Zmiany zachodzące we współczesnych miastach Polski zmuszają do nowego spojrzenia na przestrzeń publiczną. Dlatego warto przyjrzeć się bliżej tematyce projektowania ogrodów miejskich, które odgrywają ważną rolę w kształtowaniu naturalnego kapitału miast, ale również mają istotny wymiar społeczny, związany z zapewnieniem mieszkańcom odpowiedniej jakości życia dotyczącej kontaktu z przyrodą oraz umożliwieniem wielu form wypoczynku, co wpływa na ich zdrowie fizyczne i psychiczne. W artykule przedstawiono badania własne, zrealizowane w ramach udziału w programie: Inicjatywa Doskonałości - Uczelnia Badawcza na Politechnice Śląskiej w Gliwicach, które dotyczą opracowania wytycznych dla ogrodu miejskiego. Głównym celem projektu było opracowanie strategii rewitalizacji fragmentu terenu z Zabrza Maciejowa, zlokalizowanego przy ulicy Tylnej, na potrzeby Miejskiego Ogrodu Społecznego. Projekt miał za zadanie stworzenie prototypu nowego podejścia do kwestii rewitalizacji terenu nieużytku przed podjęciem tematu przez miasto Zabrze.
EN
The changes taking place in contemporary Polish cities force a new look at public space. Therefore it is worthwhile to take a closer look at the subject of designing urban gardens, which play an important role in shaping the natural capital of cities, but also have an important social dimension related to providing residents with an appropriate quality of life associated with contact with nature and enabling many forms of recreation, which affects their physical and mental health. The article presents own research carried out as part of participation in the programme: Initiative of Excellence - Research University at the Silesian University of Technology in Gliwice, which concerns the development of guidelines for an urban garden. The main objective was to develop a strategy for the revitalisation of a fragment of the Zabrze Maciejowa site located at Tylna Street for the purposes of a Municipal Community Garden. The project was to prototype a new approach to the revitalisation of the wasteland before the City of Zabrze took up the subject.
Celem artykułu było wskazanie na nowatorstwo i aktualność założeń przestrzennych koncepcji miast ogrodów, osiedli satelitarnych czy „Broadacre City” modernistycznych mistrzów urbanistyki – E. Howarda, E. Maya i F.L. Wrighta w kontekście odzwierciedlania społecznych potrzeb jednostek. Przedstawiono je w odniesieniu do współczesnego trendu „zielonej infrastruktury” jako efektywnego planowania w skali miasta, a także w oparciu o nurt „urban garden”, który propaguje przenikanie elementów zieleni pomiędzy przestrzenie zabudowane. Kluczowe w powyższym zestawieniu jest nawiązanie do zachodzących obecnie procesów przestrzennych i zmian środowiskowych.
EN
The purpose of the article was to indicate the innovativeness and timeliness of the spatial assumptions of the city-garden concepts, satellite estates and "Broadacre City" modernist masters of urban design, i.e. E. Howard, E. May and F.L. Wright in the context of reflecting the social needs of individuals. They were presented in relation of the contemporary trend of "green infrastructure" as effective planning on a city scale, as well as based on the "urban garden" trend which promotes the penetration of green elements between built-up spaces. The key to the above list is a reference to the currently occurring spatial processes and environmental changes.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W przestrzeni tureckich miast parki odgrywają istotną rolę. Są one nie tylko miejscami o charakterze rekreacyjnym i wypoczynkowym, ale pełnią ważną funkcję socjalizującą. W tym celu w tureckich parkach miejskich umieszcza się wiele miejsc, w których możliwe jest nawiązanie kontaktów o charakterze społecznym. Parki miejskie w Turcji przyczyniają się zatem do tworzenia więzi międzyludzkich, dzięki którym podnoszony jest standard życia mieszkańców miasta. Alâeddin Tepesi jest przykładem wzgórza parkowego, którego historia i obecne zagospodarowanie predestynuje do bycia jednym z najważniejszych centrów życia społecznego Konyi. Podkreślić należy, iż dzięki odpowiedniemu kreowaniu przestrzeni polskich parków miejskich, również można będzie uzyskać efekt niezbędnej w dzisiejszych czasach intensyfikacji relacji społecznych.
