Rejon Lądka Zdroju jest od kilkuset lat znany z występowania i wykorzystywania ciepłych źródeł. Złoże wód geotermalnych występuje tutaj w specyficznych warunkach geologicznych charakterystycznych dla obszaru sudeckiego. Ma ono charakter szczelinowy i występuje w warunkach naporowych. Rozwój Uzdrowiska spowodował potrzebę lepszego rozpoznania złoża hydrogeotermalnego i jego geologicznego otoczenia. W ramach zrealizowanego programu badań wykonane zostały również badania geofizyczne zorientowane na rozpoznanie ogólnych warunków geologicznych złoża i jego otoczenia. Zastosowane zostały metody: magnetyczna, grawimetryczna i geotermiczna, profilowania VLF, sondowania i profilowania elektrooporowe oraz ciągłe profilowania magnetotelluryczne. W ramach prezentowanej pracy wykonany został przegląd wcześniejszych badań geofizycznych oraz wykonano reinterpretację danych magnetotellurycznych z włączeniem interpretacji danych grawimetrycznych. Reinterpretacja obejmowała przegląd prac pomiarowych, weryfikację procedur i wyników przetwarzania danych pomiarowych oraz została zweryfikowana i rozszerzona interpretacja krzywych sondowań w tym inwersyjne modelowania dwuwymiarowe. Badania te pozwoliły na wyinterpretowanie stref uskokowych, wykrycie anomalii temperaturowych i w bardzo ograniczonym stopniu rozpoznanie przestrzenne szczelinowych poziomów wodonośnych.
EN
The Lądek-Zdrój area has been known for several hundred years as a place of occurrence and use of hot springs. A hydrogeothermal reservoir occur there in specific geological conditions characteristic for Sudetes area. The reservoir is of a fracture type and occurs in artesian conditions. The development of the Health Resort caused the need for the better recognition of the hydrogeothermal reservoir and its geological vicinity. The carried out investigation program included, among others, a geophysical survey for the recognition of general geological conditions of the reservoir and its vicinity. The magnetic, gravity and surface geothermic methods were applied as well as VLF profiling, resistivity profiling and soundings and continuous magnetotelluric profiling. The review of the earlier geophysical surveys and reinterpretation of the magnetotelluric data including gravity data were made within the framework of the presented paper. The reinterpretation works a included review of data acquisition, the verification of procedures and results of data processing as well as verification and an extended interpretation of the sounding curves with use of inverse 2D modeling. As results of the survey tectonic zones were interpreted and temperature anomalies were discovered and, within a limited range, space recognition of the fractured aquifer horizons was made.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Metoda grawimetryczna jest skutecznym narzędziem do kartowania struktur geologicznych, m.in. w warunkach karpackich, często ograniczających możliwości prospekcyjne innych metod. Potwierdzają to rezultaty prac grawimetrycznych z okolic Żegociny, Tuchowa i Stępiny. W pierwszym rejonie, poprzez transformację anomalii w redukcji Bouguera, prześledzono zmiany litologii i tektoniki utworów przypowierzchniowych, uzyskując obraz grawimetryczny w dużym stopniu zbieżny z widocznymi na mapie geologicznej wydzieleniami i elementami tektoniki. W rejonie Tuchowa dane grawimetryczne przede wszystkim posłużyły do sporządzenia, na drodze modelowania rozkładu gęstości, przekroju geofizycznego, pozwalającego oszacować rozmieszczenie i głębokość interesujących geologów naftowych osadów węglanowych dewońskich i jurajsko-kredowych. W okolicach Stępiny interpretację grawimetryczną ukierunkowano głównie na wyznaczenie stromo nachylonych granic gęstości, wykorzystując odpowiednie metody przetwarzania wartości pomierzonego pola siły ciężkości. W rezultacie odwzorowano w przedziale 0÷4 km p.p.m. układ linii tektonicznych tożsamych generalnie z uskokami, nasunięciami, fleksurami czy też innymi granicami kompleksów o różnej gęstości. Podane przykłady, zdaniem autorów, potwierdzają celowość stosowania kartografii grawimetrycznej do kompleksowych analiz budowy strukturalnej.
