on 18 National Metrology Institutes (NMIs), three un-funded partners and several collaborators, such as universities, research centers, meteorological organization and institutions, from Europe and other non-European countries. Istituto Nazionale di Ricerca Metrologica (INRiM) in Italy is the project coordinator. Three Polish organizations participate in the project: the Central Office of Measure (MG-GUM), the Institute of Low Temperature and Structure Research (INTiBS) and the Wrocław University (UWr).
This paper reports the physic principles and the experiments involved in the determination of the Boltzmann constant, for the new definition of the kelvin. In the current International System of Units (SI), the unit of temperature T, the kelvin is defined as the fraction 1/273,16 of the thermodynamic temperature of the triple point of water having a defined isotopic composition. Thus, the kelvin is linked to an artefact, and a material property which is far from being invariant in space and lime. It would be advantageous to proceed in the same way as with other units: to relate the unit to a fundamental constant and fix its value. For the kelvin, the corresponding constant is the Boltzmann constant k(sub)B, being it the basic constant of statistical mechanics and thermodynamics. A general discussion on the concept of temperature and its link with the kinetic theory under a metrological view is reported. Methods and techniques used in the several experiments aiming at determining the Boltzmann constant with an uncertainty close or even better than 1 ppm are described. The recent achieved results are mentioned and the capabilities of some devices are reported. A short view on the effect of the new definition of the kelvin and its dissemination is included.
PL
W pracy zostały omówione podstawy fizyczne i eksperymenty przeprowadzone w celu wyznaczenia stałej Boltzmanna kB' dla nowej definicji kelwina. W aktualnym Międzynarodowym Systemie Jednostek Miar (Sl), jednostka temperatury T, kelwin, zdefiniowana jest jako 1/273,16 temperatury termodynamicznej punktu potrójnego wody o znanym składzie izotopowym. Z tej definicji wynika, że kelwin powiązany jest z własnościami materii, które nie są niezmiennicze w czasie i przestrzeni. Byłoby istotnym postępem wyrażenie Kelwina w ten sam sposób jak definiowane są inne jednostki miar, tzn. powiązanie jednostki ze stałą uniwersalną i podanie jej wartości. W przypadku kelwina odpowiednią stałą jest stała Boltzmanna k(sub)B - podstawowa stała w mechanice statystycznej i termodynamice. W pracy krótko omówiono dyskusje na temat pojęcia temperatura i powiązania jej z teorią kinetyczną z punktu widzenia metrologii. Przedstawione są metody i techniki zastosowane w eksperymentach mających na celu wyznaczenie stałej Boltzmanna z niepewnością bliską lub nawet lepszą niż 1 ppm. Podano ostatnio uzyskane wyniki i omówione możliwości pomiarowe zastosowanych urządzeń. Na zakończenie podano krótkie podsumowanie jakie skutki mogą wynikać z nowej definicji kelwina.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Termometrami interpolacyjnymi w szerokim zakresie temperatur definiowanych przez MST-90 są czujniki platynowe termometrów rezystancyjnych. W zakresie od 13,8033 K do 273,16 K jest to czujnik typu kapsułkowego, a w zakresie od - 189,3442 °C (83,8058 K) do 961,78 °C czujnik platynowy z długą nóżką. Oba czujniki muszą być wzorcowane w punkcie potrójnym argonu, rtęci i wody. W Polsce państwowy wzorzec jednostki temperatury dla niskich temperatur znajduje się w INTiBS, a wzorzec dla wyższych temperatur - w GUM. W celu określenia spójności pomiarowej między wzorcami GUM i INTiBS przeprowadzono bilateralne porównania dokładności realizacji temperatury punktu potrójnego wody i rtęci. Porównania te wykazały, że temperatura punktu potrójnego wody w komórce INTiBS jest o 0,20 mK niższa od temperatury w komórce GUM. Wynik ten potwierdza rezultaty uzyskane wcześniej w porównaniach międzynarodowych. Temperatura punktu potrójnego rtęci w komórce GUM i INTiBS pozostaje w bardzo dobrej zgodności 0,07 mK.
