Asfalteny naftowe są to polarne, aromatyczne składniki ropy naftowej o dużych masach cząsteczkowych. W trakcie przerobu ropy gromadzą się w znacznych ilościach w ciężkich frakcjach pozostałościowych. Ich obecność powoduje takie problemy jak zatykanie rurociągów oraz dezaktywację katalizatorów procesów pogłębionej konwersji. Jest to efektem skłonności asfaltenów do agregacji, skutkującej wytrącaniem osadów. W artykule opisano budowę cząsteczek asfaltenów, mechanizmy agregacji (flokulacji) i czynniki na nią wpływające, a także następstwa tego zjawiska. Przedstawiono również metody oceny stabilności fazowej ropy i produktów naftowych oraz omówiono działanie dodatków dyspergujących, służących jej poprawie.
EN
Asphaltenes are polar, aromatic and heavy-molecular-weight components of petroleum. During the processing of oil they accumulate in large quantities in heavy residue fractions. Their presence causes problems such as clogging of pipelines and deactivation of catalysts in deep conversion processes. This is due to the tendency of asphaltenes to aggregate resulting in precipitation. The article describes the structure of asphaltenes, the mechanisms of aggregation (flocculation) and the factors influencing it, as well as the consequences of this phenomenon. The methods of assessing the phase stability of crude oil and petroleum products are also presented, and the effects of dispersant additives are discussed.
The article presents the principles of the circular economy implemented in the management of water resources. Special attention was paid to problems in water management in new market conditions related to the adoption of the new Water Law. Changes in water management were reviewed in the light of the provisions of the adopted new Water Law and threats resulting from its introduction, especially in the light of the impact on budgets of households and enterprises. Examples of good practices in the implementation of the circular management principles in water ecosystems in the country and around the world were also presented.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Przedstawiono wyniki badań stabilności fazowej wysokowrzącego produktu naftowego zawierającego asfalteny. Na postawie badań wytypowano dodatek poprawiający stabilność oraz jego optymalne stężenie. Zastosowanie rekomendowanego dodatku w technologii przerobu produktów naftowych pozwoli na ograniczenie ilości wytrąconych osadów asfaltenowych, a w konsekwencji do zmniejszenia liczby przerw w pracy instalacji produkcyjnych.
EN
Five dispersing agents were added to heavy petroleum products to limit the sedimentation of asphaltenes. The efficiency of dispersing agents was detd. by turbidymetry. The agents based on PhOH resins, PhC₁₂H₂₅ and polyalkylaromatics were the most efficient.
The main aim of this paper is to assess the implementation of the main priorities of the local environmental policy in the Silesian province, and to identify new areas of action undertaken by local authorities in the field of environmental policy. The basic research methods used in the paper include the analysis of the literature and available data on the environment condition in the Silesian province and primary data obtained through surveys conducted within statutory research: Department of Environmental Management and the Department of Social and Economic Policy at the University of Economics in Katowice, within the years of 2012 and 2015. Based on the obtained results, three priority groups were determined: I. “traditional”, which included issues related to water and wastewater management and municipal waste management, II. a constant low level in the hierarchy of local authorities’ priorities – issues related to the revitalization and rehabilitation of brownfield sites, noise protection and ecological construction; III. “emerging” with the greatest increase in the rank awarded by the local authorities – the problems of creating a low carbon economy and air protection, the protection of ecosystem services in urban areas, flood protection.
W powszechnej opinii Górny Śląsk związany jest przede wszystkim z górnictwem węgla kamiennego. Jednakże region ten dysponuje również innymi surowcami naturalnymi. Na terenie województwa występują również złoża: piasków i żwirów, iłów, wapieni, dolomitów i piaskowców, na wydobywanie których wydano decyzją marszałka województwa śląskiego ponad 80 koncesji. W artykule dokonano przeglądu stanu górnictwa surowców skalnych w województwie śląskim, a także przedstawiono aspekty prawne związane z poszukiwaniem i rozpoznawaniem złóż kopalin objętych prawem własności nieruchomości gruntowej.
