Transnarodowe obszary ochrony przyrody, których ważnym przykładem jest Puszcza Białowieska, stanowią znaczną część wszystkich aktualnych form obszarowej ochrony bioróżnorodności. Według naszego rozeznania nie było dotąd prac empirycznych dotyczących związanej z tym problematyki międzynarodowych dóbr publicznych. Staramy się wypełnić tę lukę, badając społeczne preferencje – zarówno w Polsce, jak i na Białorusi – odnośnie ochrony krajowych i zagranicznych fragmentów ekologicznego systemu puszczańskiego przedzielonego granicą państwową. Wyniki naszych eksperymentów z wyborem wskazują, że skala obecnej współpracy jest efektywna ekonomicznie, oraz pożądana społecznie. W artykule badamy zjawisko wzajemnej niechęci finansowania rozszerzenia obszarów ochrony biernej w Puszczy Białowieskiej. Tylko wśród polskich respondentów udało się zidentyfikować nieliczne osoby, które gotowe byłyby partycypować finansowo w hipotetycznym projekcie zlokalizowanym w kraju sąsiada. Ponadto, by polscy respondenci są przeciętnie gotowi podjąć się bardziej skutecznej ochrony (przynajmniej w kraju). Natomiast respondenci białoruscy wydają się być zazwyczaj usatysfakcjonowani dotychczasowymi rozwiązaniami.
King Jan III Sobieski (1629–1696), known as an excellent military commander who defeated the Turkish army near Vienna in 1683, was a profound nature lover. Unhappy with living in a castle in the capital city, he bought Wilanów near Warsaw, where he established his suburban residence with a beautiful baroque palace and gardens. After the World War II, the estate was nationalised, restored and turned into a museum. There are probably no trees planted by king Jan III Sobieski himself, but the Park is remarkable. It comprises gardens in various styles (baroque, neo-Renaissance, English and English-Chinese) and a nature reserve Morysin with valuable habitats of meadows and forests. Woodlands, grasslands and ponds constitute three main ecosystems in the Park. Tourists and Warsaw inhabitants appreciate the nature of the gardens and of the Morysin reserve. In addition to their unquestioned historical and cultural value, the Park ecosystems provide multiple environmental benefits. In this paper, we estimate the economic value of these benefits.
PL
Rezydencja królewska w Wilanowie to unikalne połączenie zdumiewającej architektury, historii i przyrody. Park w Wilanowie dostarcza wielu korzyści zarówno odwiedzającym go turystom, jak i mieszkańcom Warszawy. W niniejszym badaniu podjęto się oszacowania wartości ekonomicznej tych z korzyści, które mają związek z przyrodą, to jest wartości usług ekosystemowych świadczonych przez park. W oparciu o metodę transferu korzyści wartość usług ekosystemowych dostarczanych przez park w Wilanowie oszacowano na 500 tys. euro rocznie. Choć liczba wydaje się duża, jest znacznie niższa niż wartość innych świadczeń dostarczanych przez zasoby rezydencji.
Rekreacja należy do najważniejszych usług ekosystemowych lasów przynoszących znaczące korzyści dla społeczeństwa. W artykule tym skupiamy się na problemie zaśmiecenia, jako czynniku obniżającym jakość wizyt w lasach. Przy zastosowaniu metody wyceny opartej na preferencjach zadeklarowanych obliczamy gotowość do płacenia (z ang. Willigness To Pay – WTP) za zmniejszenie tego problemu. W tym celu przeprowadziliśmy badanie ankietowe na dużej próbie osób odwiedzających lasy. Badanie odbyło się w terenie, respondentami były osoby odwiedzające poszczególne lasy. Wybraliśmy pięć lasów znajdujących się w sąsiedztwie średniej wielkości aglomeracji miejskich. Respondenci zostali poproszeni o odpowiedzi na pytania otwarte dotyczące ich WTP za zmniejszenie zanieczyszczenia w lesie. Zastosowano dwa takie pytania: pierwsze odnosiło się do zmniejszenia zaśmiecenia w odwiedzanym przez respondenta lesie, drugie zaś dotyczyło zmniejszenia zaśmiecenia lasów w całym województwie. W pierwszym przypadku gotowość do zapłaty oszacowano na 27 PLN (6.75 €), w drugim zaś na 36 PLN (9.00 €) w postaci wzrostu rocznych lokalnych podatków. W analizie wykorzystano model regresji interwałowej. Otrzymane wyniki zostały omówione w kontekście innych badań dotyczących rekreacji i zaśmiecenia w Polsce,
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
In a well-known paper published in Nature and reprinted in Ecological Economics a year later, the value of world’s nature was tentatively estimated at 33 B UDS/year in 1994 dollars. This number was ridiculed by many commentators. One strain of criticism was to indicate that the number is clearly arbitrary since it is larger than the global GDP. This, however, is not a valid point since GDP measures the value of certain market transactions carried out in a year. It may well be (in fact, it is true) that some (in fact, most) of the services included in Costanza’s study never show up in the market and therefore they cannot be included in the GDP.