EN
Standard platinum resistance thermometers, SPRTs, are interpolating thermometers in a wide temperature range defined by the International Temperature Scale of 1990 (ITS-90). In the range from 13,8033 K (triple point of hydrogen) to 273,16 K (triple point of water) a capsule type SPRT is the interpolating instrument. In the higher temperature range from -189,3442 °C (triple point of argon) to 961,78 °C (freezing point of silver) a long stem platinum thermometer is recommended to be used for interpolation. Both types of SPRTs must be calibrated at the triple point of water and mercury (234,3156 K). In Poland a national temperature standard for the low temperature range was established at the Institute of Low Temperature and Structure Research (INTiBS PAN) in 2001, while the higher temperature standard is maintained at the Central Office of Measures (GUM). To determine traceability between these standards, bilateral comparisons of the triple point of water and mercury cells have been carried out. Results of the comparisons demonstrated a temperature difference equal to 0,20 mK between the triple point of water realized in the INTiBS cell and the GUM cell. The same difference was observed during international comparisons between INTiBS and INRiM in Italy. The triple point of mercury temperature in the both cells, GUM and INTiBS, were in agreement within 0,07 mK with a combined uncertainty of measurements U = 0,33 mK for k = 2.
Czujniki platynowe termometrów rezystancyjnych wzorcowane są w punktach stałych skali temperatury, gdy wymagana jest duża dokładność pomiaru - rzędu ułamka milikelwina. Wówczas wzorcuje się termometry przy dwóch wartościach prądu pomiarowego. W przypadku przemysłowych termometrów platynowych wzorcowanie odbywa się przez porównanie ze wskazaniami termometru kontrolnego. W pracy omówiono wpływ prądu pomiarowego na dokładność wzorcowania termometru. Jeżeli wymagana niepewność nie przekracza 1 mK rezystancyjne termometry platynowe można wzorcować tylko przy prądzie 1 mA.
EN
Platinum resistance thermometers are basic sensors used for temperature measurement in the very wide temperature range - from about - 260 °C up to almost + 1000 °C. Different methods of thermometer calibration are used depending on a desired temperature range and accuracy of measurement. Highest accuracy thermometers (standard platinum resistance thermometers, SPRT) used for the interpolation of the International Temperature Scale of 1990 (ITS-90) [1], are calibrated in defined fixed points of the temperature scale (Table 1). Temperature values are calculated from the function W(T90), which is equal to a ratio of the thermometer resistance R(T90) at the temperature T90 to the resistance R(273,16 K) at the water triple point. The dependence is described by the equation (1). Thermometers are calibrated at two measuring currents: I = 1 mA i mA, and next the resistance value is extrapolated to the zero current (Fig 1). Many users of SPRTs measure the resistance for I = 1 mA only in order to reduce a measuring time. In this paper results of comparison between an measurement accuracy for one and two measuring currents are presented. It was shown that if a needed uncertainty of measurements is higher than 1 mK the thermometers can be calibrated for I = 1 mA only. Industrial platinum thermometers are calibrated by the reference to a control calibrated thermometer. The temperature characteristics are described by the Callendar (7) or Callendar - van Dusen (8) equations.
Międzynarodowa Skala Temperatury z 1990 r. zdefiniowana jest w zakresie temperatur od 0,6 K aż do kilku tysięcy stopni Celsjusza. W zakresie temperatur od 13,8033 K do 273,16 K termometrem interpolacyjnym jest czujnik platynowy termometru rezystancyjnego typu kapsułkowego wzorcowany w sześciu punktach stałych. Termometr platynowy oraz komórki do realizacji punktów stałych skali MST-90 stanowią wzorce temperatury w omawianym zakresie temperatur. W celu określenia dokładności realizacji skali i zapewnienia spójności pomiarowej między wzorcami państwowymi prowadzone są międzynarodowe porównania parametrów metrologicznych komórek termometrycznych i czujników temperatury.