EN
In the area of Turkish cities parks play an extremely important role. They are not only places for taking a rest, but also fulfill a social function. In Turkish urban parks there are put up numerous places, in which possible becomes making of social contacts. In that way urban parks in Turkey contribute to creating social ties, thanks to which increase the standard of living of the inhabitants. Alâeddin Tepesi is an example of park hill, which history and present development makes one of the most important centres of social life in Konya. It should be stressed, that thanks to proper creating of Polish urban parks we can also reach an effect of necessary intensification of social relations.
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W ostatnim czasie obserwujemy ponowne zainteresowanie ogrodami użytkowymi. W referacie omówione są działania ruchu Urban Farmers, którego celem jest nauczenie mieszkańców miast uprawy żywności w miejskich ogrodach użytkowych oraz to, jak dbać o krajobraz miejsca zamieszkania w sposób przyjazny dla środowiska. Zaprezentowano dwa projekty ogrodów tymczasowych: Bruggen naar Rabot w Gandawie i Prinzessinnengarten na Moritzplatz w Berlinie, które są jednym z elementów poprawy jakości przestrzeni miejskich. Przedstawiono również dwie inicjatywy organizacji ogrodów na dachach budynków: Schieblock w Rotterdamie oraz Brooklyn Grange w Nowym Jorku.
EN
In the recent years we have seen a growing interest in utilitarian gardens. This paper gives an overview of the activities of the Urban Farmers movement, which aims to educate city residents in growing food in urban utilitarian gardens and in taking care for their neighbourhood landscape in an environmentally-friendly way. Two temporary gardens designs, which form a part in the quality improvement of urban areas, are then presented: Bruggen naar Rabot in Ghent and Prinzessinnengarten at Moritzplatz, Berlin. Finally, two initiatives to create roof gardens in Schieblock, Rotterdam and Brooklyn Grange, New York are discussed.
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Niniejszy artykuł ma na celu scharakteryzowanie przestrzeni o funkcji użytkowej we współczesnych założeniach ogrodowych. Rozważania te przeprowadzono na przykładzie wybranych ogrodów, towarzyszących indywidualnej zabudowie mieszkaniowej na terenie miasta Poznania i jego okolic. Dotyczą one między innymi tego, jaką rolę pełnią obecnie przydomowe strefy przeznaczone pod uprawę. W opracowaniu tym dokonano przeglądu istniejących ogrodów użytkowych w różnych postaciach, na przykład sadu, zielnika czy ogródka warzywnego. Poza względami utylitarnymi, zwrócono uwagę także na względy estetyczne tych przestrzeni, analizując je między innymi przez pryzmat ogrodu jako spójnej całości kompozycyjnej i funkcjonalnej.
EN
This paper aims at describing the spaces with an utilitarian function in modern gardens. These considerations were carried out using the example of the selected gardens, accompanying the individual residential buildings in the city of Poznan and its surrounding area. They are related to the aspect of what role play currently gardens area under cultivation. In a study that reviewed existing utilitarian gardens, in various forms, for example: orchard, herbarium or vegetable garden. Outside the grounds, also brought to the attention of the affinity the aesthetic considerations of these spaces by analyzing them, inter alia, through the prism of the garden as a coherent compositional and functional whole.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Rozpatrując ideę ogrodów pamięci, należy wziąć pod uwagę wielorakie aspekty tego pojęcia. Obecnie to nie tylko przestrzeń cmentarzy czy też ogrody i parki miejskie, gdzie przechowuje się pamiątki miasta i regionu, takie jak pomniki sławnych ludzi, narodowych bohaterów czy wielkich wydarzeń. Dzisiaj ogrodem pamięci możemy nazwać każdy ogród, który zaprojektowany został z poszanowaniem historii miejsca, jego tradycji, istniejących zasobów, takich jak budynki, zieleń zastana czy też specyficzna topografia terenu. Często nowe ogrody są budowane na dawnych terenach poprzemysłowych, np. Nord Park w Duisburgu – wielki park o powierzchni 280 ha, czy też mały teren miejskiego ogrodu w Dornbirn w Austrii, a także park de Bercy w Paryżu, nazwany przez swych autorów właśnie ogrodem pamięci – jardin de la memoire. Bardzo interesujący jest również przykład adaptacji terenu dawnego więzienia – Park Da Juventude w Sao Paulo w Brazylii. Wiele projektów i realizacji najnowszych parków i ogrodów reprezentuje taką postawę twórców, w której istotną rolę gra poszanowanie tradycji miejsca, co wskazuje na wysoką kulturę współczesnych projektantów.
