Jednym z czynników warunkujących efektywność techniczną i ekonomiczną pracy wodociągów jest wielkość strat wody w systemie jej dystrybucji. Stosunkowo rzadko ocenę taką prowadzi się w sposób systematyczny w odniesieniu do wodociągów wiejskich. Wynika to zarówno z obiektywnych trudności technicznych, jak i częstego przeświadczenia, że straty te są nieistotne. W artykule przedstawiono wyniki oceny wielkości strat wody w dwóch wybranych wodociągach wiejskich, zarządzanych przez to samo przedsiębiorstwo wodociągowe. Do sporządzenia oceny wykorzystano metodę IWA (International Water Association) oraz metodę wskaźnikową. Ocenę uzupełniono o aspekt niezawodnościowy, wykorzystując obliczony wskaźnik intensywności uszkodzeń. Przeprowadzone badania wykazały znaczne różnice wielkości strat wody w obu analizowanych wodociągach, pomimo zbliżonych warunków eksploatacyjnych.
EN
One of the factors determining the technical and economic efficiency of water supply systems is the amount of water losses in the distribution system. Systematic assessment of water losses is relatively rarely carried out in rural water supply systems. This is due to both objective technical difficulties and often the conviction that these losses are insignificant. The article presents the results of the assessment of water losses in two selected rural waterworks, managed by the same waterworks company. The IWA (International Water Association) method and the index method were used to prepare the assessment. The assessment was supplemented with the reliability aspect, using the calculated failure rate indicator. The conducted research showed significant differences in the amount of water losses in both analyzed water supply systems, despite similar operating conditions.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Proces płukania i dezynfekcji wiejskich sieci wodociągowych o złożonej strukturze geometrycznej wbrew potocznej opinii nie jest łatwy. Świadczą o tym pojawiające się w środkach masowego przekazu informacje o nieskuteczności podejmowanych w jego ramach działań i związanej z tym przedłużającej się przerwie w dostawie wody do odbiorców. Konieczne zatem jest staranne planowanie i przeprowadzenie tego procesu. Ważna jest tu nie tylko lokalizacja otwieranych hydrantów upustowych, ale także kolejność oraz czas ich otwarcia. Wygodnym narzędziem opracowania stosownych procedur jest symulacja komputerowa oparta o model numeryczny danej sieci. W artykule przedstawiono studium przypadku wykorzystania takiego modelu do opracowania procedury płukania i dezynfekcji wybranej rzeczywistej wiejskiej sieci wodociągowej. Do badań symulacyjnych wykorzystano program EPANET 2.0.
EN
The process of rinsing and disinfection of rural water supply networks with a complex geometric structure, contrary to popular opinion, is not easy. This is evidenced by the emerging mass media information about the ineffectiveness of the actions undertaken in its framework and the related prolonged interruption in the supply of water to recipients. It is therefore necessary to carefully plan and carry out this process. Not only the location of the used hydrants is important, but also the order and time of their opening. A convenient tool for developing appropriate procedures is a computer simulation based on a numerical model of a given network. The article presents a case study of the use of such a model to develop a rinsing and disinfection procedure for a selected existing rural water supply network. The EPANET 2.0 program was used for simulation tests.
This article presents the results of a study on hourly and daily variations in water demand patterns, depending on a season. The study was conducted in the years 2014–2015 on a selected rural water supply line. The analysis was based on values of hourly water demand as measured by a water meter coupled with a recording device. The research showed that both the volume and fluctuations in daily water demand were higher in the spring and the summer, versus the autumn and the winter. This was most probably caused by water consumption for additional purposes, specific for rural areas. Individual water demand was the highest in the summer, and the lowest in the winter. Two peaks for hourly water demand were determined for the analyzed seasons. The morning peak always occurred at 7 a.m. on working days, while on days off work it fell at 9 a.m. or 10 a.m., depending on the season. The evening peak always fell at 8 p.m., regardless of a season or a day of a week. On working days, the evening peak was always higher than the morning one, while on days off work the morning peak was higher than the evening one in the autumn and in the winter, and both peaks were the same in the spring and in the summer.
