The Sztoła River is a left-bank tributary of the Biała Przemsza River, into which it flows on the outskirts of the Jaworzno city. Mining of the Quaternary backfilling sands in the Szczakowa sand pit, which is located near the estuary of the Szoła River, began in the mid-1950s. At the beginning of the 1960s, the excavations of the underground Olkusz mine of zinc and lead ores, which was built to the east of the upper part of the Sztoła River, began to be drained. The excavations occurred in Triassic carbonate rocks. The gravity drainage system of the Szczakowa sand pit was moving east, up the river, and at the same time the difference between the drainage affected and the natural groundwater level in the Sztoła Riverbasin increased. At the end of the1960s the level and length of the main drainage excavations in the Olkusz mine were already stabilized. The changing range of the Szczakowa sand pit drainage and the quasi-fixed drainage range of the Olkusz mine had an impact on the supply conditions of the Sztoła River, which was recharged by underground water from the Olkusz-Pomorzany mine. The paper presents the results of the analysis of the drainage impact of both mines on changes in the flow rate of the Sztoła River in the years 1959-2021 and an estimated forecast of the river condition after shutting down the drainage of the Olkusz area mines in December 2021.
Dane geologiczne rejestrowane od 1948 r. w rejonie olkuskiego wydobycia rud cynku i ołowiu pozwoliły przedstawić w artykule ewolucję leja depresji wokół kolejno powstających kopalń: „Bolesław”, „Olkusz” i „Pomorzany” oraz ujęcia głębinowego w Łazach Błędowskich. Kształt leja depresji zdefiniowany został głównie poprzez budowę geologiczną górotworu, ze szczególną rolą tektoniki i wzajemnego oddziaływania poszczególnych ośrodków drenażu. Zasięg drenażu osiągnął na początku lat 90. XX w. swoje maksimum (ok. 400 km2), przyjmując formę eliptyczną rozciągniętą w kierunku NW-SE. Ograniczenie funkcjonowania ujęcia wód w Łazach Błędowskich było pierwszym krokiem zmierzającym do zmniejszenia zasięgu leja depresji. Planowane wyłączenie pomp likwidowanej kopalni „Olkusz-Pomorzany” proces ten zakończy, w wyniku czego w rejonie Olkusza przywrócone zostaną stosunki wodne zbliżone do naturalnych.
EN
Geological data recorded since 1948 in the Olkusz area where zinc and lead ores are mined was used to develop the evolution of the depression crater around the gradually opened mines: „Bolesław", „Olkusz" and „Pomorzany", and in the vicinity of the deep-water intake in Łazy Błędowskie. The shape of this depression crater was primarily defined by the geological form of the rock mass, with particular emphasis on tectonics and and the mutual interactions among individual drainage centers. At the beginning of the 1990s, the drainage center reached its maximum (ca. 400 km2), taking on an elliptic form stretched to the NW-SE. Restricted functioning of the water intake in Łazy Błędowskie was the first step towards reducing the range of the depression crater. The planned decommissioning of the pumps in the liquidated „Olkusz-Pomorzany" mine is close to completion. This will restore near-natural water conditions in the Olkusz area.
W artykule opisano zmiany oraz nowe zadania, które wykonywane są w Wydziale Nadzoru OUP w Warszawie w związku z panującą epidemią.
EN
The article describes changes and new tasks caused by the global pandemic, that are performed in the Supervision Division of Regional Assay Office in Warsaw.
W artykule przedstawiono wyniki blisko dziesięcioletnich badań hydrodynamicznych i hydrochemicznych skutków likwidacji kopalni rud cynku i ołowiu „Trzebionka” w rejonie chrzanowskim. Odtwarzanie się pierwotnych ciśnień hydrodynamicznych w górotworze oraz procesy chemiczne temu towarzyszące doprowadziły m.in. do pogorszenia się jakości wody w skałach triasowego piętra wodonośnego oraz pojawienia się wody na powierzchni terenu. To wszystko stawia nowe wyzwania przed lokalnymi władzami, przedsiębiorcami oraz mieszkańcami okolicy.
EN
The paper presents results of almost 10-year observation of hydrodynamic and hydrochemistry changes in the Triassic aquifer, after the closure of the Zn-Pb “Trzebionka” mine (Chrzanów area). Recovery of the natural hydrodynamic pressure in the rocks and associated chemical processes adversely affected the groundwater quality of the Triassic aquifer and resulted in the appearance of water on the surface. It leads to new challenges for local authorities, entrepreneurs and residents of the area.
