The property in Zabór from the fifteenth century belonged, among others, to families: von Tschammer, von Dyhrn, Montani, von Dünnewald, von Cosel and von Schönaich-Carolath. The testimony of its magnificence is a palace built by Count Johann Heinrich von Dünnewald in the 4th quarter of the seventeenth century, in the type of early baroque French residence, which, after 1745 was expanded in a magnificent baroque residence by Count Friedrich August von Cosel. In 2014 during the renovation of the monument one encountered a mannerist sgraffito, and facades of the old previously unknown buildings, were decorated with it, dating back probably to the early seventeenth century, which sheds a new light on the history of the monument and its construction phases.
PL
Zachowany do dnia dzisiejszego w Zaborze pałac, wzniesiony został przez hr. Heinricha Johanna von Dünnewald w 4 ćwierci XVII wieku w typie wczesnobarokowych rezydencji francuskich. Po 1745 roku został rozbudowany w okazałą barokową rezydencję przez hr. Friedricha Augusta von Cosel. Niewielkie zmiany wprowadzono w XIX wieku, gdy należał do rodu von Schönaich-Carolath. W literaturze przedmiotu utrwalił się pogląd, że von Dünnewald wzniósł pałac na miejscu starszej, drewnianej siedziby, która została spalona. Wymaga on weryfikacji w związku z dokonanym w 2014 roku odkryciem. W trakcie remontu elewacji natrafiono na manierystyczne sgraffita, którymi ozdobione były elewacje starszej, nieznanej dotąd murowanej budowli. Sgraffita z Zaboru są analogiczne pod względem kompozycji, ornamentyki oraz techniki do wystroju elewacji pałacu w Broniszowie, datowanego na 1606 roku, co rzuca nowe światło na dzieje pałacu w Zaborze i fazy jego budowy. Należy przyjąć, że już w początkach XVII wieku wzniesiono tu murowaną siedzibę. Inicjatorem budowy był zapewne Christoph von Dyhrn, który w 1604 roku pojął za żonę Anne von Stentzsch, zaś cztery lata później został zamordowany na swoim zamku w Zaborze. Wspomniany po raz pierwszy w źródłach w 1608 roku zamek jest zapewne budowlą, na której ślady natrafiono w trakcie remontu. Nie ulega więc wątpliwości, iż historia pałacu w Zaborze wymaga uwzględniania jego starszej fazy tj. murowanego zamku, którego pozostałości należy szukać w strukturze skrzydła zachodniego pałacu, przyjmując czas powstania budowli, dekorowanej w technice sgraffita, z wykorzystaniem manierystycznej ornamentyki, na początek XVII wieku.
Na tle ważnych problemów konserwatorskich, wymiana stolarki okiennej zdawać by się mogła zagadnieniem o charakterze drugorzędnym. W szczególności, gdy dotyczy obiektów nie przedstawiających wybitnych wartości zabytkowych, a stanowiących typowy przykład zabudowy mieszczańskiej, pochodzącej w przeważającej części z wieku XIX i początków XX. Jednakże nasilająca się w ostatnich latach żywiołowa wymiana okien, prowadzona niejednokrotnie bez zezwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków stanowi istotny problem, gdyż wpływa na zubożenie substancji zabytkowej i niekontrolowane zmiany oblicza miasta.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.