EN
The Upper Silesia region is highly associated with coal mining industry. However, this region is also rich in other mineral resources. There are quarries extracting sand, clay, dolomite rock, limestone and sandstone all over the region. This paper presents a review of rock raw materials industry in the Silesian Voivodeship.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule przedstawiono problem korozji kamieni cementowych w procesie sekwestracji CO2, mający istotne znaczenie ze względu na prowadzone na świecie próby zatłaczania tego gazu do górotworu poprzez istniejące otwory wiertnicze. Omówiono podstawowe składniki typowego cementu wiertniczego oraz przybliżono mechanizmy najważniejszych rodzajów korozji zachodzących w cemencie, ze szczególnym uwzględnieniem korozji pod wpływem CO2. Scharakteryzowano aktualny stan badań nad korozją cementów wiertniczych w warunkach zatłaczania CO2 do górotworu, a także wskazano kierunki dalszych badań.
EN
The article presents the problem of the destruction of oil well cement in CO2 sequestration process, which is essential due to attempts being carried out around the world at injecting this gas into rock mass through existing boreholes. Typical chemical compounds of oil well cement and different types of corrosion mechanisms – with particular regard to corrosion under the influence of CO2 – are described. Also characterized is the current state of research on the corrosion of oil well cements in terms of CO2 injection into the formation, and the directions of further research.
Sektor transportu odgrywa ważną rolę w gospodarce województwa śląskiego, a jego dynamiczny wzrost w ostatnich latach powoduje liczne problemy środowiskowe. Dlatego też preferowanym kierunkiem rozwoju transportu w woj. powinien być transport zrównoważony. Transport zrównoważony ze środowiskiem jest rozumiany jako taki, który nie zagraża ludzkiemu zdrowiu lub ekosystemom i spełnia potrzeby przemieszczania osób i towarów. W artykule zidentyfikowano podstawowe uwarunkowania dotyczące rozwoju transportu zgodnego z zasadami zrównoważonego rozwoju na przykładzie województwa śląskiego oraz oceniono działania podejmowane w tym zakresie przez władze regionalne. Zapisy dotyczące wdrażania takich rozwiązań od lat znajdują się w dokumentach strategicznych województwa lecz w praktyce rozmijają się z rzeczywistością. Istotną barierą rozwoju zrównoważonego transportu jest również niski stopień świadomości ekologicznej społeczeństwa oraz brak zachęt ze strony władz publicznych stymulujących zmianę postaw obywateli.
EN
The transport sector plays an important role in the economy of the Silesia province, and its rapid growth in recent years, causing numerous environmental problems. Therefore, the preferred direction of transport development in the province should be sustainable transport. Environmentally sustainable transport is understood as one that does not endanger human health or ecosystems and meets the needs of people and goods movement. The main aim of this article is to identify the basic conditions for the development of transport in accordance with the principles of sustainable development on the example of the Silesia province and the evaluation of the actions taken by local governments in this regard. Records relating to the implementation of such solutions for years can be found in the region strategic documents, but in practice fail to match reality. A significant barrier to the development of sustainable transport is also a low level of environmental awareness and a lack of incentives from public authorities to stimulate change in the attitudes of citizens.
Przedstawiono zawód inżynier technologii chemicznej. Stwierdzono brak standardu kwalifikacji zawodowych w polskim prawodawstwie. Zaprezentowano dostępne katalogi zadań zawodowych i przeanalizowano internetowe oferty pracy. Zestawiono dane o kształceniu inżyniera technologii chemicznej w ramach edukacji formalnej.
EN
The article presents occupation of chemical technology engineer. It was found that there are no relevant vocational qualification standards in Polish legislation. Available catalogues of vocational tasks were presented and on-line job offers were surveyed. The article presents also summarized information on education of chemical technology engineer with formal education.
9
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Miasto w XX wieku uległo wielkiej przemianie. Z jednej strony wpłynęły na dwa systemy totalitarne, które pozostawiły znaczące dziedzictwo kulturowe w zakresie urbanistyki i architektury. Z drugiej strony postęp cywilizacyjny wywołał konieczność dostosowania miast do przekształceń o charakterze infrastrukturalnym. Artykuł obejmuje analizę trzech wybranych utopii urbanistycznych i ich kontekstu kulturowego odnoszącego się do XXI wieku. Refleksja autorska dotyczy przekształceń strukturalnych i kompozycyjnych miasta i jego genius loci, które wyrasta z takich wartości jak tożsamość kulturowa i wartości idei miejskości.