PL
W artykule przedstawiono analizę wyników badań zmienności dobowego i godzinowego zapotrzebowania na wodę w wybranym wodociągu wiejskim. Wykonano ją dla dni tygodnia i pór roku w latach 2014–2015. Podstawą do przeprowadzenia analizy były wartości godzinowego zapotrzebowania na wodę zmierzone za pomocą wodomierza współpracującego z rejestratorem zamontowanego na przewodzie odpływowym z początkowego zbiornika sieciowego. Przeprowadzone badania wykazały, że wartość i nierównomierność dobowego zapotrzebowania na wodę była większa wiosną i latem niż jesienią i zimą. Najbardziej prawdopodobną przyczyną takiego stanu było występowanie celów dodatkowych zużycia wody, charakterystycznych dla terenów wiejskich. Jednostkowe zapotrzebowanie na wodę największe wartości przyjmowało latem, a najmniejsze zimą. W analizowanych porach roku stwierdzono występowanie dwóch szczytów godzinowego zapotrzebowania na wodę. W dni powszednie szczyt poranny przypadał zawsze na godzinę 7, natomiast w dni wolne od pracy, w zależności od pory roku, na godzinę 9 lub 10. Z kolei bez względu na porę roku i dzień tygodnia szczyt wieczorny przypadał zawsze na godzinę 20. W dni powszednie szczyt wieczorny był zawsze większy od szczytu porannego, natomiast w dni wolne od pracy zimą i jesienią szczyt poranny był większy od wieczornego, a latem i wiosną wartości szczytowe były takie same.
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Celem artykułu jest zaprezentowanie oceny efektywności inwestowania w wodociągi wiejskie przeprowadzonej według zasad Brytyjskiego Funduszu "KNOW HOW", wskazanie różnic między zakresem tej analizy a zalecanym w polskiej literaturze branżowej oraz przedstawienie wyników oceny efektywności. Zakres merytoryczny analizy w stosunku do zalecanego w Polsce został poszerzony o obliczenie wskaźnika wewnętrznej stopy zwrotu IRR. Uwzględnia też kapitał obrotowy i jego zmiany w czasie oraz wartość rezydualną (pozostałą), która jest wartością środków trwałych w ostatnim roku analizy. Analiza efektywności przeprowadzona z uwzględnieniem całkowitych nakładów inwestycyjnych oraz z założeniem poboru wody, wynoszącego 140 dm³·osoba- ¹ w ciągu doby, opłaty 3,0 zł·m- ³ i stopy dyskonta r = 5% wykazała, że inwestycja będzie efektywna, bowiem wartość zaktualizowana netto NPV wyniesie 431 000 zł. Wewnętrzna stopa zwrotu IRR jest równa 5,8%. Dodatkowy rachunek przeprowadzony z założeniem ceny wody wynoszącej 1,2 zł·m-³ wykazał, że w takim przypadku inwestycja przyniesie straty. Rachunek przeprowadzony z punktu widzenia gminy jako przyszłego użytkownika i beneficjenta, uwzględniający nakłady inwestycyjne ponoszone przez gminę Wolanów (25% całkowitych kosztów inwestycji) i pobór wody rosnący równomiernie od pierwszego do ostatniego roku analizy od 70 do 140 dm ³·osoba- ¹ w ciągu doby, wykazał, że gdy cena wody będzie wynosiła 2,5 zł·m-³, sumy zdyskontowanych nakładów i efektów zrównają się w 17. roku, gdy stopa dyskontowa r będzie równa 5% i w 14. roku, gdy r = 1%. Przyjęcie ceny wody równej 2 zł·m-³ lub niższej nie rokuje, przy stopie dyskontowej r = 5%, zwrotu poniesionych nakładów w analizowanym 20-letnim okresie.
