Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 8

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 1 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 1 next fast forward last
PL
Analizie poddano obszar o pow. 27 km2, który stanowi wycinek systemu wodonośnego doliny Prosny w rejonie Kalisza. Obszar ten wielokrotnie był przedmiotem badań modelowych, zarówno szczegółowych – w celu określenia zasobów i wyznaczenia strefy ochronnej ujęcia Lis dla Kalisza, jak i regionalnych – w celu udokumentowania zasobów dyspozycyjnych zlewni Prosny. Ponadto obszar objęto analizą modelową w celu określenia wielkości eksploatacji poziomu górnojurajskiego, stanowiącego z pozoru odrębny system krążenia w stosunku do systemów czwartorzędowych. Sporządzone modele różniły się rozmiarem zastosowanej siatki dyskretyzacyjnej (100, 125, 250 i 500 m), schematyzacją układu krążenia (dwu-, trój- i siedmiowarstwowy), a także programami użytymi do ich konstrukcji (Hydrylib i Modflow). Przepływy wód podziemnych analizowano w badaniu filtracji ustalonej. Otrzymane wyniki wykazują zasadniczy wpływ na wyniki bilansu przepływu wód schematyzacji warstwowego układu krążenia oraz rozmiaru siatki dyskretyzacyjnej oraz konieczność uwzględniania drenażu regionalnego wgłębnych poziomów wodonośnych w lokalnych modelach szczegółowych ujęć.
EN
We analyzed 27 km2 of the Prosna valley aquifer near Kalisz. The region was previously a subject of four model-based studies of local and regional range. Furthermore, additional modelling researches were conducted that aimed at evaluation of Upper Jurassic aquifer exploitation, which seems to be a separate groundwater circulation system. The models used in the analyses differed in terms of grid size (100, 125, 250 and 500 m), groundwater circulation scheme (two-, three- or seven-layered), and the software used (Hydrylib or Modflow). The results of groundwater steady-state flow indicate the essential influence of the groundwater circulation scheme and the mesh size on groundwater flow balance. It also emphasizes the importance of deep aquifers in the detailed model-based study in the case of groundwater intakes located within the river valleys of regional drainage range.
PL
W badaniach hydrogeologicznych dolin rzecznych i pradolin do oceny zasobów wód podziemnych stosuje się badania modelowe, realizowane w układach lokalnych (odwzorowane do 1 : 25 000) lub regionalnych (skale poniżej 1 : 50 000). Zwykle stanowią one odrębne podsystemy wodonośne ściśle związane z wodami powierzchniowymi i ascenzją wgłębnych poziomów wodonośnych (Przybyłek, Dąbrowski, 2013) i wymagają szczegółowego odwzorowania na modelach systemów zasilania i drenażu (Dąbrowski i in., 2011). W artykule przedstawiono i porównano wyniki badań modelowych odcinka Kościan–Wolsztyn Pradoliny Warszawsko-Berlińskiej na dwóch modelach układu krążenia w celu oceny zasobów dyspozycyjnych – modelu dwuwarstwowym w skali 1 : 25 000 zrealizowanym w 2003 r. przy użyciu programu z biblioteki Hydrylib i modelu regionalnym zlewni Obry z analizowanym odcinkiem pradoliny w układzie czterech warstw modelowych, wykonanym w 2017 r. przy użyciu programu Groundwater Vistas.
EN
Hydrogeological research of river and ice-marginal valleys, which are conducted for groundwater resources assessment, involve modelling of local (map scale below 1 : 25 000) or regional (map scale below 1 : 50 000) systems. Usually, these systems are discrete water-bearing subsystems related to surface waters and ascent recharge from deep aquifers (Przybyłek, Dąbrowski, 2013), which require detailed reconstruction of recharge and drainage systems (Dąbrowski et al., 2011). This paper presents and compares the results of modelling research of the Warsaw-Berlin Ice-Marginal Valley in the Kościan–Wolsztyn area conducted on two circulation system models to estimate disposable resources. These are the local, two- aquifer model of the study area, developed using Hydrylib software in 2003, and the regional, four-aquifer model of the Obra catchment for the study area, created using Groundwater Vistas software in 2017.
EN
This paper presents the results of renewability research and evaluation of groundwater runoff in the Prosna river catchment of. The drainage basin is characterized by a considerable variation in geomorphology, hydrography and geology. The evaluation of groundwater renewability has been compared using both hydrological methods and mathematical modelling. Hydrological research consisted of genetic separation of the hydrograph for 1951-1980, and the Wundt and Kille methods based on low river flows for 1981-2010. Mathematical modelling has been conducted for the hydrodynamic state for 2014. The obtained results show a high convergence of about 3.7% in the case of the methods: Wundt, genetic separation hydrograph and mathematical modelling methods. On the contrary, a divergence of about 8-11% can be observed between these methods and the Kille method. Tables 1 and 2 present the results of renewability and groundwater runoff research in the Prosna river catchment. In conclusion, the mathematical modelling methods are considered as the most reliable for the evaluation of renewability and groundwater resources in catchments, due to spatial and various multilayer groundwater circulation systems.
EN
The article presents the evaluation of groundwater renewability due to effective infiltration in the hydrological system of the right-bank basin of Warta, Górna Noteć and Zgłowiączka rivers which is remarkably affected by productive lignite open mines (drainage process) as well as two closed mines (ceased dewatering process). The evaluation has been done using stationary model for groundwater circulatory system with four aquifers basing on groundwater exploitation state in 2012. The forecast of groundwater exploitation process in the next 25 years based on unsteady model for planned periods when mines will be productive and then closed indicates that effective infiltration amount is significantly overestimated for water table depression areas in the regions of open lignite mines. This results in large groundwater level increase (above ground level) in model forecast which needs to be corrected by decreasing the estimated effective infiltration amount to the average value for adjacent areas. This ostensible increase in effective infiltration amount in steady state model is the result of free and elastic groundwater resources detraction and not an actual effective infiltration increase (which was assumed so far for productive open mines areas by Sawicki, 2000 and Szczepiński, 2013).
5
Content available Odnawialność wód podziemnych zlewni Gwdy
PL
W artykule przedstawiono syntetyczne wyniki rozpoznań hydrogeologicznego i hydrologicznego wraz z oceną odnawialności systemu wodonośnego zlewni Gwdy o powierzchni 4947,3 km2, wykonanych w ramach udokumentowania zasobów wód podziemnych. W obszarze badań, zwykłe wody podziemne występują w utworach czwartorzędowych, paleogeńsko-neogeńskich oraz jurajskich liasu, do głębokości ok. 100–350 m. Zasilanie wód podziemnych zlewni Gwdy i pięciu rejonów wodnogospodarczych w nawiązaniu do 4 wydzielonych poziomów (warstw) wodonośnych określono w badaniach modelowych, a w badaniach hydrologicznych – w odniesieniu do zlewni cząstkowych i rejonów wodnogospodarczych. Zasilanie z infiltracji opadów według badań modelowych zgodnie z uśrednionym stanem na 2011 r. wynosi dla zlewni 11,3 m3/h•km2 (3,14 l/s•km2), a według oceny odpływu podziemnego metodami hydrologicznymi wynosi ono dla metody Wundta opartej o niżówki miesięczne 15,8 m3/h•km2 (4,38 l/s•km2), a o niżówki roczne z wielolecia – 10,3 m3/h•km2 (2,87 l/s•km2). Duża zgodność ostatniej metody hydrologicznej z modelowaniem matematycznym wynika z podobnej oceny przepływu wody w strukturach o regionalnym rozprzestrzenieniu, nie uwzględniającej odpływu w strukturach lokalnych.