EN
The gravimetric method is an effective tool for the mapping of geological structures including the Carpathians area where other geophysical methods are limited in prospective possibilities. This is confirmed by results of gravity researches in the areas of Żegocina, Tuchów and Stępina. In the first region lithology and tectonic changes in near surface rocks were traceable through transformations of Bouguer anomaly. Thus, the gravimetric image was obtained, which is largely consistent with divisions and tectonic elements visible on the geological map. Gravimetric data from the Tuchów area were primarily used for preparing a geophysical cross-section by modeling of density. This made possible to estimate location and depth of the Devonian and Jurassic-Cretaceous carbonate sediments, which are especially important for petroleum geologists. In the Stępina area, the gravimetric interpretation was primarily directed to determine steeply sloping density boundaries using appropriate processing methods based on gravity field data. In results tectonic lines system range 0÷4 km BSL were mapped. This line system of tectonic faults is generally similar to, flexures and other boundaries with different densities. In the author’s opinion, examples presented confirm the usefulness of a gravimetric cartography for comprehensive analysis of geological structures.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Artykuł dotyczy sposobu rozpoznania budowy kompleksu mezopaleozoicznego brzeżnej strefy Karpat pomiędzy Gromnikiem a Wojniczem. Decydujące znaczenie w tym procesie miała wspólna interpretacja grawimetryczno-magnetotelluryczna, wsparta analizą dostępnych danych geologicznych i geofizycznych. Efektem tych działań było stworzenie w miarę wiarygodnego i spójnego modelu strukturalnego tej części Karpat. Wyróżniono w nim elementy, w których rejonie możliwe jest przeprowadzenie dalszych geofizycznych badań prospekcyjnych, zmierzających do zlokalizowania nieodkrytych złóż węglowodorów.
EN
This paper is about the way of recognizing the structure of the Paleozoic-Mesozoic basement of the Carpathian front between Gromnik and Wojnicz. In this process the deciding factor is the shared gravity-magnetotelluric interpretation backed up with analysis of available geophysical, geological and other data. Creating a reliable and cohesive structural model of this part of the Carpathian was the effect of this action. In the article structural elements were singled out in the area of which further geophysical research will be conducted with the aim of locating undiscovered deposits of hydrocarbons.
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule zaproponowano udoskonaloną metodę mikrograwimetryczną wykrywania starych, niepodsadzonych szybów górniczych. Zastosowano metodę przedłużania analitycznego pomierzonych mikroanomalii siły ciężkości w głąb górotworu za pomocą metody Głasko-Mielichowa z zastosowaniem funkcji regularyzacyjnej Tichonowa. Przedstawiono również wyniki wykrywania starej podziemnej infrastruktury budowlanej i pustek w podłożu otoczenia czynnych szybów górniczych.
EN
This paper proposes an improved microgravimetric method for detection old, non-backfilled mine shafts. The method of analitical extending of measured gravity disturbances of gravity into the depth of the rock mass with the use of the Glasko-Mielichow method and using Tichonov's regularization function. The paper also presents the results of the detection of an old underground construction infrastructure and voids in the substratum surrounding the active mine shafts.
W artykule przedstawiono rozwój metody mikrograwimetrycznej na przestrzeni ostatnich 30 lat, jej uwarunkowania metodyczne i możliwości prospekcyjne . Na kilku przykładach zaprezentowano wynik zastosowania badań mikrograwimetrycznych w zakresie rozpoznawania przypowierzchniowej warstwy ośrodka skalnego/glebowego. Szczególną uwagę poświęcono obszarom zdegradowanym działalnością eksploatacyjną i działanianiom zmierzającym do przywracania funkcji użytkowej terenom pogórniczym.
EN
The results of experiences at the application microgravity research for detection and exploration of the underground mining cavities done by the authors for 30 years are presented in the paper. The results several application are presented. The special attention was paid to postexploited mining ground surface in the parts of the inhabited regions. The satisfied result were reached for protection railways lines, main roads and highway. The microgravity researches are also very important for postexploited mining areas to restore them as a ground for building purpose.
