This paper presents costs arisen from every-day transport of building machinery from the yard located by the road being constructed to the place of work. These costs are not directly associated with the income creating. The optimal choice of the place for the machinery yard can substantially lower these costs. The following two methods of finding the optimal place were proposed: based on the shortest distance and based on the lowest cost of building machinery self-transport. They were calculated for the exemplary data. Applying the method based on the lowest cost allows finding more than one location of machinery yard. The cost of applying more than one yard can reduce much more the costs of construction site.
An essay presents the method and tool which can be used to control the mass of aggregates deliveries under construction site conditions. The method based on statistics allows determining the optimal quantity of transports to be inspected, required to estimate the total sum of loose materials deliveries assuming estimation error and confidence level conditions. Inspection based on described method allows to improve the effectiveness of earthworks execution as well as gives the possibility to evaluate the quality of the supplier.
Dla umów o wykonanie robót budowlanych wymagana jest forma pisemna. Jednym z istotnych punktów takiej umowy jest sposób rozliczenia wykonanych prac. Kodeks cywilny definiuje dwa rodzaje rozliczenia: ryczałtowe i kosztorysowe. Każde z nich ma swoje wady i zalety. Różnie też rozłożone jest ryzyko związane z zawarciem umowy o roboty budowlane. W przypadku kontraktu ryczałtowego wyższe ryzyko ponosi wykonawca, niższe – zamawiający. Inwestor może liczyć na to, że niezależnie od ilości niezbędnych do wykonania robót dodatkowych, tj. nie przewidzianych umową, kwota, jaką będzie musiał zapłacić wykonawcy, nie przekroczy planowanej, podanej w umowie. W przypadku rozliczenia kosztorysowego – które nazywane jest także obmiarowym – ryzyko wykonawcy jest dużo mniejsze, niż przy umowie ryczałtowej.
EN
Some contracts, like the one for construction works are legally required to be in written form. One of such important aspects is a detailed settlement of performed works. The Civil Code defines two types of such choice: lump sum remuneration or remuneration by cost estimation. Both options have advantages and disadvantages. In case of a lump sum contract, a higher risk is borne by the contractor and lower by the contractee. The investor can expect that regardless of the amount of additional works, not provided in the contract, the amount that he will have pay to the contractor will not exceed the amount specified in the document. When it comes to remuneration by cost estimation – remeasurement – constructor’s risk is much lower than in case of a lump sum contract.
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The results from two types of multi-layer perceptron artificial neural networks (Matlab R2015a was used) were compared. The first one, with only one neuron in an output layer having the value of delay in completion date of building site. The output layer of the second artificial neural network is created by three neurons. These three values represent the same delay, but in a form of three values of membership functions to fuzzy sets. In order to evaluate the accuracy of predictions, the mean squared error was used. It was necessary to find the best method of defuzzyfication predicted delays to compare the results from these two, aforementioned artificial neural networks. The level of prediction accuracy measured by mean squared error was discussed, too.
PL
W artykule porównano wyniki prognoz uzyskane wielowarstwowymi sztucznymi sieciami neuronowymi (obliczenia wykonano pakietem Matlab R2015a). Pierwsza z nich miała jeden neuron w warstwie wyjściowej, któremu przypisano wartość opóźnienia w terminie zakończenia danej budowy. Warstwę wyjściową drugiej sieci stanowiły trzy neurony, zawierające wartości funkcji przynależności tego samego opóźnienia do trzech zborów rozmytych. Do porównania dokładności prognoz uzyskanych z dwóch ww. sztucznych sieci neuronowych zastosowano średni błąd kwadratowy. Wymagało to znalezienia najlepszej metody defuzzyfikacji prognoz otrzymanych w postaci liczb rozmytych. Dokładność prognoz została porównana i przedyskutowana.
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Jedną z metod przewidywania wielkości opóźnień w terminie zakończenia budowy jest wykorzystanie prognostycznych właściwości sztucznych sieci neuronowych (SSN). Kluczowym zagadnieniem dla trafności prognoz jest właściwy wybór topologii sieci. Należy określić, która sieć pozwala uzyskać trafniejsze prognozy. Trafność prognoz ex post można obliczać, używając tradycyjnych, statystycznych miar odchyleń wartości prognozowanych od rzeczywistych w próbie testowej – niebiorącej udziału w procesie uczenia SSN. Zaproponowano określenie trafności prognoz szerokością zdefiniowanego w artykule przedziału trafności dla zadanego poziomu trafności. Pojedynczą prognozę rzeczywistego czasu trwania budowy uznaje się za trafną, jeśli nie jest krótsza niż 0,95 rzeczywistego czasu trwania budowy i nie dłuższa niż większy od jedności wskaźnik rzeczywistego czasu trwania budowy – nazwany limitem górnym (Lg). Przedziałem trafności jest zakres <0,95; Lg>. Z dwóch SSN o różnej topologii lepsze prognozy daje ta – przy założonym poziomie trafności – dla której limit górny przedziału trafności jest bliższy jedności.
EN
Delays in building contract execution can be predicted utilizing prognostic features of artificial neural networks (ANN). Trueness of prognostics highly depends of ANN topology. In order to choose the best one it is necessary to check which gives highest trueness. Trueness of ex-post prognostics can be calculated with use of traditional, statistic measures giving deviations of predicted values from original values for the test set of data, which is not involved in teaching process of ANN. It is proposed to measure the trueness by the width of defined in the paper bracket of accuracy for a given level of accuracy. The single prognosis is recognized as accurate if the predicted total time of contract execution is not shorter then 0,95 of the real one, and not longer then Lg of real total time of contract execution. Lg was defined as anupper limit of the accuracy bracket <0,95; Lg >. Evaluating trueness of two different ANN with the same accuracy level, the better one gives anupper limit Lg closer to 1. Then accuracy bracket will be more narrow.
Autorzy przeprowadzają analizę procesu decyzyjnego związanego z wyborem optymalnej maszyny do robót ziemnych, w tym przypadku spycharki. W swojej pracy zastosowali szereg narzędzi związanych z oceną wielokryterialną: metodę sumy ważonej, metodę iloczynu ważonego oraz metodę punktu idealnego. Następnie przeprowadzona została normalizacja wykorzystująca metodę liniową oraz ustalono scenariusze wagowe. Wyniki analizy pozwoliły wyłonić wariant optymalny oraz ukazać jak poszczególne wagi oraz kryteria miały przełożenie na rezultat końcowy.
EN
The authors carried out an analysis of the decision-making process related to the choice of optimal earth-moving machinery, in this case bulldozers. In their work they used some tools related to the multi-criteria evaluation: the weighted sum method, the weighted product method and the method ideal point. Then, nor-malization was carried out using the straight-line meth-od and established weight scenarios. The results of the analysis of the optimal variant allowed to emerge and show how the weights and criteria have an influence on the end result.
W niniejszej pracy przedstawiono propozycję klasyfikacji warunków miejskich. Wyszczególniono warunki występujące na budowie w warunkach miejskich utrudniające realizację obiektu. Przeanalizowania każdy z omówionych czynników pod kątem istotności jego wpływu na harmonogram budowy, a co za tym idzie – możliwego opóźnienia wykonywanych prac lub pojawieniu się nieoczekiwanych kosztów w sytuacji, w której nie bierze się wymienionych wyżej czynników pod uwagę przy prognozowaniu czasu trwania budowy. Sporządzono dwa harmonogramy budowy, z których jeden uwzględniał wpływ najbardziej istotnych czynników utrudniających realizację, a występujących w warunkach miejskich. Porównanie długości ścieżki krytycznej wyżej wspomnianych harmonogramów pozwoliło odpowiedzieć na pytanie, które z analizowanych czynników utrudniających realizację – a występujących w warunkach miejskich – wpływa najbardziej na wydłużenie czasu trwania budowy. Celowym jest podjęcie dalszych badań – na innych placach budów – w celu weryfikacji tez przedstawionych w niniejszej pracy.
EN
The urban conditions were defined in this paper as a downtown location of the building site. The negative condition appearing there were listed. Each factor (arisen from urban condition) influencing the time schedule was analyzed taking into account the strength of its influence on a time schedule. The basis for analysis was a real building site in Warsaw where office building is erecting. Concrete works has been chosen for analysis in this paper. Two time schedules were prepared. One for the building erecting within ideal surrounding. The other one for the building located – as the example office building – close to the blocks of flats and with the very limited area for the backyard. The lengths of critical paths were calculated and compared. This analysis has allowed for evaluation which of urban circumstances has significant, negative influence on time schedule basing on given project. It is recommended to carry more research in order to confirm findings comprised in this paper.
W artykule zamieszczono porównanie trafności prognoz obliczonych za pomocą sztucznych sieci neuronowych MLP z algorytmem wstecznej propagacji błędu. Stworzono trzy pary sieci z jednakową liczbą neuronów w każdej z par. Sieci z jednej pary różniły się budową. W jednej z nich jest jedna warstwa ukryta, w drugiej dwie warstwy ukryte neuronów. Prognozowaną wartością jest sprzedaż produkcji budowlano montażowej w danym miesiącu, 3 miesiące naprzód. Danymi wejściowymi są podstawowe wskaźniki ekonomiczne polskiej gospodarki – w tym sektora budownictwa – uzyskane z publikacji GUS, z kolejnych 123 miesięcy od stycznia 2003 r. do marca 2013 r. Obliczeń dokonano wykorzystując program komputerowy autorstwa Angshruman Saha. Parametrem różniącym pary sieci była ilość neuronów w warstwach ukrytych (6, 12, 18). Dla każdej z sieci wykonano następującą sekwencję obliczeń: uczenie sieci, prognoza dla 6 próbek walidacyjnych, obliczenie błędów prognozowania dla każdej z próbek. Zestawienie wyników pokazało, iż w każdej z par średni błąd prognozowania był niższy dla prognozy obliczonej za pomocą sieci z dwoma warstwami ukrytymi. Maksymalna poprawa dokładności prognoz to zmniejszenie błędu z 9,42 % na 5,80 % w stosunku do rzeczywistej wielkości prognozowanego parametru. Uzasadnionym jest więc wniosek, iż umieszczając tą samą liczbę neuronów w warstwach ukrytych dokładniejsze prognozy uzyskuje się budując dwie warstwy ukryte zamiast jednej.
EN
The paper compares prognostic accuracy of artificial neural networks MLP with error back propagation algorithm. Three pairs of neural networks were created with equal number of neurons in hidden layers within a given pair. One neural network had one hidden layer, the second one had it two. The total sales of Polish building companies in a given month in three months time was a projected value. Input data were based on publications issued by Main Office of Statistics (GUS) and comprised the main statistic data of Polish economy from Jan, 2003 to March, 2013. Anghsruman Saha is an author of freeware software used for calculations. The pairs of neural networks had 6, 12 or 18 neurons in hidden layer or layers. For each of 6 neural network, teaching and evaluating process has been executed. Using each neural network projections has been done for the same set of input data. It has occurred that artificial neural networks MLP with two hidden layers give more accurate projections than neural networks with the same number of neurons placed in one only hidden layer. Maximum lowering the relative average error (in relation to the real value being projected) was from 9,42 % to 5,80 %. Lowering the relative average error has been observed for each pair of networks if the two hidden layers architecture was applied.
9
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
There are two types of collusion which can harm Clients. This paper proposes two methods of detecting collusion’s and estimation a clients’ potential losses. The first is based on officially recommended factors for collusion detecting. The second one utilizes MLP artificial neural networks. Results are compared and discussed.
PL
W artykule scharakteryzowano rodzaje zmów przetargowych prowadzących w efekcie do strat zamawiających w zamówieniach publicznych. Zaproponowano 2 metody wykrywania zmów i oszacowania strat zamawiających, strat powstałych w wyniku zmowy. Pierwszą oparto o oficjalnie opublikowane wskaźniki do detekcji zmów przetargowych. Druga bazuje na wykorzystaniu sztucznych sieci neuronowych MLP. Otrzymane wyniki porównano i przedyskutowano.
Dla prawidłowego zarządzanie nieruchomościami niezbędne jest ustalanie stopnia zużycia technicznego obiektów. Gdy części obiektu zbudowane zostały w różnych latach, określenie stopnia zużycia całego obiektu nie jest jednoznaczne. W referacie przedstawiony został sposób ustalenia stopnia zużycia technicznego dla takich obiektów. W tym celu do rozważania został przyjęty obiekt dwukondygnacyjny wielofunkcyjny, którego części zbudowane były w latach 1965 i 1999. Propozycja przedstawiona w niniejszym referacie dotyczy jednoczesnego zastosowania dwóch metod: metody średnioważonego zużycia oraz metody czasowej Rossa i przyjęcia jako stopnia zużycia technicznego wartości średniej z tych dwóch metod.