EN
In this article major results of hydrogeological and hydrological researches altogether with renewal aquifer system assessment in the Gwda catchment area of 4,947.3 km2 are presented. It was studied as documented groundwater disposable resources. In the research area, the groundwater occur in Quaternary, Paleogene-Neogene and Jurassic deposits, until 100 m depth in southern part of the catchment and at 400 m depth in the northern one. The groundwater recharge of the Gwda catchment and five watermanagement regions, with reference to four separated aquifers, were calculated in model research. However in hydrological research the groundwater recharge was calculated in relation to segmented catchments and watermanagement regions. According to the model research, groundwater recharge from rainfall infiltration was calculated for the catchment, on average 11.3 m3/h•km2 (3.14 l/s•km2) for the state of 2011. According to hydrological methods underground runoff assessment is defined: on the basis of the Wundt method with month low states: 15.8 m3/h•km2 (4.38 l/s•km2) in case of year low states: 10.3 m3/h•km2 (2.87 l/s•km2). The high accordance of hydrological method and model method results from similar groundwater flow assessment in widely-spread regions hydrogeological structures, without taking into consideration the runoff in local hydrogeological structures.
PL
W artykule przedstawiono wyniki rozpoznania hydrogeologicznego systemu wodonośnego wschodniej części Pojezierza Wielkopolskiego. W obrębie analizowanego systemu rozpoznano wody pitne w utworach czwartorzędowych, neogeńsko-paleogeńskich i lokalnie mezozoicznych górnej kredy i górnej jury, do głębokości 200 m. Na podstawie badań modelowych określono zasoby odnawialne i dyspozycyjne wód podziemnych, łącznie z zasobami w strukturach lokalnych określonych analitycznie, w nawiązaniu do podziału wodnogospodarczego regionu wodnego Warty. Uzyskana w wyniku badań wielkość odnawialności z infiltracji opadów dla poziomów piętra czwartorzędowego koresponduje z odpływem podziemnym z badań hydrologicznych dla zlewni tego obszaru, natomiast dla poziomu mioceńskiego, z wielkościami uzyskanymi w badaniach modelowych dla innych obszarów Wielkopolski o podobnych warunkach. System wodonośny tej części Pojezierza Wielkopolskiego jest intensywnie wykorzystywany przez ujęcia wód podziemnych, czego efektem jest obniżenie ciśnienia piezometrycznego wód w poziomie międzyglinowym dolnym czwartorzędu i w poziomie mioceńskim.
EN
The results of hydrogeological research of the groundwater flow system of the eastern Wielkopolska Lake Region, based on the documentation of the Środa–Gniezno highland are presented. The disposable resources for this region were documented in 2010 y. The area of current research is about 5739 km2. In this region the geological conditions of the Quaternary, the Paleogene and top part of the Mesozoic deposits were characterized until 200 m depth. The Quaternary deposits are divided into 4 aquifers: shallow groundwater aquifer, upper intertill aquifer, middle intertill aquifer and lower intertill aquifer (tab.1). The shallow groundwater aquifer (Toruń–Eberswalde Ice-Marginal Valley and Warsaw–Berlin Ice-Marginal Valley) and lower intertill aquifer (Wielkopolska Buried Valley) are the main exploitation and the most wide-spread aquifers in this area. As far as the Paleogene-Neogene is concerned there are 2 aquifers: Miocene and Oligocene formation. The most important is Miocene aquifer, for its region – wide range. Although in the south-eastern part of the Wielkopolska region the most significant groundwater capture takes place in the Cretaceous aquifer. The groundwater renewal of the Quaternary aquifers calculated during modeling investigation came to 5,45 m3/h•km2 and for Tertiary-Mesozoic aquifers was equal to 0,79 m3/h•km2, compared to disposable resources rate close to 2,69 m3/h•km2 for Quaternary aquifers and to 0,63 m3/h•km2 for Tertiary–Mesozoic stage (tab. 2). The largest groundwater capture amounts to 65% disposable resources and takes place in the Miocene formation.
PL
W artykule przedstawiono zidentyfikowane wyniki presji antropogenicznej na zbiorniki wód podziemnych w regionie wodnym Warty obejmującym powierzchnię ok. 50 tys. km2. Prezentowany problem został szczegółowo omówiony w opracowaniu dla RZGW Poznań (Dąbrowski i in., 2004), natomiast w artykule przedstawiono syntetyczne wyniki dotyczące wielkości zmian w poziomach wodonośnych kenozoiku i mezozoiku. Presja ta jest spowodowana głównie eksploatacją wód podziemnych przez ujęcia odwodnienia kopalniane w odkrywkach węgli brunatnych i surowców mineralnych oraz budowę zbiorników retencyjnych niezależnie od wcześniejszego oddziaływania melioracji i lokalnych zmian w sieci wód powierzchniowych. Objawia się to czasowymi i trwałymi zmianami poziomów wód. Identyfikację obszarów zmian antropogenicznych wód w zbiornikach wód podziemnych kenozoiku i mezozoiku poprzedzono rozpoznaniem i charakterystyką naturalnych zmian zwierciadła wód na podstawie monitoringu krajowego i lokalnych.
EN
The article is based on the report of Hydroconsult Sp. z o.o. (Dąbrowski et al., 2004). The paper presents the results of anthropogenic pressure on groundwater reservoirs, identified in Cenozoic and Mesozoic formations of the Warta Water Region within the area of ca. 50,000 km2. The analysed anthropopression refers mainly to the exploitation of groundwater intakes, mine dewatering of brown coal outcrops and reservoir constructions. Identification of anthropogenic changes in groundwater levels within the Quaternary, Tertiary and Mesozoic groundwater reservoirs was preceded by the identification and characterization of natural groundwater table oscillations based upon the national and local groundwater monitoring data.
PL
Badania modelowe są podstawową metodą do wyznaczania granic obszarów ochronnych GZWP, określania zasobów odnawialnych, szacowania zasobów dyspozycyjnych oraz określaniu bilansu zasilania zbiornika. GZWP nr 138 Pradolina Toruń-Eberswalde jest szczególnym przykładem zbiornika pasmowego o dużej długości 140 km i szerokości od 2 do 10 km. Z uwagi na wydłużony kształt i rozprzestrzenienie zbiornika, zmienność hydrostrukturalną oraz związki hydrauliczne z sąsiednimi systemami wykonano trzy oddzielne modele: W - część zachodnia - 1190 km(2), C - część środkowa - 1200 km(2), E - część wschodnia - 1080 km(2). Łącznie badaniami objęto obszar ok. 3470 km(2), w tym obszar wydzielonego zbiornika wynosi 1863 km(2). Modele sporządzono dla układu dwóch warstw wodonośnych rozdzielonych warstwą słabo przepuszczalną w warunkach filtracji ustalonej. Pierwsza warstwa reprezentowała użytkowy poziom piętra czwartorzędowego, warstwa druga - poziom mioceński neogenu. W artykule omówiono specyfikę budowy trzech modeli matematycznych dla pasmowej, skomplikowanej struktury hydrogeologicznej. Opisano także sposób łączenia modeli, sporządzania złożonych prognoz i bilansów wód podziemnych dla określenia optymalnego poboru wód przy istniejących ograniczeniach środowiska oraz sposób określenia czasu wymiany wód w zbiorniku.
EN
Mathematical modelling is considered to be the basic method to define borders, balances of the groundwater circulation and borders of protected areas of major groundwater basins (MGWB) in Poland. Marginal valleys are specific because of their regional extension and drainage zones with relation to the adjacent moraine upland. The MGWB No. 138 - Toruń - Eberswalde Ice-Marginal Valley is an example of such a reservoir. It is about 140 km in length and about 2.0 -10.0 km in width. The basin is extensive, elongated and connected with surrounding systems. Within the area of this MGWB, 3 separate models were performed: I - in the western part, about 1190 km(2) large, II in the central area about 1200 km(2) large, and III - in the eastern part, about 1080 km(2) large. Total range of the investigated surfaces was about 3470 km(2) , including the area of groundwater reservoirs of approximately 1863 km(2). These models consist of 2 aquifers divided by a confined bed. They were developed for the steady flow conditions. The layer I is in the Quaternary multiaquifer formation, while the layer II is in the Miocene-Neogene level. The article presents the specificity of the construction of mathematical models for filtration conditions in widespread areas with a complicated hydrogeological structure. The article also describes the way of merging these tree models in order to prepare prognoses and water balances as well as to use these researches to optimize waters withdrawal at the existing environmental limitation.
first rewind previous Strona / 1 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.