W pracy przedstawiono wyniki badań składu chemicznego wód z wycieków wody w wyrobiskach górniczych w strefie kontaktu tektonicznego zlepieńce permskie – złożonośne węglanowe skały triasowe w rejonie złoża Olkusz-Podpoziom. W profilu zlepieńców permskich występuje pionowa strefowość hydrochemiczna, od słodkich wód – w stropie tych skał, do słonych – w ich części spągowej. W wyżej zalegających skałach triasowych występują wody słodkie, których skład chemiczny w warunkach naturalnych zależy od litologii skał otaczających (dolomitów, wapieni). Wpływ na chemizm wód w utworach triasu i permu w strefach kontaktu sedymentacyjnego ma głównie proces dyfuzji, a w strefach tektonicznych – także konwekcja.
EN
The paper presents research results on the chemical composition of inflow waters from mine excavations in the tectonic contact zone between Permian conglomerates and Triassic Zn-Pb-bearing carbonates (Olkusz-Podpoziom deposit). The Permian conglomerate section shows a vertical hydrochemical zonation, from fresh water at the top of these rocks to salty water at their base. The overlying Triassic rocks contain fresh waters whose natural chemical composition depends on the lithology of surrounding rocks (dolomites, limestones). The water chemistry in the Triassic and Permian deposits in the sedimentary contact zones is influenced mainly by the diffusion process, while in the tectonic zones also by convection.
W artykule, na tle opisu budowy geologicznej, przedstawiono warunki hydrogeologiczne rejonu Olkusza, gdzie prowadzona jest eksploatacja złóż rud Zn-Pb. Scharakteryzowano strukturę i natężenie dopływów wód do każdego ze złóż rud, a także sposób ich ujmowania i odwadniania wyrobisk. Celem pracy jest wskazanie czynników kształtujących wielkość całkowitego natężenia dopływu, który w IV kwartale 2017 r. kształtował się na poziomie blisko 230 m3/min, oraz sposobu wyznaczania granic stopni zagrożenia wodnego.
EN
The deposit of lead and zinc ores of the “Olkusz-Pomorzany” Mine is located in the so-called Muschelkalk (the Middle Triassic), which is present on the strata of the Bunter sandstone. The Muschelkalk is locally covered by deposits of the Keuper and the Upper Jurassic, as well as of the Quaternary. The Quaternary, Upper Jurassic, and Triassic multiaquifer formations are connected to form a single water-bearing horizon. A karstic-fissured aquifer system developed in the Triassic multiaquifer formation. Exploitation is carried out under free groundater flow conditions. The intensity of groundwater inflow to excavations (230 m3/min in Q4 2017) depends on the lithology of carbonate rocks and the presence of numerous connected cavities and channels. Such connections allow groundwater beyond deposit borders to flow to excavations laterally and vertically. Operation of a mine under such conditions is based on the recognition of water conditions using underground holes and the monitoring of pressure in piezometers within the rock mass under mining drainage. The distribution of piezometric pressures in each of the multiaquifer formation makes the predicted inflows to be close to the actual inflows. This leads to decisions of the mine management related to the safety of mine operation under water hazard, including the categorisation of water hazard with the use of the groundwater table elevation of the Triassic multiaquifer formation compared to the elevation of the designed excavation. This categorisation method has been used since the mine was established. According to mine authorities, the method is suitable and effective.
Zagrożenie wodne w Kopalni Soli „Kłodawa” występuje od ponad 65 lat, czyli od rozpoczęcia eksploatacji soli. Jednym z wycieków stanowiących zagrożenie jest zjawisko wodne nr 55 występujące na poziomie 750. W artykule przedstawiono wyniki monitoringu tego zjawiska wodnego. Kopalnia prowadzi systematyczną kontrolę wydajności wycieku i jego składu chemicznego oraz izotopowego. Wyniki tych badań pozwalają na określenie wody pochodzącej z tego zjawiska wodnego jako syngenetycznej solanki pochodzącej z wód uwięzionych w wysadzie.
EN
The water hazard in the “Kłodawa” Salt Mine has been present for more than 65 years, since the beginning of the salt exploitation. The water phenomenon No. 55, occurring at the level 750, is one of the leakages contributing to this threat. The article presents the results of this water phenomenon monitoring conducted by the mine. Systematic control of this leakage consits of efficiency, and also chemical and isotopic composition measurements. Based on the monitoring results, water coming from this phenomenon can be considered as a syngenetic brine, originating from waters trapped in the salt deposit.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.