W pracy zamieszczono informacje dotyczące aktualnego rozwoju badań mikro-grawimetrycznych w zakresie pomocy przy zwalczaniu zagrożeń powierzchni terenów górniczych wskutek eksploatacji złóż. Przedstawione materiały ilustrują zakres prowadzonych aktualnie badań. Podane przykłady wskazują także na duże możliwości zastosowań metody, również w bardzo trudnych warunkach terenowych.
EN
There is inserted information concerning the current development of micro-gravimetric research within the scope of assistance in a control of hazards of mining area surface as a result of deep-level mining. The presented materials illustrate some scope of currently conducted researches. The given examples indicate, as well, to large possibilities of method application also in the rugged terrain conditions.
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W pracy przedstawiono wyniki badań mikrograwimetrycznych przeprowadzonych w celu rejonizacji obszarów zagrożonych deformacjami i oceny ich przyczyn, w otoczeniu szybu V wentylacyjnego Kopalni Węgla Kamiennego "Pniówek". Szyb ten połączony był ze stacją wentylatorów lunetą podziemną (posadowioną na głębokości od 10,7 m do 17,2 m w zawodnionych utworach) oraz szybikiem. Rozszczelnienie lunety doprowadziło do niekontrolowanego odpływu wód podziemnych wraz z drobnym materiałem skalnym do szybu. Proces ten powodował odkształcenia powierzchni terenu o charakterze ciągłym i nieciągłym. Wykonanie pomiarów grawimetrycznych pozwoliło na wyznaczenie rejonów ujemnych mikroanomalii siły ciężkości identyfikowanych z rejonami zagrożenia dla powierzchni. Po zamknięciu wlotu lunety do szybu nastąpił szybki powrót zagrożonego terenu do stanu bezpiecznego, o czym świadczy porównanie danych z pomiarów siły ciężkości w różnych okresach (różnicowe mikroanomalie siły ciężkości z trzech serii pomiarów). Przedstawione w pracy wyniki badań grawimetrycznych potwierdzają, że cykliczne pomiary siły ciężkości pozwalają uchwycić stan zagrożenia powierzchni deformacjami nieciągłymi w początkowej ich fazie. Daje to możliwość zaprojektowania prac usuwających zagrożenie oraz kontrolę skuteczności podjętych działań.
EN
Results of micro-gravimetric research for regional division of the areas threatened by surface deformations and evaluation of their causes in the surrounding the ventilation shaft V of KWK "Pniówek" are presented. This shaft was connected with the fan station by the underground ventilation pipe(founded on the depth from 10,7 m to 17,2 m in the water bearing strata) as well as a pit-hole. Unsealing of the ventilation pipe caused uncontrolled flow of underground waters with the fine rock material into the shaft. This process caused area surface deformations of the continuous and discontinuous character. Gravimetrical measurements execution enabled determination of the regions of negative anomalies of the gravity force identified with the regions of hazard for the surface. They included the area of observed deformations. After closing the ventilation pipe inlet to the shaft, the hazardous area returned to the safe state, what has been proved by comparison of data from the measurements of gravity force in various time periods (different gravity force anomalies from three series of measurements). Presented gravimetrical measurements results prove, that cyclic gravity force measurements allow to observe the state of surface discontinuous deformation hazard at its initial phase. It gives a possibility to design works removing the hazard as well as control of effectiveness of taken up action.
