Polska to jedno z czołowych państw Europy pod względem liczby zarejestrowanych pojazdów. Tak wysoki stopień zmotoryzowania nie oznacza jednak, że wszystkie z nich są nadal w użytkowaniu. Blisko 30% nie posiada aktualnej polisy OC. Bardzo często oznacza to, że auto zostało porzucone lub zezłomowane w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Bez wątpienia stanowi to poważne zagrożenie, gdyż każdy pojazd zawiera w sobie wiele substancji niebezpiecznych, które – przedostając się do gleby lub wody – negatywnie na nie oddziałują.
Przedstawiono średni wiek pojazdu samochodowego poruszającego się po drogach krajowych oraz Unii Europejskiej. Przedstawiono fazy wycofywania pojazdów samochodowych po okresie jego eksploatacji. Opisano nielegalny proces złomowania wraków samochodowych przez tzw. „szarą strefę”. Przedstawiono proces recyklingu odpadów wraków samochodowych z bilansem materiałowym. Pokazano uzyskane i wymagane wskaźniki odzysku i recyklingu wraków samochodowych w kraju. Przedstawiono zależność procesu recyklingu wraków samochodowych, a Gospodarką o Obiegu Zamkniętym (GOZ).
EN
The average age of a motor vehicle traveling on Polish roads and in the European Union is presented. Phases of withdrawal of motor vehicles after the period of its operation are presented. The illegal process of scrapping car wrecks by the so-called "grey zone" was described. The process of recycling of waste vehicles with a material balance is presented. The obtained and required rates of recovery and recycling of car wrecks in the country are presented. The relationship between the recycling process of waste vehicles and the Circular Economy is presented.
Dane CEPiK pokazują, że w pierwszym półroczu 2020 r. do legalnych stacji demontażu trafiło znacznie mniej pojazdów niż w latach ubiegłych. Co gorsza, obecnie od 50 do 70% pojazdów wycofanych w Polsce z eksploatacji demontowanych jest w szarej strefie. Polscy recyklerzy pojazdów wycofanych z użytku (ELV) podejmują inicjatywy mające poprawić niezwykle trudną sytuację w tej branży. Chcą m.in. wprowadzenia premii motywujących do demontowania samochodów w sposób legalny i bezpieczny dla środowiska lub specjalnych opłat środowiskowych za posiadanie pojazdu.
Z Artemis Hatzi-Hull, reprezentującą Dyrekcję Generalną ds. Środowiska w Komisji Europejskiej, o najważniejszej dla branży pojazdów wycofanych z użytku dyrektywie ELV oraz aktualnych problemach tego sektora rozmawia Łukasz Cioch. 18 września 2020 r. nie był dla branży recyklerów pojazdów zwykłym dniem. Wówczas bowiem obchodziliśmy 20. rocznicę przyjęcia najważniejszej dyrektywy unijnej dotyczącej pojazdów wycofanych z użytku. Formalnie Komisja określa tę dyrektywę symbolem 2000/53/WE. Jednakże w świecie recyklerów samochodów znana jest pod nazwą dyrektywy ELV (end of life vehicles).
Zmiany ustawowe po 2002 r. pozwalały na konstatację – mamy najbardziej efektywny system gospodarki zużytymi oponami w Europie! Chciałoby się jednak powiedzieć – lepiej już było. Uprawnione do zbiórki podmioty albo ograniczają statutową działalność, albo próbują zabezpieczyć się komunikatem: nie odbieramy odpadów pochodzących z importu. Zużyte opony stanowią aż 80% tzw. poeksploatacyjnych odpadów gumowych i dlatego ich zbiórka w dużej mierze decyduje o spełnieniu założeń ustawy o odpadach. Od 1 lipca 2003 r. obowiązuje zakaz deponowania na składowiskach całych opon, natomiast już trzy lata później objęto nim również te rozdrobnione. Z raportu wynika, że o ile w 2013 r. skuteczność systemu zbiórki wynosiła 96%, o tyle już w kolejnych latach uzyskano satysfakcjonującą szczelność (100%). A dziś?
