Nawiązując do przypadającego w 2017 r. jubileuszu 60-lecia działalności Centralnego Laboratorium Ochrony Radiologicznej (CLOR) w Warszawie w wywiadzie z dr. Pawłem Krajewskim, dyrektorem CLOR, prezentowane są zagadnienia związane z pracą badawczą i operacyjną tej placówki na przestrzeni lat 1957-2017. Omówiono m.in. opracowane i stosowane w CLOR metody pomiarowe, techniki i technologie oraz skonstruowane w CLOR nowe rodzaje aparatury dozymetrycznej i radiometrycznej, na które uzyskano patenty. Przedstawiono także aktywne uczestnictwo pracowników CLOR w naukowych programach i projektach badawczych krajowych i międzynarodowych. Szczególną uwagę zwrócono na zainicjowaną przez CLOR akcję profilaktyczną, będącą ewenementem na skalę światową, a skierowaną na ochronę ludności, w związku z awarią EJ w Czarnobylu (podanie 18,5 mln Polaków jednorazowej dawki jodu stabilnego, o wielkości zależnej od wieku biorcy). W drugiej części tekstu skoncentrowano się na realizacji zadań, jakie należy podjąć w celu dalszego unowocześnienia systemu Bezpieczeństwa Jądrowego i Ochrony Radiologicznej w Polsce (BJiOR), w tym wzmocnienia systemu zaplecza merytorycznego Technical Suport Organization (TSO).
EN
Referring to the 60th anniversary of the establishment of the Central Laboratory for Radiological Protection in Warsaw, the interview with its Director, Paweł Krajewski presents several issues on research and operational activities of CLOR e during the period of 1957-2017. Among other issues, new measurements methods, developed and implemented in CLOR, new kinds of radiometric and dosimetric devices for which the patents have been granted, were touched upon in the interview. Also, the focus was on the active participation CLOR’s staff in science, research and development projects both at national and international levels. In addition to that, particular attention was paid to the most spectacular action undertaken by CLOR in 1986 just after Chernobyl accident, when prophylactic doses of stable iodine were administered to about 18.5 million of Poles in various amounts depending on a recipient’s age. In the second part of the interview the important questions of modernization and strengthening the Polish system of Nuclear Safety and Radiation Protection and problems of Technical Support Organizations were discussed.
W roku 2016 mija 40 rocznica założenia Instytutu Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy w Warszawie. Został on utworzony w dniu 1 stycznia 1976 r. celem badania różnych metod i urządzeń do wytwarzania gorącej plazmy, w których mogą zachodzić reakcje syntezy termojądrowej (fuzji) jąder izotopów wodoru (reakcje DD - deuter-deuter albo DT - deuter-tryt). Badania plazmy laserowej realizowano także we współpracy z Instytutem Fizyki Rosyjskiej Akademii Nauk - RAN Moskwie (FIAN) kierowanym przez prof. N. Basowa laureata nagrody Nobla. W 2005 r. nastąpiło podpisanie z Komisją Europejską Kontraktu Asocjacyjnego. Na jego podstawie rozpoczęła się w Polsce działalność koordynowana przez IFPiLM Asocjacja EURATOM-IFPiLM grupująca kilkanaście polskich ośrodków zajmujących się badaniami i technologiami fuzyjnymi w układach z magnetycznym utrzymaniem plazmy (MCF) tzn. w tokamakach i w stellaratorach. Rozpoczęto od podstaw opracowywanie metod diagnostycznych dla układów MCF, stosowanie technik laserowych w technologiach fuzyjnych i badania efektów oddziaływania plazma – ściana także z użyciem układu PF-1000. Dla stellaratora W7-X (w Greifswald, Niemcy) przygotowano układy do diagnostyki rentgenowskiej, a dla układu JET oryginalny detektor promieniowania X (detektor GEM). IFPiLM uczestniczy w dużym projekcie dotyczącym opracowywania koncepcji radialnej kamery neutronowej dla budowanego tokamaka ITER (w Cadarache, Francja). W IFPiLM realizowane są modelowania numeryczne plazmy w układach MCF. Sukcesywnie zwiększa się udział naukowców z IFPiLM w badaniach na dużych tokamakach w Europie (głównie na układzie JET w Culham, Wielka Brytania). W programie EURATOM jest też projekt dotyczący fuzji laserowej (IFE) realizowany w IFPiLM. Od 2014 r. europejski program fuzyjny jest koordynowany przez konsorcjum EUROfusion. Program krajowy koordynuje IFPiLM w ramach Centrum – Nowe Technologie Energetyczne (CeNTE). Obok prac dotyczących fuzji laserowej w IFPiLM prowadzone są badania oddziaływań laserów dużej mocy z materią. Większość tych prac jest wykonywana w ramach konsorcjum LaserLab-Europe realizowanych głównie w Ośrodku Badawczym PALS w Pradze (Republika Czeska). Od 2007 r. w Instytucie rozpoczęto badania i budowę plazmowych napędów satelitarnych w ramach projektów międzynarodowych. W 2013 r. zbudowany w IFPiLM prototyp (silnik typu Halla) przeszedł pomyślnie testy w laboratoriach ESA w Holandii i w IFPiLM. Instytut podlega Ministerstwu Energii. Pierwszym dyrektorem Instytutu był prof. Sylwester Kaliski. Od października 2010 r. dyrektorem Instytutu jest dr hab. prof. Andrzej Gałkowski. W IFPiLM jest zatrudnionych 85 pracowników (w tym 10 profesorów i 25 doktorów).