EN
The paper evaluates, according to the rules of the British "KNOW-HOW" fund, the effectiveness of investment in rural mains. Further aim was to demonstrate differences between the scope of this analysis and that recommended in Polish professional literature and finally to present results of such analysis. The analysis, in comparison with that recommended in Poland , was enlarged by calculating the index of internal return rate (IRR). It also accounts for working capital, its changes in time and the residual value which is the value of structures in the last year of analysis. Analysis of effectiveness with the consideration of total expenditures and assuming water intake of 140 dm³ ·person-¹·day-¹, a price of 3.0 zł ·m-³ and a discount rate of r = 5 % showed that the project would be effective because the net present value reach 431 000 zł. Internal return rate was equal to 5.8 %. Additional calculation that adopted water price of 1.2 zł ·m-³ showed that in that case the investment would bring losses. Calculation made from the point of view of the commune, as future user and beneficiary, given investment expenses by Wolanów (25 % of the total costs) and water intake rising equally from 70 to 140 dm³ per person per day from the first to the last year of analysis revealed that at the water price of 2.5 zł ·m-³ sums of discounted expenses and effects would equalize in the 17 th year at a discount rate r = 5 % and in the 14 th year if r = 1 %. Taking water price equal to 2 zł ·m-³ or lower would not guarantee the return of expenses in the analysed period of 20 years at a discount rate of 5 %.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Od 1 stycznia 2002 roku w Polsce kwestię opłat za pobór wody reguluje odpowiednia ustawa. W artykule przedstawiono ekonomiczne konsekwencje jej wprowadzenia dla wodociągów wiejskich i odbiorców wody oraz nadzieje i obawy z nią związane. W ustawie tej przyjęto jednostkową stawkę opłaty za pobór 1 m3 wody podziemnej w wysokości 0,08 zł, a za pobór 1 m3 wody powierzchniowej śródlądowej - w wysokości 0,04 zł. Są to stawki, które można określić jako wyjściowe, gdyż podlegają one zmniejszaniu bądź zwiększaniu za pomocą stosownych mnożników. Wprowadzenie nowych stawek opłat za pobór wody spowoduje ich wzrost z 0,0208 do przedziału 0,024-0,192 zł/m3, w zależności od jakości ujmowanej wody, określonej sposobem uzdatniania, obszaru kraju oraz dostępności zasobów wody. Konsekwencją wprowadzenia tego systemu będzie wzrost udziału opłat za pobór wody w kosztach własnych przedsiębiorstwa oraz wzrost tych kosztów, co prawdopodobnie doprowadzi do wzrostu ceny 1 m3 zużywanej wody. Podwyższenie opłat może spowodować ograniczenie lub rezygnację części mieszkańców z korzystania z wodociągów zbiorowych, na korzyść indywidualnego zaspokajania potrzeb z własnych ujęć, utrudnienia w relacji gmina - zarządzający wodociągiem, zwiększenie kradzieży wody oraz zmniejszenie ściągalności opłat za wodę, ograniczenie lub zaprzestanie przez firmy eksploatujące systemy wodociągowe inwestowania w odnowę i utrzymanie ich w odpowiednim stanie technicznym, co nawet może być przyczyną upadku tych firm.
EN
Since 1 January 2002 all payments for water intake have been governed by an ap-propriate act. The article presents its economic conseąuences for rural water supply systems and water customers, as well as hopes and misgivings it involves. The act assumes 0.08 zl as a unit rate for 1m3 of underground water and 0.04 zl for 1m3 of the surface inland water. These rates may be considered initial as they are increased or decreased using appropriate multipliers. Introduction of the new rates for water intake will cause their increase from 0.0208 zl to the range of 0.024-0.192 zl/m3 depending on the water quality determined by its treatment method, country area and availability of water resources. As a conseąuence introducing this system the share of payment for water intake in the firm prime costs will increase, the costs themselves will rise, which will probably lead to an increase in the price of 1 m of con-sumed water. Raised payments may cause some inhabitants to limit or even give up using public waterworks and use individual water intakes instead, it may cause disturbances in the mutual relation between the commune (gmina) and water supply system management. Higher payments may lead to water theft and decreased exaction of payments for water, limiting or even discontinuing outlays on renovation and proper maintenance of water supply systems. It may finally also cause bankruptcy of some water utilities.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.