EN
The International Temperature Scale of 1990 (ITS-90) defined between 0,65 K up to a few thousands Celsjus degrees is divided for several subranges where different types of interpolating thermometers are used. In the low temperature range from 13,8033 K up to 273,16 K a capsule type standards platinum resistance thermaometr calibated at six or eight fixed points is the interpolating instrument. The thermometer and cells for realization the fixed points are temperature standards in the temperature range. In order to determine of an accurace of the ITS-90 realization and to establish a degree of equivalence of the national standards international comparisons are organized. In the comparison, described in the paper, the temperature standards from INTiBS participate too.
9
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The International Committee forWeights and Measures (CIPM) has had a long-term aim of defining all of the base units in the terms of fundamental physical constants to eliminate any artifact on material dependencies. In 2005, in Recommendation 1, the CIPM approved preparative steps towards new definitions of the kilogram, the ampere, the Kelvin and the mole in terms of fundamental constants [1, 2]. The unit of temperature, the Kelvin, can be defined in terms of the SI unit of energy, the joule, by fixing the value of the Boltzmann constant k which is simply the proportionality constant between temperature T and thermal energy kT [3]. The new definition would be in line with modern science where nature is characterized by statistical thermodynamics, which implies the equivalence of energy and temperature as expressed by the Maxwell-Boltzmann equation. The Boltzmann constant k is not connected with the other fundamental constants, there are no alternatives to the linking of the Kelvin aside from the exact value of the constant k. In practice, no universal instrument for measuring energy exists while energy appears in different forms, e.g. temperature. Currently, several experiments are underway to determine k using primary thermometers of different types [3, 4]. From the point of view of practical thermometry it is necessary to determine what uncertainty in the measured value of k is needed to apply it as the temperature unit. It would be of the order in the present realization of the triple point of water: ≈ 1.8×10-7. At present its uncertainty is about one order of magnitude higher.
10
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The triple point of water defines the unit of thermodynamic temperature, kelvin, and is the most important fixed point of the International Temperature Scale of 1990. Several international comparisons of cells for the realization of the water triple point were carried out to estimate the temperature values obtained in real conditions at national metrology institutes. A separate bilateral comparison was set up for INTiBS, Poland with INRiM, Italy, as CCT-K7 participant, in order to create a direct reference to CCT-K7 for the Polish institute. Results of the bilateral comparison carried out as EUROMET project no 895 are presented in this paper.
11
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Dnia 28 marca 2001 r. Prezes Głównego Urzędu Miar, wydał decyzję w sprawie ustanowienia państwowego wzorca jednostki miary temperatury w zakresie od 13,8033 K do 273,16 K w Instytucie Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych PAN we Wrocławiu. Fakt ten został potwierdzony Świadectwem nr 14. Decyzję tę podtrzymał Prezes GUM w 2003 r. wydając nowe Świadectwo nr 16, po wprowadzeniu znowelizowanych przepisów prawnych odnoszących się do państwowych wzorców jednostek miar.
W Instytucie Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych PAN we Wrocławiu opracowano wzorzec jednostki miary temperatury dla zakresu niskich temperatur, który na mocy zarządzenia Prezesa Głównego Urzędu Miar z dnia 28.03.2001 r uznany został za wzorzec państwowy w zakresie od 13,8033 K do 273,16 K. W celu zapewnienia spójności pomiarowej między wzorcem państwowym a termometrami kontrolnymi niższych rzędów Laboratorium prowadzi działalność usługową w zakresie wzorcowania termometrów niskotemperaturowych.
EN
The standard of temperature unit in the temperature range from 13.8033 K to 273,16 K was elaborated at the Institute of Low Temperature and Structure Research of the Polish Academy of Sciences in Wrocław, which was recognized as the national standard by President of the Central Office of Measures in 2001. Measurement traceability between the national temperature standard and other low temperature thermometers is guaranteed by the Laboratory service.