Temat obowiązków sprawozdawczych firm zajmujących się sprowadzaniem samochodów do Polski jest w ostatnim czasie bardzo popularny. A wszystko dzięki nowelizacji ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Każdy wprowadzający do 1000 pojazdów rocznie musi złożyć sprawozdanie dotyczące zapewnienia bądź niezapewnienia sieci zbierania pojazdów. Do przedkładania sprawozdań tego typu są również zobligowani więksi importerzy. Nie wszyscy importerzy mają świadomość obowiązku składania już od kilku lat także innych sprawozdań. Niestety, wiedza sprowadzających auta jest bardzo niewielka w tym zakresie, warto więc krótko przypomnieć ich podstawowe zobowiązania.
Strumień odpadów powstający w efekcie funkcjonowania stacji demontażu pojazdów samochodowych jest zależny od uregulowań prawno-administracyjnych oraz podaży aut trafiających do recyklerów.
W ciągu ostatnich 10 lat miliard złotych w formie dotacji trafił do branży recyklingu pojazdów, jednakże 2016 r. był ostatnim pod tym względem. System dopłat z NFOŚiGW został bowiem zniesiony. Gdzie prowadzący stacje demontażu mogą szukać przychodów, by zapewnić dodatni bilans działalności? Nie będzie to łatwe, ponieważ nadal stacje demontażu borykają się z problemem „konkurencyjności” szarej strefy. W jakich warunkach prowadzącym stacje demontażu przyjdzie funkcjonować w kolejnych latach i jakie perspektywy rysują się przed branżą? Czy w tej dziedzinie gospodarki drzemie potencjał, dzięki któremu, pomimo braku dopłat, stacje staną się samofinansującymi, konkurencyjnymi i nowoczesnymi przedsiębiorstwami? – Polskie stacje demontażu nie odbiegają standardami od tych w Europie, Japonii czy Stanach Zjednoczonych, poniekąd również i dzięki dopłatom, które w sumie sięgnęły miliarda złotych – mówi Adam Małyszko, prezes Stowarzyszenia Forum Recyklingu Samochodów (FORS). Jednakże przedsiębiorcy muszą szukać źródeł finansowania działalności choćby w ramach sprzedaży części samochodowych. Szansą jest maksymalne wykorzystanie surowców i części znajdujących się w pojazdach wycofanych z eksploatacji.
Najnowszy projekt Ustawy o zmianie ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji został przedstawiony 10 lipca 2014 r. (z uwzględnieniem modyfikacji z 28 lipca 2014 r.). Projekt jest kontynuacją zmian przedstawianych w latach 2010-2013. Polska została zobligowana do korekty prawodawstwa związanego z pojazdami wycofanymi z eksploatacji (PWE), aby w pełni transponować zapisy Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (w skrócie określanej dyrektywą „wrakową” lub dyrektywą 2000/53/WE). Komisja Europejska w 2009 r. wystosowała zarzuty wobec Polski, a 22 marca 2012 r. uzasadnioną opinię odnośnie nieprawidłowej transpozycji dyrektywy 2000/53/WE. Opinia ta jest notyfikowana jako naruszenie nr 2008/2330. Treści naruszenia nie upubliczniono. Przedstawiony projekt ustawy wprowadza dużą ilość zmian. Modyfikowana będzie nie tylko Ustawa z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, ale również Ustawa z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, Ustawa z 14 grudnia 2010 r. o odpadach i Ustawa z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym.
W artykule przedstawiono najważniejsze aspekty kształtowania sieci logistycznej specyficznej dla przedsiębiorstw recyklingowych w ujęciu techniczno-organizacyjnym. Głównym zadaniem jest zaplanowanie optymalnej liczby stacji demontażu i ich lokalizacji tak, aby spełnić wymagania klientów dostarczających zużyte pojazdy jednocześnie utrzymując rentowność prowadzonej działalności przy zachowaniu norm i wymagań nałożonych ustawowo. Tematem artykułu jest opisanie zasad tworzenia i optymalizacji struktury sieci logistycznej w przedsiębiorstwie recyklingowym, która znacząco różni się od sieci logistycznej typowego przedsiębiorstwa produkcyjnego. Największym problemem jest losowy, przypadkowy charakter zbiórki zużytych pojazdów. Nie można przewidzieć „terminów dostaw”. W związku z tym przedsiębiorcy prowadzący demontaż tworzą sposoby „aktywnego pozyskiwania klientów” zwiększając kwotę wypłacaną dostawcy zużytego pojazdu. Doświadczenia wykazują, że w tej sytuacji nieopłacalne są próby tworzenia dużych zakładów, w których skutki przestojów z braku pojazdów do demontażu są zbyt dotkliwe. Demontaż jest prowadzony ręcznie, nie występuje wzrost wydajności ze wzrostem liczby demontowanych pojazdów. W Polsce recykling samochodów prowadzą firmy małej i średniej wielkości demontujące do kilku tysięcy pojazdów rocznie.
EN
This paper present main aspect of logistical network design, specific for recycling companies apprehended to technical and organizational determinants. The main task is to determine optimal number of dismantling facility and theirs localization, in such a way to comply with clients requirements (who deliver the end-of-life vehicles), to maintain profitability of facility and also meet the law and standards requirements. This paper presents principles of design and optimize structure of recycling company logistic network different from production company logistic network. The random nature of ELVs delivery is the main problem of to the dismantling facility. Time of delivery is unpredictable. For this reason entrepreneur use “active customer acquisition”, which means they increase the payoff for ELVs supplier. Past experience shows that, large dismantling facilities are less profitable, because of the losses in stoppage of work. Dismantling is mainly base on manual work, so increase of the number of dismantling ELVs have no effect on increases productivity. There are mainly small and medium companies in dismantling business in Poland (up to few thousands dismantling ELVs).
Postęp techniczny powoduje, że zwiększenie liczby używanych urządzeń stanowi zagrożenie dla środowiska, w szczególności na obszarach wiejskich. Można temu zapobiec poprzez zorganizowanie odpowiedniego systemu usuwania odpadów. Ważnym problemem do rozwiązania jest recykling wycofanych z eksploatacji pojazdów, dlatego w pracy zaproponowano stworzenie sieci recyklingu pojazdów, spełniających określone wymagania. Kluczowym elementem poprawy funkcjonowania sieci recyklingu w Polsce jest zaprojektowanie systemu, który pozwoli na redukcję całkowitych kosztów z tym związanych. Jednym z najważniejszych elementów systemu recyklingu jest proces lokalizacji stacji demontażu pojazdów w tworzonej sieci recyklingu.
EN
The technical progress causes that increasing number of used devices presents a threat for environment, particularly in the rural areas. It can be prevented by organizing a proper system of waste disposal. Nowadays, the most important problem to solve is recycling of end-of-life vehicles, hence the aim of this work is proposal to create a vehicle recycling network that meets specific requirements. The key element for the improvement of the functioning of the recycling network in Poland is to redesign the system so that it will allow for a reduction of the total cost. One of the most important elements of the recycling system is a process of location of vehicle dismantling station in created recycling network.
W artykule przedstawiono prawne podstawy działania podmiotów gospodarczych oraz instytucji samorządu lokalnego w zakresie odpowiedzialności za ochronę środowiska, organizację gromadzenia i przetwarzania odpadów związanych z recyklingiem pojazdów samochodowych.
EN
The article presents the basics of legal business entities and institutions of local government under the responsibility for environmental protection, organization collection and processing of waste associated with recycling of vehicles.
W Polsce ilość zarejestrowanych w 2011 r. samochodów osobowych wynosiła 18,125 mln, w tym są nie tylko samochody nowe, ale również używane, pochodzące głównie z importu.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.