EN
The 20th-century city went through profound changes. On one hand, it stayed under the influence of two totalitarian systems which left their significant cultural heritage in the field of urbanism and architecture. On the other hand, the progress of civilization caused a necessity of adjusting cities to transformations of infrastructural character. This article includes an analysis of three urban utopias and their cultural context referring to the 21st century. The author’s reflection concerns structural and compositional transformations of the city and its genius loci which grows from such values as cultural identity and the idea of urbanity.
10
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Środowisko mieszkaniowe w dwudziestym wieku zostało poddane transformacji ideowej w oparciu o trzy główne dokumenty: Deklarację z La Sarraz z 1928 roku, Kartę Ateńską z 1933 roku i Nową Kartę Ateńską z 1998 rok. Warto wskazać na jeszcze jeden dokument, którym była Deklaracja Konferencji ONZ w Sztokholmie w 1972 roku, kiedy to, jak pisze Grażyna Schneider-Skalska, stwierdzono, że "człowiek jest zarówno tworem jak i twórcą swego środowiska, które daje mu fizyczną egzystencję i dostarcza możliwości rozwoju intelektualnego, moralnego, społecznego i duchowego". Znaczący wpływ na przewartościowania ideowe i kompozycyjne środowiska mieszkaniowego w XX wieku miały dwie wojny światowe, rewolucja bolszewicka, a także wielka awangarda, która zrewolucjonizowała dotychczasową stylistykę estetyczną w architekturze i urbanistyce. Niniejsza refleksja wynika z przekonania autora o wyjątkowości ubiegłego stulecia nie tylko w wymiarze sztuki, ale przede wszystkim w wymiarze ludzkiego życia.
EN
In the twentieth century, the housing environment was transformed ideologically on the basis of three main documents: the La Sarraz Declaration in 1928, the Athens Charter in 1933 and the New Athens Charter in 1998. We should mention another document - the UN Conference Declaration in Stockholm in 1972 when - as Grażyna Schneider-Skalska writes - it was stated that "man is both the creation and the creator of his environment which gives him physical existence and delivers possibilities of intellectual, moral, social and spiritual development". Two world wars, the Bolshevik Revolution as well as the great vanguard which revolutionized the aesthetic stylistics in architecture and city planning had a strong impact on the ideological and compositional values of the housing environment in the 20th century. The following reflection results from the author's conviction about the uniqueness of the previous century in the dimension of art and - first and foremost - in the dimension of human life.
Education for sustainable development comprises a combination of correlated issues addressing the environment, economy and society. Unfortunately, an erroneous tendency can frequently be observed when the economic, social and environmental aspects of sustainable development are considered separately. Following the provisions of Polish strategic documents and the international trends, „The Principles of Sustainable Development” should become one of the basic training courses of the I level university studies (bachelor degree studies) at all faculties. Needless to say, these assumptions remain still in the sphere of planning. The article presents the experiences of the University of Economy in Katowice related to this issue.
12
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Artykuł dotyczy zmian klimatycznych zauważalnych w Polsce, będących skutkiem zwiększonej emisji CO2 do atmosfery. W artykule wykorzystano dane dotyczące badań opinii publicznej przeprowadzonych przez CBOS i Pentor i przeprowadzonego na przełomie kwietnia i maja 2008 własnego sondażu dotyczącego zmian klimatycznych na losowo dobranej grupie stu respondentów w województwie śląskim Według przeprowadzonych badań, świadomość społeczna zmian klimatycznych w Polsce jest powszechna, co stanowi pierwszy, niezbędny krok, aby móc im skutecznie zapobiegać. Większość respondentów wyraziła także chęć podjęcia pewnych działań (na przykład oszczędzanie energii elektrycznej) w celu ochrony klimatu.
EN
Poland’s climate changes slowly but perceptibly and CO2 emission is the main documented cause of the observed climate transformation which will have an ever greater influence on the country’s economy and everyday life. Water economy and coastal protection, biodiversity, agriculture and health protection areareas which are the most exposed to risks generated by climate changes in Poland. Public feelings and attitudes are of significance for efficient prevention of climate changes. In addition, future directions of action plans undertaken by particular national governments depend on social preferences. According to research which was carried out, social awareness of climate changes in Poland is widespread. This is the first necessary step in effective climate change control. Majority of the respondents also expressed the will to undertake certain actions (e.g. saving electric energy, use of energy-saving appliances) aiming at climate protection. Respondents also confirmed that in Poland, global warming is an important element of public debate. Actions actually undertaken for climate protection were assessed negatively. Only one person stated that they were sufficient.
13
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Historyczne centrum Tallina reprezentuje wszystkie cechy miasta otwartego, którego wartość kulturowa idzie w parze z jakością przestrzeni publicznych i ich unikalnym klimatem. "Serce" stolicy Estonii składa się z dwóch struktur urbanistycznych, współzależnych funkcjonalnie i przestrzennie. Ich wartość kulturowa skutecznie konkuruje z każdym średniowiecznym miastem europejskim, mającym rodowód hanzeatycki. To Hanza dała Tallinowi siłę przebicia w konkurencji z innymi miastami portowymi nad Bałtykiem. To szlaki handlowe łączące Wschód z Zachodem Europy stymulowały jego rozwój. To współczesna niepodległa, dynamicznie się rozwijająca Estonia stanowi gwarancję dalszego rozwoju tego wspaniałego miasta, które pełni stołeczną rolę.
EN
Historic centre Tallinn represents all the features of open city, which cultural value is accompanied by the quality of public spaces and their unique climate. Centre of Estonia's capital is composed of two urban structures, mutually depending on themselves in a functional and spatial aspect. Their cultural value successfully competes with any other medieval European town of hanseatic origin. That was Hansa that gave Tallinn power to compete with other Baltic sea ports. Its development was stimulated by Hanseatic trade routes. Modern independent Estonia constitutes guarantee for proper future development of its capital.
14
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W pracy przedstawiono wyniki badań właściwości powierzchniowych roztworów i dyspersji asfaltenów z odsiarczonego gudronu, i porównano z dodatkami dyspergującymi.
EN
In the article some results of surface properties investigation of asphaltenes from hydrocracked vacuum residue in solutions and dispersions are presented. They were compared with selected dispersion additives.
15
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Tytułowy problem "mieszkać w mieście" kolejnej konferencji Instytutu Projektowania Urbanistycznego można odnieść do wartości mieszkania w historycznych strukturach istniejących miast, do ich współczesnych reinterpretacji, a także do futurologicznych wizji przyszłości. Świadczy to o uniwersalności tematu. Wybrane do analizy założenia Marszałkowskiej Dzielnicy Mieszkaniowej z Warszawy i Karl-Marx-Allee z Berlina (dawniej Stalinallee) reprezentują charakterystyczne cechy zwartej i dobrze skomponowanej śródmiejskiej zabudowy mieszkaniowej obu stolic. Te cechy wynikają z teorii i praktyki socrealizmu, z jednej strony z przesłanek o charakterze ideologicznym, wręcz totalitarnym, a z drugiej - z funkcjonalno-przestrzennych. Omówione w artykule uwarunkowania powstania tych założeń urbanistycznych w Warszawie i Berlinie mogą stanowić przyczynek do dyskusji nad rolą mieszkania w śródmieściu i jego konsekwencjami dla mieszkańca i miasta.
EN
"To live in the city", a theme problem of the succesive Urban Planning Institute's conference may be reffered to the value of living in the historic structures of the existing cities, to their modern reinterpretations and to the futurologic visions as well. It proves the versatility of the subject. Areas chosen to be analyzed: Marszałkowska Residential Quarter in Warszawa and Karl-Marx-Allee in Berlin (former Stalinallee) represent typical features of the dense and well-composed downtown residential housing of both capitals. Those features are caused by the theory and practice of the socialist realism, on the one hand those based on the ideological, even totalitarian premises, on the other hand those resultant to functional and spatial circumstances. Subjects discussed in the article, as creating conditions of those areas, might state contribution to the discussion on the role of living in the downtown and its consequences to the inhabitants and the city.
16
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule przedstawiono wyniki eksperymentalnych metod określania stabilności dyspersji asfaltenów w odsiarczonym gudronie na podstawie pomiarów rozpraszania światła i sedymentacji fazy stałej. Zastosowano statyczne i skaningowe turbidymetry oraz przeprowadzono wirówkowe i wagowe testy sedymentacyjne. Oceniono wpływ dodatku oleju sklarowanego na stabilność fazową dyspersji asfaltenów.