EN
It is necessary to calculate the level of utilization of the whole building object for proper facility management process. When a given building object has its part built in different time the way of calculating aforementioned factor is inconsistent. Following paper is the proposal of the way of calculating the factor of utilization the building object for this kind of building objects. In order to show exemplary calculation, the existing two-storey, multifunctional building was analyzed. It was periodical inspection of building objects methods of calculation the level of utilization the building object: weighted mean utilization method and Ross’s time method. The searched factor would by a mean of these two a.m. factors.
W artykule przeanalizowano potrzeby potencjalnych użytkowników prognoz wyników ekonomicznych polskiej gospodarki w sektorze budownictwa, a w szczególności prognoz danych dotyczących wielkości produkcji budowlano-montażowej oraz wyników przedsiębiorstw. Zaproponowano budowę sztucznej sieci neuronowej, jednokierunkowej z algorytmem wstecznej propagacji błędu, dla której dane wejściowe oraz wyjściowe zaczerpnięto z publikacji GUS. Obliczenia wykonano programem STATISTICA 10. Przedstawiono wyniki otrzymanych prognoz, a także przedyskutowano ich dokładność i związaną z tym przydatność dla w/w potencjalnych użytkowników. Określono także kierunki dalszych badań i modyfikacji sieci w celu zwiększenia precyzji prognoz.
EN
Paper discussed the needs of potential users of financial projections concerning results of Polish construction and building industry, summarized sales and summarized profit in particular. Authors proposed utilization of MLP neural networks according to their prediction abilities. A set of nets were build, and calculation were undertaken based on data obtained from Polish statistical office. Received results - financial predictions - were discussed focusing on errors made by STATISTICA 10 software used for calculations. The proposed MLP neural networks - in the present shape - was disqualified for these kind of prediction, however some valuable results were observed, so the directions of modifications of MLP neural networks were discussed and research will be continued.
W artykule przedstawione zostały wstępne wyniki badania ankietowego dotyczącego przyczyn powstawania opóźnień w realizacji kontraktów budowlanych. Badanie zostało przeprowadzone na inżynierach różnych branż będących członkami Mazowieckiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa, a więc na osobach pełniących samodzielne funkcje techniczne w budownictwie. Analizie poddano zarówno zakres i rodzaj doświadczeń zawodowych respondentów ankiety, ale przede wszystkim ich odpowiedzi na pytania o przyczyny powstawania opóźnień w realizacji kontraktów na wykonanie robót budowlanych. Celem tych poszukiwań jest określenie zakresu danych, na podstawie których możliwe będzie - przy wykorzystaniu sztucznych sieci neuronowych – prognozowanie możliwości wystąpienia opóźnienia w realizacji kontraktu budowlanego.
EN
Paper discussed the preliminary results of the survey (in a form of a questionnaire) made on engineers engaged in building construction. Designers, construction managers, supervisors are obliged to be members of chambers of engineers in Poland. Members of Mazovian chamber of engineers were asked about the reasons of delays in building contracts execution. The rank of factors influencing delays was important issue too. In order to achieve sufficient level of reliability of answers the duration, the kind of experience of engineers were analyzed. The aim of the researches is to assign the set of input data to artificial neural networks projecting delays in building contracts execution.
W artykule przeanalizowano cechy własne kontraktów na wykonanie robót budowlanych oraz umów pomiędzy zamawiającymi prace i wykonawcami prac. Zostały one podzielone na czynniki liczbowe, rodzajowe oraz względne. Analizy dokonano pod kątem wpływu tychże czynników na możliwość powstawania opóźnień w umownych terminach zakończenia budów. Przedstawiono także zarys dalszych badań związanych z siłą oddziaływania w/w czynników na wielkość opóźnienia. Wyniki tych analiz i badań mają posłużyć autorowi dotworzenia metody prognozowania wielkości opóźnień w umownych terminach zakończenia budów, a to z kolei może być pomocnym w ograniczeniu negatywnych skutków ekonomicznych i społecznych analizowanego zjawiska.
EN
The paper presents analysis of selected features of building sites and clauses of contracts. They were grouped together as they represents factors connected to a one specific building site. The two other groups of factors that may cause delays are macroeconomic factors, and features of the company executing building works. The length of a delay in completing of building works depends on e.g. the value of a contract, number of subcontractors, planned time of execution the works, weather conditions, cooperation level between a contractor and an engineer, number of changes in the design during the works execution. As aforementioned factors are hardly measured and they characteristics is mostly ranged the questionnaire was designed on order to choose which of the factors are most important, which of them influence the strongest a planned completing of building works.