EN
Considering the idea of memory gardens one should take into account various aspects of this notion. Today, it encompasses not only cemetery areas or gardens and municipal parks preserving tokens of remembrance of a given city or region such as monuments to famous people, national heroes or important events. Nowadays, every garden designed with respect to the specific history of a given place, its tradition, existing resources such as buildings, verdure or specific topography of a given terrain can be called a memory garden. Quite frequently, new gardens are created on the old industrial grounds such as Duisburg-Nord Park in Germany – a huge 280 ha park, relatively small park of Dornbirn, Austria or Parc de Bercy in Paris called jardin de la memoire by its designers. Park Da Juventude in San Paulo, Brasil is also a very interesting example of the adaptation of an ancient jail area. Many designs and realizations of contemporary parks and gardens reflect the attitude of designers taking care about tradition which may be the best evidence of their high, personal culture as well as their professional skills.
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W polskich źródłach z 2 połowy XIX wieku, kilkakrotnie wznawianych, uzupełnianych i zmienianych do początku XX stulecia, opisywano nie tylko kalendarz ogrodniczy oraz sztukę sadzenia i pielęgnacji sadów. Rozważania dotyczyły również ich komponowania w ramach większego kompleksu parkowego lub ogrodowego, a nawet w krajobrazie otwartym. Polscy teoretycy sztuki ogrodowej – Józef Strumiłło, Stanisław Jasiński, Edmund Jankowski – w swych traktatach poruszali zagadnienia powiązań kompozycyjnych między swobodnymi parkami ozdobnymi a przybierającymi formy geometryczne rozległymi sadami. Odrębną kwestię stanowił sens i celowość sadzenia drzew i krzewów owocowych poza ogrodami użytkowymi: w najbliższym otoczeniu rezydencji, przy drogach dojazdowych do posiadłości oraz wzdłuż dróg polnych.
EN
In Polish treaties of the second half of the nineteenth century, repeatedly renewed, supplemented and amended till the early twentieth century, there were described not only the gardening calendar and art planting and taking care of orchards. Considerations related to their composition as the parts of the larger park or garden, and even as the parts of the whole landscape. Polish garden art theorists – Józef Strumiłło, Stanisław Jasiński and Edmund Jankowski – in their treatises touched a subject of the compositional relationship between parks of free styles and extansive orchards of geometric forms. Another issue was the meaning and purpose of planting trees and shrubs outside the orchards: in the surroundings of manor houses, close to access roads to the property or even cart-tracks.
8
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Wobec postępującej gwałtownie urbanizacji i związanej z nią nieuniknionej degradacji środowiska przyrodniczego miast architektura krajobrazu ma dziś niezwykle istotną rolę do odegrania. Nasilające się procesy zagęszczania obszarów miejskich, zwłaszcza w Polsce ostatniego dwudziestolecia, kiedy to wzrosła intensywność zabudowy wskutek dynamicznego działania mechanizmów rynkowo-inwestycyjnych, spowodowały znaczące zmniejszenie powierzchni biologicznie czynnych w miastach. Aspekt kulturowy miejskiej architektury krajobrazu dziś ma zupełnie inny wymiar ideowy, estetyczny i funkcjonalny niż miało to miejsce w przeszłości. Przykładem tego może być współczesny plac - ogród, który przybiera zupełnie inne formy niż tradycyjny skwer czy place miejskie przełomu XIX i XX wieku a nawet XX-wieczne. Dotyczy to również promenad nadrzecznych, a także nowych parków edukacyjno-naukowych. Osobnym tematem doby współczesnej są ogrody na płytach parkingowych, jak również innych budowlach podziemnych zajmujące znaczne powierzchnie w dzisiejszym mieście. Bardzo interesującym zjawiskiem są parki i ogrody powstałe na terenach poprzemysłowych. