The study aims to analyze the measurement data of PM10 particulate matter in the Krakow agglomeration. It develops a model of the backward trajectory of air masses to determine whether and to what extent natural phenomena, such as forest fires outside Poland, affect the level of air pollution. The article describes the process of pollutant dispersion in the Earth’s atmosphere and the principles of air monitoring in the Krakow agglomeration. The study uses 2022 measurement data from ten monitoring stations of the Chief Inspectorate of Environmental Protection in the Krakow agglomeration. Two periods of increased PM10 particulate matter were selected. On the basis of the HYSPLIT software, which uses backward air trajectories, the influx of transboundary pollution was simulated. Then, by analyzing the FIRMS fire information system, an attempt was made to document that the pollution sources considered were of natural origin and that human activity did not in any way determine the emissions and their magnitude.
PL
Celem badań była analiza danych pomiarowych pyłów zawieszonych PM10 na terenie aglomeracji krakowskiej oraz wykonanie modelu trajektorii wstecznych mas powietrza w celu określenia, czy i w jakim stopniu zjawiska naturalne, takie jak pożary lasów poza granicami Polski, wpływają na stopień zanieczyszczenia powietrza. W artykule opisano proces dyspersji zanieczyszczeń w atmosferze ziemskiej oraz zasady monitoringu powietrza w aglomeracji krakowskiej. Do opracowania posłużono się danymi pomiarowymi z 2022 r. z dziesięciu stacji monitoringu Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, znajdujących się na terenie aglomeracji krakowskiej, gdzie wytypowano dwa epizody zwiększonego stopnia zanieczyszczenia pyłami zawieszonymi PM10. Bazując na oprogramowaniu HYSPLIT, który wykorzystuje wsteczne trajektorie powietrza, przeprowadzono symulację napływu zanieczyszczeń transgranicznych. Następnie analizując system informacji o pożarach FIRMS, podjęto się próby udokumentowania, iż uwzględnione źródła zanieczyszczeń miały pochodzenie naturalne, a działalność człowieka w żaden sposób nie decydowała o emisji i jej wielkości.
Ilość zanieczyszczeń wprowadzonych z instalacji pracujących w ramach systemu elektroenergetycznego oraz ciepłowniczego jest poddawana ścisłej kontroli od wielu lat i systematycznie spada. Głównie dzięki mechanizmowi "zanieczyszczający płaci", czyli częściowej internalizacji kosztów zewnętrznych. Jednak aktualnym problemem Polski jest efekt kumulacji zanieczyszczeń powietrza z wytwarzania energii cieplnej w sposób niekontrolowany w paleniskach domowych, czyli problem niskiej emisji.
Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego stanowią problem, który w ostatnich latach nabrał szczególnego znaczenia. Dzięki postępom medycyny oraz rozwojowi metod analitycznych, pozwalających na stały monitoring różnorodnych substancji, wykazano ścisłą zależność pomiędzy występowaniem stałych i gazowych zanieczyszczeń powietrza a zachorowalnością i śmiertelnością populacji zamieszkującej dany teren.
Prowadzący instalację, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 18 stycznia 2006 r. nr 166/2006 w sprawie ustanowienia Europejskiego Rejestru Uwalniania i Transferu Zanieczyszczeń, są zobowiązani do sporządzenia rocznego raportu zgodnie z E-PRTR. Aktualnie zakłady przemysłowe wykorzystują w tym celu dostępne wskaźniki literaturowe dla danego zanieczyszczenia uwalnianego do powietrza. Dla większości zanieczyszczeń z listy PRTR brak jest wskaźników emisyjnych opartych na danych europejskich. W celu oszacowania tych wskaźników dla przemysłu wapienniczego przeprowadzono pomiary emisji zanieczyszczeń z listy PRTR na czterech piecach szybowych.
EN
The facility operators, in accordance with Regulation of the European Parliament and the Council of 18 January 2006, No. 166/2006 concerning the establishment of a European Pollutant Release and Transfer Register, are required to deliver an annual E-PRTR report. Currently industrial plants use for this purpose literature available factors for a given pollutant released into the air. For most pollutants from the PRTR list, there is no emission factors based on European data. In order to estimate these factors for the lime industry emissions from PRTR list were measured on four shaft kilns.
W artykule przedstawiono założenia metody oceny emisji substancji przenoszonych powietrzem z maszyn zgodnie z zaleceniami PN-EN 1093-2. W normie tej określono sposoby postępowania podczas wyznaczania wielkości emisji zanieczyszczeń z maszyny, w określonych warunkach pracy maszyny, z zastosowaniem metody znaczników gazowych. Zasadą metody pomiarów jest generowanie znacznika gazowego ze znanym i stałym strumieniem, symulującym aerodynamiczne zachowanie się rzeczywistego zanieczyszczenia, a następnie na prowadzeniu pomiarów stężenia znacznika gazowego i rzeczywistego zanieczyszczenia w otoczeniu źródła emisji.
EN
This article presents a method of determining emission of airborne pollutants by machines. It complies with Standard No. PN-EN 1093-2. This standard describes a method of measuring emission rates of airborne pollutants from a single machine, whose operation can be controlled, using tracer gas techniques. The principle is based on the use of a tracer gas generated at a known and constant emission rate to provide the best representation of the pollutant source. Mean tracer gas and pollutant concentrations are measured in the vicinity of the source.
Prowadzony od kilku lat na terenie Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego monitoring zanieczyszczeń powietrza nie dotyczy składu fazowego pyłów atmosferycznych. Tymczasem znajomość składu fazowego a istotny wpływ na ustalenie źródeł pochodzenia zanieczyszczeń powietrza. Porównanie składu pyłów z różnych wysokości pozwala na oszacowanie stopnia rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń w dolnej warstwie troposfery.
EN
While atmospheric air pollutants in the Upper Silesian Industrial Region have been monitored for a few years the phase compositions of dust particles have not been determined. The composition of airborne dust is important indicator of dust sources. The comparison of phase compositions of dust particulates collected at different heights enables estimations of ways of spreading of air pollutants in the lower troposphere.
Porównano fazy glinokrzemianowe występujące w popiołach lotnych z analogicznymi fazami spotykanymi w pyłach atmosferycznych. Zwrócono uwagę na skład chemiczny tych faz. Wyróżniono charakterystyczne amorficzne cząsteczki o formach kulistych, zbudowane z tlenków żelaza w postaci siateczek wypełnionych substancją glinokrzemianową. Cząsteczki te obserwowano licznie w popiołach lotnych oraz spotykano je w pyłach atmosferycznych.
EN
Aluminosilica particles of fly ash from selected power plants were compared with atmospheric dust. The chemical composition of these particles was also analyzed. Characteristic amorphous particles in spherical forms were composed of iron oxides as a grid and aluminosilicates as a matrix. That kind of particles commons with fly ash and was also observed in atmospheric dust.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.