W artykule przedstawione zostały wybrane rezultaty najnowszych badań magnetotellurycznych i grawimetrycznych wykonanych we wschodniej części Karpat polskich. Zreinterpretowane zostały wyniki regionalnych badań magnetotellurycznych wykonanych wzdłuż dwóch profili: Maniów - Przemyśl i Radoszyce - Przemyśl z wykorzystaniem najnowszych procedur inwersji 1D i 2D. W ramach prac interpretacyjnych przeanalizowana została dokładność określenia położenia granic opornościowych. Opracowane zostały przekroje oporności zawierające główne wyinterpretowane granice litologiczne i strefy tektoniczne. Zweryfikowane zostały modele budowy geologicznej wzdłuż profili: Szczawne - Kuźmina i Jaśliska - Brzozów za pomocą modelowań pola siły ciężkości. Oszacowane zostały korelacyjne zależności pomiędzy prędkościami średnimi fali sejsmicznej i wartościami anomalii rezydualnych siły ciężkości. Na podstawie uzyskanych równań regresji skonstruowano regionalne mapy prędkości średnich.
EN
Selected results of recent magnetotelluric and gravity investigations made in eastern part of the Polish Carpathians were presented in the paper. Results of regional magnetotelluric survey made along two profiles: Maniów - Przemyśl and Radoszyce - Przemyśl were reinterpreted with the use of state-of-the-art 1D and 2D inversion procedures. The accuracy of the evaluation of a depth of interpreted resistivity boundaries was analysed in the framework of interpretation works. Resistivity cross-sections including main interpreted lithological boundaries and tectonic zones were made. Geological models along profiles: Szczawne - Kuźmina and Jaśliska - Brzozów were verified with the use of gravity force modelling. Correlation dependences between average velocities of seismic wave and values of residual anomalies of gravity force were evaluated. Regional maps of average velocities were constructed based on obtained regression equations.
10
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Przeprowadzono badania kinetyki ługowania Al2O3 z C12A7 i CA2 roztworem sody przy stosunku fazy stałej do roztworu 1:10. Badania te wykazały, że glin najlepiej ługuje się z C12A7. Stopień wyługowania w temperaturze 70°C wynosi wówczas 87%. Z wykresów zależności stopnia wyługowania od czasu wynika, że reakcja jest limitowana przez dyfuzję reagentów przez tworzącą się na powierzchni warstwę węglanu wapnia. Stwierdzono, że modelem matematycznym najlepiej opisującym ługowanie glinu z glinianów wapnia jest model Ginstlinga-Brounsztejna. Podano wzór, którym można przedstawić ten model. Ługowanie stanowi podstawowy proces jednostkowy technologii Jerzego Grzymka otrzymywania tlenku glinu z surowców nieboksytowych.
EN
The leaching kinetics of Al2O3 from C12A7 and CA2 with carbonate solutionat 1:10 solid/liquid ratio has been studied. These investigations have shown that the degree of leaching is the highest when aluminium is leached from C12A7 and at 70°C reaches 87%. It results from the diagrams of leaching degree dependence on time that the reaction is limited by the diffusion of reagents through the calcium carbonate layer, forming on the surface. It has been found that Ginstling-Brounshtein model is the best model for mathematical description of the leaching of alumina from calcium aluminates. An equation which can serve for presentation of this model is given. The leaching is the basic process of the Jerzy Grzymek's technology for isolation of aluminium oxide from non-bauxite ores.
11
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Badania dotyczyły wpływu jonów sodu na strukturę glinianu wapnia Ca w znacznym zakresie stężeń sodu, aż do wydzielania się wolnego tlenku wapnia, określenia wpływu jonów sodu na parametry sieci poszczególnych glinianów, a także określenia jakie reakcje zachodzą w mieszaninach Na2O i glinianu wapnia w wysokich temperaturach.
EN
The research relates to the influence of sodium ions on the structure of calcium aluminate Ca, over a considerable range of sodium ion concentrations up to emanation of free calcium oxide, determination of the influence of sodium ions in the parameters of each crystal form of calcium aluminate, and also determines the reaction occurring in the mixtures of Na2O and calcium aluminate at high temperature.