13
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The International Temperature Scale of 1990 (ITS-90) defines 6 temperature fixed points below O degrees C for calibration of standard platinum resistance thermometers. These are: triple point of water 273.16 K, mercury 234.3156 K, argon 83.8058 K, oxygen 54.3584 K, neon 24.5561 K and hydrogen at equilibrium state 13.8033 K. Methods of defining and realising the points are described in the paper. Secondary fixed points - phase transitions in solid oxygen, superconduction transition and the lambda transition of liquid 4 He - are presented and discussed as well. The secondary fixed points are used for calibration of practical low temperature thermometers and verification of their reproducibility.
PL
Międzynarodowa Skala Temperatury z 1990 r. (MST-90) definiuje 6 punktów potrójnych w zakresie niskich temperatur poniżej O stopni C do interpolacyjnych standardowych oporowych termometrów platynowych. Są nimi punkt potrójny wody 273.16 K, punkt potrójny rtęci 234.3156 K, argonu 83.8058 K, tlenu 54.3584 K, neonu 24.5561 K i wodoru w równowadze 13.8033 K. Metody definiowania i realizacji tych punktów są opisane w pracy. Ponadto omówiono tzw. wtórne punkty stałe. Punktami wtórnymi są przejścia fazowe w zestalonych gazach, m.in. przejście [alfa]-[beta] (23.8 K) i [beta]-[gamma] (43.796 K) w zestalonym tlenie, punkty nadprzewodnikowe oraz punkt lambda - przejście ze stanu normalnego w stan nadciekły - w4He (2.1768 K). Punkty te służą do wzorcowania i badania odtwarzalności wskazań termometrów użytkowych.
14
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Ósme Międzynarodowe Sympozjum na temat pomiaru temperatury i ciepła w przemyśle i nauce zorganizowane zostało w czerwcu 2001 r. w Berlinie przez Physikalisch-Technische Bundesanstalt (PTB) i VDI/VDE Gesellschaft Mess- und Automatisierungstechnik (GMA), jak zwykle pod patronatem Międzynarodowej Konfederacji Pomiarów IMEKO. Podobnie jak w latach poprzednich, w Sympozjum uczestniczyło ok. 200 osób z trzydziestu kilku krajów całego świata. Wygłoszono 6 referatów plenarnych, ok. 100 komunikatów oraz przedstawiono ponad 150 prac plakatowych. Zarówno komunikaty, jak i plakaty zgrupowane były w kilkunastu blokach tematycznych. Obok zagadnień podstawowych, takich jak wyznaczanie temperatury termodynamicznej czy realizacja skali temperatury, referowane były prace o charakterze zastosowań, dotyczące pomiarów i kontroli temperatury w przemyśle, meteorologii, oceanografii, pomiarów temperatury w procesach dynamicznych, a także bezkontaktowych metod pomiaru temperatury.
15
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Międzynarodowa Skala Temperatury z 1990 r. (MST-90) definiuje 6 punktów potrójnych do wzorcowania termometrów platynowych w zakresie temperatur poniżej 0 stopni C. Przez wiele lat do realizacji tych punktów stosowane były komórki "pojedyncze" wypełnione jedną substancją wzorcową. Kilka modeli takich komórek omówiono we wstępnej części niniejszej pracy. W celu ujednolicenia konstrukcji komórek oraz metod pomiarowych, dla podniesienie spójności pomiarowej w europejskich instytucjach metrologicznych w ramach projektu Unii Europejskiej o nazwie "MULTICELLS" opracowywane są wzorce temperatury nowej generacji. Są nimi wielokomponentowe urządzenia zawierające kilka substancji wzorcowych w zamkniętych pojemnikach, przeznaczone do wzorcowania kilku termometrów w jednym cyklu chłodzenia. Dwa modele takich komórek o różnej konstrukcji zostały opracowane i wykonane we Włoszech i we Francji. Niniejsza praca zawiera opis metod pomiarowych oraz wyniki badań komórki włoskiej uzyskane w Instytucie Instytut Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych PAN.
EN
For calibration of interpolating standard platinum resistance thermometers below 0 (degrees) C the International Temperature Scale of ITS-90 (ITS-90) defined six triple points. Four of them, argon with the triple point temperature equal to 83.8055 K, oxygen 54.3584 K, neon 24.5561 K and hydrogen in equilibrium state at 13.8033 K, are of gaseous substance at room temperature. For many years for realisation of each temperature fixed point, "single" cells filled with one reference substance have been used mostly. A few models of the single cell are described in the paper. Calibration of thermometers in a large temperature range has needed dismounting thermometers and individual cells, as well cooling a cryostat several times what consuming a big amount of cryo-liquids. Moreover, the cells manufactured by different metrological institutions characterised different parameters: quantity of reference substance, mass, shape, materials used for construction, thermal parameters. Because these differences comparison of metrological parameters of the cells and an accuracy of realisation of the temperature scale were difficult. For standarisation of the devices (cells) and measuring methods to ensure a high degree of international traceability in the field of temperature measurements below 0 (degrees) C a new generation of temperature standards has been developed in the frame of the European project FW-5 No G6RD-CT-1999-00114 MULTICELLS. Six European metrological and scientific organisation - Instituto di Metrologia G. Colonnetti (IMGC) in Italy, Institut Nationale de Metrologie (BNM/INM) in France, National Physical Laboratory (NPL) in England, Physicalisch-Technische Bundesandstalt (PTB) in Germany, NMi Van Sweden Laboratorium (VSL) in the Netherlands and Institute of Low Temperature and Structure Research (INTiBS PAN) in Poland - realise the project. Transportable, multicompartment sealed cells - contained four elements filled with reference substances placed in one isothermal frame - are tested. Two different models of the cell have been designed and fabricated by IMGC and BNM/INM. The research carried out basically is aimed to improve the knowledge on underlying physico-chemistry of the triple point realisation. An influence of geometry of the elements on thermal properties, respond time and a thermal resistance between solid-liquid interface of the substance and a standard thermometer are mainly studies. Measuring methods elaborated for determination of these parameters and the result of the Italian multicompartment cell measurements performed at INTiBS PAN in Poland are presented in the paper.
16
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Po raz siódmy w dniach od 1 do 3 czerwca 1999 r. odbyło się Międzynarodowe Sympozjum "Pomiary Temperatury i Ciepła w Przemyśle i Nauce" - TEMPMEKO '99. Organizatorem Sympozjum był holenderski instytut metrologii w Delft - Nederlands Meetinstituut Van Swinden Laboratorium (NMi-VSL). Sympozjum jak zwykle odbywało się pod auspicjami 12 Komitetu Technicznego Międzynarodowej Konfederacji Pomiarów IMEKO, a sponsorowane było przez IMMi, FOM (Fundamenteel Onderzoek der Materie) Foundation i Physica Foundation. Organizowane co trzy lata spotkania poświęcone są aktualnym zagadnieniom związanym z pomiarami ciepła, temperatury i wilgotności. Główne bloki tematyczne tegorocznego Sympozjum to: 1) podstawowe zagadnienia i standardy, 2) wilgotność, 3) spójność pomiarowa, 4) zastosowania, 5) metody i czujniki, 6) pomiary ciepła, 7) termometria radiacyjna.
