W 104 próbkach z neogeńskich pokładów węgla brunatnego, pochodzących ze złóż Turów, Bełchatów, Adamów, Lubstów, Pątnów i Koźmin określono zawartość Ag, As, Cd, Co, Cr, Cs, Cu, Mn, Mo, Ni, Pb, Sb, Se, Sn, Sr, Th, Tl, U, V, Zn metodą ICP-MS oraz zawartość Hg metodą spektrometrii absorpcyjnej z zatężaniem na amalgamatorze. Średnie zawartości Ag, Cd, Hg, Sb i Tl były niższe niż 1 mg/kg, średnie zawartości As, Co, Cs, Mo, Se nie przekraczały 10,0 mg/kg, natomiast średnie zawartości Cr, Cu, Ni, Pb, Rb, V i Zn wynosiły od kilkunastu do kilkudziesięciu mg/kg; w jeszcze wyższych stężeniach były obecne Mn, Sr i Ba. Stwierdzono, że węgiel brunatny ze złoża Turów wyróżnia się względnie wysoką zawartością As, Ba, Cr, Rb, V, Zn, Co, Cs, Mo, Se, Sn, Th, Tl i U, węgiel ze złoża Bełchatów – podwyższoną zawartością Cd i Hg, a węgiel regionu konińskiego – podwyższoną zawartością Mn. Węgiel ze złoża Bełchatów i złóż regionu konińskiego charakteryzują się ponadto wyższą zawartością Sr w stosunku do węgla turoszowskiego. Węgiel ze złoża Turów jest wzbogacony trzy i więcej razy w Ba, Cr, Co, Cu, Ni, Pb, Rb, Sn, Th, V, U i Zn w porównaniu do przeciętnej zawartości tych pierwiastków w węglu brunatnym w złożach świata, węgiel z zagłębia w Bełchatowie zawiera dwa i więcej razy Cd, Co, Cr, Mn, Ni, Se, V, natomiast węgiel ze złóż regionu konińskiego dwa i więcej razy Mn i Sr.
EN
A total of 104 samples of Neogene brown coals collected from the Turów, Bełchatów, Adamów, Lubstów, Pątnów and Koźmin deposits were tested for contents of Ag, As, Cd, Co, Cr, Cs, Cu, Mn, Mo, Ni, Pb, Sb, Se, Sn, Sr, Th, Tl, U, V and Zn by ICP-MS technique. The Hg content was measured by AAS method with pre-concentration on a gold amalgamate trap. The average contents of Ag, Cd, Hg, Sb and Tl were lower than 1 mg/kg, the mean contents of As, Co, Cs, Mo, Se, did not exceed 10.0 mg/kg, while mean content of Cr, Cu, Ni, Pb, Rb, V and Zn were in range from several to tens of mg/kg. Mn, Sr and Ba were present at even higher concentrations. The studies have shown that the Turów coal deposits are characterized by relatively high contents of As, Ba, Cr, Rb, V, Zn, Co, Cs, Mo, Se, Sn, Th, Tl and U the Bełchatów coals show higher contents of Cd and Hg, while the Konin coals show an increased Mn content. Furthermore, the coals from the Bełchatów and Konin deposits are characterized by a higher content of Sr in relation to the Turów coals. In comparison to the average content of trace elements in brown coals of the world, the coals from the Turów deposits are enriched three or more times with Ba, Cr, Co, Cu, Ni, Pb, Rb, Sn, Th, V, U and Zn. The coals from the Bełchatów basin contain two or more times more Cd, Co, Cr, Mn, Ni, Se and V, and the coals from the Konin deposits contain two or more times more Mn and Sr.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W serii nadkładowej złoża Turów występują wkładki iłów ogniotrwałych, kamionkowych oraz biało wypalających się, określone jako iły turoszowskie. W przeszłości wielokrotnie próbowano udokumentować zasoby tego surowca. Przy szacowaniu potencjalnych zasobów często nie brano jednak pod uwagę słabego rozpoznania zalegania i jakości. W ten sposób pierwsze informacje o występowaniu przewarstwień ilastych ( Ciuk, 1951 ) przerodziły się z czasem w mit o występowaniu w złożu węgla ogromnych ilości kopaliny towarzyszącej bardzo wysokiej jakości. Wzrastające wymagania jakościowe odbiorców, przede wszystkim w zakresie niezmiennych parametrów fizykochemicznych, powstawanie nowych technologii w zakresie materiałów ogniotrwałych oraz konkurencja ze strony państw byłego bloku wschodniego spowodowały w pewnym okresie znaczne zmniejszenie zainteresowaniem iłami ze złoża Turów. Kopalnia w ostatnich latach zakończyła zdejmowanie nadkładu w północnej części złoża, gdzie udział iłów przydatnych do pozyskania jako surowce towarzyszące był zasadniczo większy a górniczo-technologiczne warunki ich wydobycia znacznie korzystniejsze. Aktualnie, gdy przedmiotem eksploatacji jest południowa część złoża, gdzie udział iłów czystych w masie nadkładowej jest znikomy występują trudności z zaspokojeniem nawet zmniejszonego zapotrzebowania. Dokumentacja geologiczna złoża nie da podstaw do wykazania nagromadzenia kopaliny, które spełniłoby wymagania kryteriów bilansowości. Nie przewiduje się jednak całkowitego zaniechania pozyskiwania surowców towarzyszących. Ich selektywne wybieranie możliwe jest dzięki istnieniu pewnych rezerw wydajności układów KTZ w okresach mniejszego zapotrzebowania na węgiel. Pozyskanie nawet niewielkich ilości surowca z nadkładu złoża przyczynia się do zmniejszenia potrzeb uruchamiania nowych wyrobisk o znacznych rozmiarach w rejonach dotychczas nieprzekształconych przez górnictwo.
EN
The overburden Turów deposit contains fire-proof, stoneware and white-baked clays inclusions which are called Turoszów clays. In the past there were many trials to record the clayey material reserves. Potential reserves estimating did not pay attention of the fact that geological recognition of the material quality and geological structure was not sufficient. In this way first information about clay interbedding occurrence (Ciuk, 1951) turned gradually into the myth of huge quantity very high quality accompanying mineral. In the certain period of time the interest of the Turoszów clays decreased considerably. It was caused by higher and higher requirements of consumers concerning quality mainly in constant physical-chemical parameters, new technologies in the fire- -proof materials area as well as the appearance of new competitors from the Old Soviet Union block countries. When exploitation moved from the north mining field to the south company started not to be able to supply even reduced demand because the percentage of pure clay in the overburden mass was extremely low. According to The Geological Study there is no possibility in this part of deposit that clay accumulation would so significant that the requirement of economic resource criteria for accompanying mineral would be fulfilled. However nowadays the clay material mining level is low the company does not intend to totally abandon it. Selective mining of these materials is possible during the periods of smaller coal demand when exist certain reserves in efficiency of KTZ (excavator-transport-dumping conveyor) system. Gaining even small amount of clay from the Turów deposit overburden makes opening new deposits unnecessary. It protects the regions that are not converted by mining activity from arising new large exploitation hollow.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.