12
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Opracowano technologię nowych sztucznych włókien gipsowych, uzyskiwanych przez rekrystalizację. W procesie tym stosowano gips naturalny, gips syntetyczny i gips odpadowy powstający przy odsiarczaniu gazów w elektrowni Bełchatów. Próbki gipsu były rozpuszczane w roztworach kwasu solnego o różnych stężeniach, w podwyższonej temperaturze. Podczas chłodzenia tych roztworów następowała krystalizacja włókien gipsowych, które były następnie oddzielane w procesie filtracji. Badano wpływ jonów glinu i żelaza na długość uzyskiwanych włókien. Stwierdzono, że dodatek tych jonów ma korzystny wpływ na długość włókien, poprzez zwiększenie rozpuszczalności gipsu. Także dodatek aldehydu 4-dwumetyloaminobenzoesowego zwiększał długość powstających włókien. Z tym ostatnim dodatkiem długość włókien dochodziła do 6 mm.
EN
Technology of new man-made gypsum fibres obtained by re-crystallization has been worked out. In this process the natural, synthetic and waste gypsum from sulphur removal of gases from the Bełchatów power plant was used. The gypsum samples were dissolved in hydrochloric acid solution at elevated temperature. During cooling of these solutions the gypsum fibres were crystallised, and then the fibres were separated by the filtration process. The fibres were about 6 mm long.
13
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Przeprowadzono modyfikację pół-wodnego gipsu za pomocą dwóch typów małocząsteczkowych żywic epoksydowych Epidianu 5 i Epidianu 53. Stwierdzono, że żywice epoksydowe zwiększając wodoodporność tworzyw gipsowych i utrudniając przenikanie w nich wody, a także w istotny sposób poprawiając wytrzymałość na zginanie i ściskanie w stanie suchym i na mokro. Stosunkowo lepsze wyniki uzyskane przy zastosowaniu dodatku Epidianu 53 można tłumaczyć mniejszą lepkością tej żywicy, co ułatwia równomierne jej rozprowadzenie w zaczynie gipsowym.
EN
Two kinds of low-molecular weight epoxy resins: Epidian 5 and Epidian 53 were used for modification of the semi-hydrate gypsum. It was found, that epoxy resins increase the water-resistance of gypsum materials and make difficult the water infiltration in them. They also significantly improve the flexural and compression strength under dry and wet conditions, respectively. The lower viscosity of Epidian 53 could be a reason of relatively better results obtained in case of using of this kind of resin. The lower viscosity of Epidian 53 facilitates its evenly distribution in the gypsum paste.
14
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Calcium aluminates are important components of alumina and Portland cements. The formation of calcium aluminates during clinkerization process and their modification by different ions are significant problems in the chemistry of cements. Alkalies present in cement pastes influence the properties of hydration products formed. lnvestigations have been carried out tending towards obtaining crystalline modifications of solid solutions of Na20 in C3A, C12A7 and CA and producing hypothetical compounds NC8A3 and N2C3A5. The effect of sodium ions upon the structures of calcium aluminates are presented, within a waste range of sodium ion concentration, up to the separation point of free calcium oxide. In these investigations X-ray diffraction, infrared spectroscopy, atomic absorption spectrometry and chemical analysis were used.
PL
Gliniany wapnia są ważnymi składnikami cementów portlandzkich i glinowych. Tworzenie się glinianów wapnia w procesie klinkieryzacji i ich modyfikacja przez obce jony stanowią istotne zagadnienie w chemii cementu. Alkalia obecne w zaczynach cementowych wywierają wpływ na własności powstających produktów hydratacji. Przeprowadzono badania mające na celu uzyskanie odmian krystalicznych roztworów stałych Na2O w C3A, C12A7 i CA i otrzymanie hipotetycznego związku NC8A3 i N2C3A5. Przedstawiono wpływ jonów sodu na struktury glinianów wapnia, w znacznym zakresie stężeń sodu, aż do wydzielenia się wolnego tlenku wapnia. W badaniach stosowano dyfraktometrię rentgenowską, spektroskopię w podczerwieni, absorpcyjną spektrometrię atomową i analizę chemiczną.
15
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The research concerns the influence of a substantial range of sodium ion concentrations on the structure of the calcium aluminates C3A, C12A7 and CA until CaO is emitted. The research also shows the influence of sodium ions of the parameters of each calcium aluminate and what reaction occur in mixtures of Na2O and calcium aluminates at elevated temperatures.