W pracy omówiono oryginalne, opracowane w Instytucie Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych PAN we Wrocławiu, rozwiązanie konstrukcyjne miniaturowej komórki do realizacji punktu potrójnego rtęci zdefiniowanego przez Międzynarodową Skalę Temperatury z 1990 r. Przedstawiono wyniki pomiarów odtwarzalności temperatury punktu potrójnego rtęci w małych ampułkach dla rtęci pochodzącej z trzech różnych źródeł oraz wyniki międzynarodowych porównań temperatury punktu potrójnego rtęci realizowanego w małej komórce i dużych, klasycznych stosowanych w innych ośrodkach metrologicznych. Z przeprowadzonych badań wynika, że temperatura w małej komórce odtwarza się z dokładnością +- 50 [my]K, a wartości temperatury punktu potrójnego rtęci w małej i dużych komórkach nie róźnią się więcej niż 0,5 mk.
EN
At the Institute of Low Temperature and Structure Research (INTiBS) miniature cell for realisation of the mercury triple point, the fixed point of the International Temperature Scale of 1990, has been made for calibration of capsule-type standard platinum resistance thermometers. Results of the mercury triple point temperature reproducibility for three type of mercury measured in the small cell and comparison of the temperature with the mercury triple point temperature value in large cells at other metrological institutesare presented in this paper. The reproducibility of the mercury triple point temperature in the small cell is equal +- 50 [my]K and a temperature difference between the triple point in the small and the large cell is about 0,5 mK.
Results of mercury superconducting transition investigation are presented in this paper. Two fundamental parameters - the temperature of transition Tc and the temperature width W - were estimated. Because of low temperature of melting mercury, samples were placed into glass ampoules. For so prepared samples reproducibility of Tc and W was small. We asumed that it could be caused by stresses generated during crystallisation on a mercury surface contacted with a glass. To reduce it a distance material was introduced between the mercury and glass. a capillary of cellulose gave the best results; the temperature width W was reduced of 0,05 mK and reproducibility of Tc, was better than 0.15 mK.
PL
W pracy przedstawiono wyniki badań termostatycznych własności przejścia w stan nadprzewodzący rtęci. Wyznaczono dwa podstawowe parametry - temperaturę przejścia Tc i temperaturową szerokość przejścia nadprzewodzącego W. Z uwagi na niską temperaturę topnienia (-38 C) próbki rtęci umieszczano w ampułkach szklanych. W tak przygotowanych próbkach obserwowano małą odtwarzalność parametrów termometrycznych przejścia. Założono, że jest ona wynikiem naprężeń generowanych w procesie krystalizacji rtęci w miejscach jej kontaktu ze szkłem. W celu ich redukcji zastosowano różne przekładki dystansujące rtęć od szkła. Najlepsze właściwości wykazywały kaplary celulozowe, zastosowanie których umożliwiło zmniejszenie temperaturowej szerokości W do 0,05 mK przy odtwarzalności temperatury przejścia w stan nadprzewodzący rtęci tc lepszej niż 0,15 mK.
Omówiono główne założenia wprowadzonej w 1990 r. nowej międzynarodowej skali temperatury - MST-90 - w zakresie temperatur 0 st.C, podano rodzaje rekomendowanych termometrów interpolacyjnych i metody ich kalibracji. Omówiono realizację MST-90 w Polsce. Instytut Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych PAN we Wrocławiu prowadzi prace nad realizacją Skali w zakresie niskich temperatur; posiada on zestaw komórek do realizacji termomentrycznych punktów stałych, w których są kalibrowane interpolacyjne temometry platynowe oraz termometry żelazo-rod. Odtwarzalność temperatury punktów stałych wznosi 0,2 mK.
EN
Fundamental information's about the International Temperature Scale of 1990 in the low temperature range are presented in the paper. Types of low-temperature interpolating thermometers and methods of their calibration are given in the introductionas well. A second part of the paper informs about the realization of the Scale at the Institute of Low Temperature and Structure Research in Wrocław. The Institute has at its disposal three types of sealed cells for the realization of low-temperature fixed points. Reproducibility of the points temperature is better the 0,2 mK. The cells are using for calibration of platinum and rhodium-iron standard thermometers.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.