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Usługi świadczone przez systemy przyrodnicze ocenia się zwykle z kilku punktów widzenia. Można je postrzegać jako wkład w produkcję energii, pożywienia i włókien, jako istotny czynnik warunkujący dobrobyt ludzi, albo uważać je za zjawiska, których wartość odzwierciedla wspaniałość wszechświata i nie wiązać ich z żadnymi działaniami człowieka. Z przyjęcia określonego punktu widzenia wynikają więc określone rodzaje wartości. Ludzie mogą przypisywać usługom ekosystemów wartości materialne, sentymentalne, religijne i inne.
EN
The paper provides an outline of how economists valuate ecosystem servlces. It starts with an exposition of the substance of modern economics and the definition of an economic value. The latter reflects actual people's choices and it is linked to human needs (whether material or not) rather than to production processes. There are several types of values, and economists are interested in all of them. Despite problems with expressing some choices in monetary terms, money remains the key reference for all economic valuation exercises. The last four decades witnessed enormous progress in developing valuation technigues applied to non-market goods (i.e. the goods that do not have market prices). These can be broadly divided into direct and indirect ones. The former aim at capturing them directiy, e.g. by asking people „how much they are willing to pay". The latter derive values from observing prices not for the good of interest but rather for a complementary good whose ctiaracteristics shed some light on people's relevant preferences.
Problem finansowania systemów wodociągowo-kanalizacyjnych może być rozpatrywany z dwóch punktów widzenia - operacyjnego (krótkookresowego) oraz ekonomicznego (długookresowego). W pierwszym przypadku istotne są metody finansowania konkretnych zadań przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych, np. wymiany rur czy budowy oczyszczalni ścieków. W drugim - ważne jest zbadanie, jak koszty funkcjonowania takich przedsiębiorstw są w ostatecznym rozrachunku rozłożone pomiędzy budżet publiczny a użytkowników.
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Bezpośrednim bodźcem do przygotowania niniejszej serii artykułów stała się publikacja Marca Sagoffa, który utrzymuje, że przyroda ma niską wartość ekonomiczną i nie ma co udawać, że jest inaczej. Zdaniem Sagoffa, trzeba z góry zaniechać wycen ekonomicznych i ratować środowisko za pomocą argumentów moralnych lub politycznych. Wypowiedź Sagoffa nie jest odosobniona. Istnieje wiele publikacji o podobnej wymowie, przekonanie o nieadekwatności ekonomii w analizach styku gospodarki i środowiska jest szeroko rozpowszechnione. Jednak argumentacja Sagoffa jest bardzo zwięzła i celnie trafiająca w samą istotę kontrowersji. Nie podzielamy jej, ale sądzimy, że jej pełna i wierna relacja w przekładzie artykułu umieszczonego w niniejszej publikacji stanowi dobry punkt odniesienia do całości. Orientuje ona również czytelnika w istocie tego samego sporu, którego różne odsłony można znaleźć w piśmiennictwie naukowym i publicystyce na całym świecie.
EN
The paper serves as an introduction to a series of publications devoted to con-troversial issues in attaching economic values to environmental resources and amenities. The starting point is a recent article by Marc Sagoff, an American philosopher interested in environmental management and consistently questioning the achievements of mainstream economics in this area. He claims that the economic value of the environment is close to zero and therefore if one wishes to protect the latter then one needs to avoid economic arguments. This paper explains how authors from the Warsaw Ecological Economics Center at Warsaw University question this assertion by arguing that: modern economic theory does not imply a low value of the natural environment and it resorts to a growing number of reliable measurement techniques.
8
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Artykuł rozwija zagadnienie rozwoju polskiego transportu świetle ustaleń Strategii Lizbońskiej, która wytyczyła kierunki rozwoju Unii Europejskiej (UE) w pierwszej dekadzie XXI. wieku. Na tle wspólnej polityki transportowej i dylematów transportowych nowych członków UE omawiane są instrumenty racjonalizacji transportu oraz dylematy rozwojowe transportu.
EN
Problem of transport development in Poland in the light of Lisbon Strategy that directs development of European Union in the first decade of 21 century has been considered in the paper. Against a background of common transport policy and transport dilemmas of new member of EU some instruments for transport rationalisation and dilemmas of transport development have been presented.
Autorzy ustosunkowują się do też zawartych w artykule prof. Majewskiego zamieszczonym w numerze 4/2002 „Gospodarki Wodnej", mając nadzieję na rozwianie mitów związanych ze stopniem wodnym i zbiornikiem Włocławek w perspektywie planowanej budowy stopnia wodnego Nieszawa--Ciechocinek.