16
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Badano szybkość wzrostu kryształów CaSO4.2H20 w układzie CaS04 - ZnCl2 - H20 z uwzględnieniem wpływu przesycenia początkowego i temperatury. Ustalono optymalne warunki prowadzenia procesu usuwania nadmiarowego siarczanu wapnia z roztworów chlorku cynku. Wydzielony dwuwodny siarczan wapnia da się odsączyć, a zwilżający go roztwor przemyć. Szybkość wzrostu kryształów CaS04.2H20 jest w granicach błędu niezależna od wielkości początkowego przesycenia. Stwierdzono, że prowadzenie procesu wytrącania kryształów gipsu w temperaturach wyższych od 45°C jest niecelowe, gdyż jego przyspieszenie jest nieekonomiczne. Zaproponowano prowadzenie tego procesu w zakresie temperatur od 25° do 45°C.
EN
The growth rate of CaS04.2H20 crystals in the CaS04 - ZnCl2 - H2O system was investigated taking into account the effect of initial supersaturation and temperature. Optimum conditions for excess calcium sulphate removal process from zinc chloride solutions were determined. Separated calcium sulphate dihydrate can be filtered off and the solution wetting it washed out. The growth rate of CaS04.2H20 crystals is - within error limits - independent on the magnitude of initial supersaturation. It has been stated, that the process of precipitation of gypsum crystals at temperatures higher than 45°C is inexpedient, its acceleration being uneconomic. It has been proposed to carry out the process in temperature range 25° to 45°C.
17
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Opracowano oryginalną metodę otrzymywania włókien gipsowych polegającą na rekrystalizacji gipsu w środowisku kwasu solnego o stężeniu 6%, 8%, 10%. Nasycone roztwory oziębiano z szybkością ok. 0,2°C/min od temp. 80°C do 60°C oraz z szybkością 0,l°C/min od temp. 60°C do 20°C. Surowcem może być gips naturalny, gips syntetyczny oraz gips odpadowy z procesu odsiarczania spalin pochodzących np. z przemysłu energetycznego. Stwierdzono, że różnego rodzaju dodatki, takie jak siarczan(VI) żelaza(III), siarczan(VI) glinu(III) oraz aldehyd p-dimetyloaminobenzoesowy powodują wydłużenie włókien gipsu.
18
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
In theis work crystalizing columns efficiency of different parameters with the aid of selection of column plates amount were determinated. Determination of thhe theoretical amount of column plates in the column could aid determinate to clean rate of the substance.
19
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Przeprowadzono badania mające na celu wyznaczenie rozpuszczalności siarczanu wapnia w układzie CaSO4 - ZnCl2 - H2O i kolejności krystalizacji faz siarczanowych z roztworu ZnCl2. Usuwanie nadmiarowych ilości siarczanu wapnia z roztworów chlorku cynku ma duże znaczenie dla prawidłowego prowadzenia procesu produkcji fibry. Podano wartości rozpuszczalności siarczanu wapnia w rozpatrywanym układzie dla różnych stężeń chlorku cynku i w różnych temperaturach i przedstawiono krzywe kinetyki przemian fazowych siarczanu wapnia dwuwodnego i półwodnego.
EN
Investigations aiming at the determination of calcium sulphate solubility in the CaS04 - ZnCI2 - H20 system and crystallization sequence of sulphate phases from the ZnCl2 solution were carried out. The removal of excess amount of calcium sulphate from zinc chloride solutions is of great importance for correct carrying on the fibre manufacturing process. The values of solubility of calcium sulphate in the examined system for various zinc chloride concentrations and at various temperatures ar given and kinetic curves of phase transitions of
20
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Phenenthrene-carbazole have been selected as a system for study and aliphatic alcohols have been, selected as the system modifiers. A complex with hydrogen bond is formed between carbazole and alcohol. The zone melting method used for separation of this system could be improved by addition of selective solvent. The solvent course shift of eutectic point of the mixture toeards the component, which is separated as an impurity
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.