EN
The year 2016 marks the 60th anniversary of the establishment of the Institute of Plasma Physics and Laser Microfusion in Warsaw (Poland). The newly-created institute realized research on the properties of laser-produced plasma, plasma generated in high-current discharges in plasma-focus devices, and compression of plasma using explosive materials. On 1 January 2007, the Euratom-IPPLM Association was established for coordination by the IPPLM over ten institutions all over Poland that carry out research in plasma physics and technology related to magnetic confinement fusion in the tokamaks and stellarators. New projects were initiated: study of plasma processes in tokamaks, research in fusion technology, development of diagnostics for tokamaks (JET, WEST and ITER), and for the stellarator W7-X. Since 2007, the IPPLM has participated in the European HiPER project, whose aim is to build a fusion infrastructure to demonstrate the effectiveness of laser fusion. After the year 2013, the research and development of fusion in Europe is coordinated by the consortium EUROfusion. The Polish fusion programme is presently coordinated by the IPPLM within the Center of New Technologies for Energy (CeNTE). Generally, the previously realised research is continued. Since October 2010, the director of the institute has been Prof. Andrzej Gałkowski. Currently, the Institute is employing 85 workers, including 45 researchers.
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Technika kompletnej dwuwymiarowej chromatografii gazowej, wykorzystująca dwa różne mechanizmy rozdzielania, pozwala na rozdzielenie znacznie większej ilości składników mieszanin niż inne techniki, co w rezultacie daje pełniejszą informację o składzie analizowanej próbki.
Kompletna dwuwymiarowa chromatografia gazowa staje się obecnie skutecznym i wszechstronnym narzędziem analitycznym ze względu na swoje niewątpliwe zalety w analizie próbek o bardzo złożonym składzie.
W artykule przedstawiono uwagi dotyczące oceny bezpieczeństwa komunikacji lotniczej. Bezpieczeństwo komunikacji lotniczej rozważa się w kontekście ogólnej problematyki zarządzania ryzykiem. W analizie uwzględniono dwa aspekty ryzyka: statyczny - ocena stanu zastanego (safety) i dynamiczny - budowanie systemu (security). Omówione zostały systemy profilaktyczne. W ocenie bezpieczeństwa lotów zwrócono uwagę na czynnik ludzki, co zostało udokumentowane opisem przypadku incydentu lotniczego (case study).
EN
This article presents information on evaluating safety of aerial communication. This issue is considered in the context of the general problematic of risk management. In the analysis two aspects of risk are considered: static - evaluating the present situation (safety) - and dynamic - building the system (security). This paper also discusses preventive measures. The human factor is underlined in the evaluation of aerial safety; this is documented in a case study of an aerial accident.
Teorie Jamesa Clerka Maxwella są stale obecne w metodologii nauki, stanowiąc ważne przesłanki sporów dotyczących kryteriów racjonalności procesów poznania. Artykuł sygnalizuje zawiłe meandry tych metodologicznych polemik i jest próbą zaprezentowania roli maxwellowskiego paradygmatu elektromagnetyzmu w dziejach nauki XIX i XX w.
EN
Analysing the process of the world functioning mechanism cognition within the compass of its history up to the present, the role of scientific paradigms, which is played in this study, can't be omitted. In this essay the Maxwell's electromagnetic paradigm was presented as an important argument in the dispute regarding rationality of knowledge. Signalling complicadet meanders of this methodological polemics, the article is an attempt at prezentation of science on XIX and XX century.
15
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Modelując numerycznie korozję elektrochemiczną przeanalizowano zachowanie się złącza łopatka-tarcza wirnikowa w trakcie cyklicznego obciążania podczas startów i odstawień.
EN
Using numerical simulation of the electrochemical corrosion fatigue, the lifetime prognosis of steam turbine elements has been predicted and analized.
16
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Four different creep models coupled with damage calibrated for P91 steel and implemented within the commercial ABAQUS code have been analysed for different element of live steam piping system within the supercritical power plant.
PL
Cztery modele pełzania ze zniszczeniem zostały wykalibrowane dla stali P91 a następnie zaimplementowane w programie ABAQUS. Dokonano obliczeń różnych elementów rurociągu pary świeżej siłowni nadkrytycznej.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.