EN
In the article some results of the experimental method for asphaltene dispersion stability determination by light turbidity and sedimentation tests was described. Static and scanning turbidimeters were applied as well as centrifugal and sedimentation scales. The influence of clarified oil from FCC process on phase stability of asphaltene dispersion in hydrodesulphurized vacuum residue was investigated.
17
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W pracy przedstawiono eksperymentalną metodę określania kompatybilności składników dyspersji ciał stałych w cieczach na podstawie właściwości powierzchniowych. Opisano metody wyznaczania energii powierzchniowej sproszkowanych ciał stałych na podstawie ich zwilżalności oraz polarności składników dyspersji. Przebadano dyspersję asfaltenów w odsiarczonym gudronie.
EN
In the article an experimental method for compatibility determination of the solid-in-liquid dispersion was described. The experimental method has been based on the surface properties of the components. Powdered solids surface energy was calculated on the basis of contact angle measurements and polarity of dispersion constituents. The dispersion of asphaltenes in hydrodesulphurized vacuum residue was investigated.
18
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W pracy dokonano przeglądu literatury na temat budowy dyspersji asfaltenów w ropie naftowej, pozostałościach i ciężkich produktach naftowych. Przedstawiono metody badań stabilności fazowej układów, przemian termicznych asfaltenów i możliwości ich dyspergowania.
EN
Literature review of asphaltene dispersion structure in crude oil, distillation residua and petroleum products in this article were done. Methods of asphaltene stability assessment, thermal conversion and dispersion possibility were presented.
19
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Uczestnicząc od 1979 roku w procesie projektowania koncepcji zespołu osiedli Bronowice Wielkie w Krakowie i będącej jego integralną częścią Modelowej Jednostki Chełmońskiego, autor publikacji miał wraz z całym zespołem pod kierunkiem prof. zw. arch. Witolda Cęckiewicza [3] świadomość rangi tego zadania i konieczności stworzenia nowej formy miejskiego osiedla mieszkaniowego, nawiązującego swoją jakością do najlepszych ówczesnych rozwiązań europejskich. Jak pisał w 1983 roku Generalny Projektant Jednostki, prof. Witold Cęckiewicz [4]: "Uwierzyliśmy w rangę projektowania "naszego" osiedla jako osiedla wzorcowego. Miała to być modelowa jednostka mieszkaniowa, której projektowanie i kompleksowa realizacja pozwolą przełamać pogłębiający się impas. Wierzyliśmy, że zostaną stworzone warunki do pełnej realizacji zamierzenia, nad którym przez kilka lat pracowali specjaliści z różnych dziedzin; że wreszcie będziemy mogli sprawdzić, czy i w jakim stopniu proponowane przez urbanistów idee programowe i przestrzenne są zbieżne z opiniami i pragnieniami przyszłych użytkowników."
EN
Publication's author, together with whole team conducted by professor Witold Cęckiewicz [3], was conscious of rank of their task and the necessity of creating a new form for an urban housing estate, according to then European solutions in this matter, as he had been taking part in the process of designing a conception of a group of estates Cracow - Bronowice Wielkie, containing as its integral part Chełmoński Model Unit, since 1979. In 1983, the General Designer of the Unit, Witold Cęckiewicz wrote [4]: "...we believed in rank of designing "our" estate as a model one. It supposed to be a model housing unit, which designing and full entire realization should help to break the deepening deadlock. We hoped we would be given conditions to fully execute ideas, on which specialist were working on for few years and also we hoped to check whether spatial ideas proposed by architects and city planners are convergent with future user's opinions and wishes."
20
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W pracy scharakteryzowano procesy utleniania frakcji naftowych oraz możliwości ich inhibitowania. Za pomocą pomiarów absorpcji światła i mętności badano przebieg starzenia średniego destylatu z hydrokrakingu pozostałości próżniowej. Z kilku zbadanych dodatków, sól cynkowa kwasu dialkiloditiofosforowego okazała się stosunkowo najlepszym stabilizatorem badanej frakcji.
EN
In this work processes of petroleum fractions oxidation and capabilities of their inhibition were characterized. The ageing run of middle distillate from hydrocracking of vacuum residue has investigated with assistance of measurement of absorption light and turbidity. Out of several researched additives zinc salt of dialkyditiophosfate acid has turned out relatively most effective stabilizer of the researched fraction.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.