W artykule przeanalizowano kształtowanie się cen czynników produkcji budowlano-montażowej na przestrzeni ostatnich dziesięciu lat. Szczegółowym badaniom poddano ceny materiałów budowlanych, najmu i pracy sprzętu oraz robocizny kosztorysowej. Dodatkowo opisano ryzyka, na jakie narażone są działające na rynku polskim przedsiębiorstwa budowlane w obliczu stale zmieniających się cen. W opracowaniu zaprezentowano również propozycje rozwiązań wynikające z przemyśleń autorów w zakresie poprawy warunków funkcjonowania przedsiębiorstw budowlanych w Polsce.
EN
The paper presents analysis of prices in construction industry in the last 12 years. The detailed studies were carried out on prices of construction materials, equipment rental, and the labor rates. Moreover the risks, which occur and need to be overcome in the face of constantly changing prices by Polish construction companies, are described. The paper contains also a proposition of solutions arising from the thoughts of authors to improve the business conditions for construction companies as well as leading to limiting the risk of unexpected increase of direct costs in Poland.
Opóźnienia w realizacji kontraktu budowlanego wynikają z różnych przyczyn. Błędy organizacyjne, niesprzyjająca pogoda, braki w dokumentacji, opóźnienia w dostawach, czy robotach podwykonawców. Powodują one wzrost kosztów budowy ponad planowany poziom. W niniejszym opracowaniu usystematyzowano obszary kosztów, w których występują zwiększenia spowodowane opóźnieniami. Wyodrębniono spośród nich koszty obsługi logistycznej kontraktu. Przedyskutowano możliwości określenia tych kosztów ex-post. Niniejsze opracowanie jest także uzasadnieniem konieczności przewidywania wzrostu kosztów spowodowanych opóźnieniami w realizacji kontraktów budowlanych dla ekonomiki kontraktu.
EN
The delays In execution of construction contract has variety of reasons. The faults in organization of building processes, extremely unfavorable weather conditions, the partial lack of documentation, delays in deliveries or execution of work by subcontractors. This paper contains a systematic description of areas that suffer from costs increase caused by time schedule delays. The costs of logistics were extracted. The possibility of ex-post analysis was considered. The paper shows the reason why an estimation of costs caused by delays in execution of the construction contract is so important to the economic issue of the building site.
16
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Dotrzymywanie umownych terminów zakończenia budowy jest bardzo istotnym elementem kontraktów budowlanych. Ich niedotrzymanie u wykonawcy robót skutkuje najczęściej obniżeniem efektywności gospodarowania. Istotna jest więc możliwość przewidywania wystąpienia opóźnienia w realizacji kontraktu, a także wielkości tegoż opóźnienia. Czynniki mogące wpływać na opóźnienie w realizacji robót zostały podzielone na trzy grupy. Pierwsza to czynniki makroekonomiczne. Druga grupa to czynniki związane z unikalnym charakterem każdej budowy. Niniejszy referat to analiza trzeciej grupy czynników związanych z indywidualnymi cechami każdego przedsiębiorstwa. Forma prawna spółki, wielkość kapitału jakim spółka dysponuje, wielkość zatrudnienia (i inne cechy przedsiębiorstwa) mają wpływ na sposób gospodarowania, podejmowania decyzji, kontroli właścicieli nad firmą. To z kolei ma wpływ na ryzyko powstawania opóźnień w realizacji kontraktów budowlanych.
EN
Delays frequently occur in executing construction contract. If a time schedule is not kept, it has usually negative impact on a financial standing of a contractor company. This paper has grouped important factors influencing the possibility of time schedule delay occurring into three main groups: 1) macroeconomic factors, 2) unique characteristics of each building site, 3) attributes of a contractor company. The possible results of delays are also described. They are as follows: financial contract punishment for a contractor company, lack of reference letter issued by investor (resulting in lowered chance to win the next contract by a contractor), increase in building site costs. These are sufficient reasons to search the method of projecting delays in a time schedule of a building site. This paper concentrates on one of the group of factors which are in relation with delays i.e. attributes of constructions companies. Some their important properties were chosen and analyzed. The relations between chosen attributes of contractor companies and the possibility of delays occurring were proved.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.