EN
The Authors assume an attitude towards the thesis contained in the paper by prof. Majewski published in the issue 4/2000 of the magazine Gospodarka Wodna. They expect that in view of the planned building of the stage of fall Nieszawa-Ciechocinekthe fables connected with the stage of fall and the water reservoir Wtoctawek will be dispelled.
10
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Popularność koncepcji trwałego rozwoju (sustainable development) nie idzie w parze z powszechnością jej rozumienia. Dla niektórych jest ona po prostu spadkobierczynią idei ochrony środowiska w czasie, gdy stało się jasne, że tradycyjna "czysta" ochrona przestała być politycznie nośna. Inni postrzegają ją jako sposób na podreperowanie nadwyrężonej reputacji przemysłu starającego się o utrzymanie wiodącej roli w formułowaniu polityki gospodarczej. Z kolei przyrodnicy akcentują ekologiczny aspekt trwałego rozwoju, co w języku polskim wyraża się w tendencji do stosowania nazwy "ekorozwój" w charakterze odpowiednika angielskiego sustainable development. Tylko sporadycznie powraca się do oryginalnej koncepcji z Raportu Bruntland, która stanowiła punkt wyjścia dla Agendy 21 przyjętej w Rio de Janeiro w 1992 roku. Tymczasem klasyczna definicja Bruntland utożsamiała trwały rozwój z zaspokojeniem potrzeb obecnego pokolenia bez uszczerbku dla możliwości zaspokojenia analogicznych potrzeb przyszłych pokoleń.
EN
The paper starts with discussion of sustainability concept pointing at the fact that Polish authors rarely refer to the classic definition given in the Brunt and Report. Instead, alternative concepts of "balanced growth" or "eco-development" attract much attention. Nevertheless, it is argued that the classic definition and its emphasis on intergenerational equity deserves deep studies. In particular, there are still unresolved debates between proponents of weak versus strong sustainability. The paper consists of four parts. After the first introductory one, in the second part the author argues that sustainable development encompasses several key research areas. These include: (1) traditional environmental science and engineering, (2) fundamental economic issues such as substitutability or complementarity of natural, man-made and human capital, (3) natural resource valuation, and (4) other psychological and philosophical questions related to man's attitudes towards the environment. The third part of the paper lists major research projects that were undertaken in Poland and in the European Union in order to address sustainability issues. Recommendations for the future, and - most importantly - a plea for a deeper co-operation between Polish and international scientific teams conclude the paper.
11
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Lata osiemdziesiąte i dziewięćdziesiąte XX wieku przyniosły na święcie zainteresowanie rozwojem gospodarczym, który nie byłby sprzeczny z wymaganiami ochrony środowiska. Zainteresowanie to doprowadziło do powstania koncepcji trwałego rozwoju (sustainable development), która w Polsce rozpowszechniła się głównie pod nazwą "ekorozwoju". Według klasycznej definicji1 rozwój trwały to taki, który zaspokaja potrzeby bieżącego pokolenia bez uszczerbku dla szans na zaspokojenie analogicznych potrzeb w przyszłości. Tymczasem czynnikiem, który kształtował koncepcje polityki państwa w Polsce po 1989 roku było właśnie umożliwienie krajowi długookresowego wzrostu dobrobytu. W tym sensie trwałość rozwoju stała się teoretycznie głównym motywem działań rządu. Ale tylko teoretycznie, ponieważ w praktyce polityka tworzyła się pod presją rozmaitych nacisków, by zaspokajać bieżące potrzeby, choćby kosztem przyszłości. Celem niniejszego artykułu jest ukazanie, w jaki sposób w dziesięcioleciu 1989-1999 zasady ekorozwoju ścierały się w Polsce z alternatywnymi koncepcjami roli państwa jako podmiotu polityki ekologicznej.
EN
The concept of sustainable development has been known in Poland as ecodevelop- ment. The classic definition describes sustainable development as the development which satisfies the needs of the contemporary generation while respecting the possibilities of satisfaction of similar needs in the future. The author writes about the combat between the principles of sustainable development and alternative concepts of the role of the state as the subject of ecological policy in the years 1989-99. The analysis carried out by the author proves that from the very beginning of the transformation period the government has accepted ecodevelopment as the starting point for the long-term environmental strategies. The creation and the role of public documents in that regard show, however, that the principles of sustainable development are not generally accepted and that they are rather treated as postulates and not as guidelines for acting. Therefore, it can hardly be stated that sustainable development constitutes the basis of any policy. Nevertheless, we can talk about positive effects of the first decade of the transformation process in some areas of ecological policy in Poland. This refers mainly to emissions and pollution and natural resources utilisation.
12
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW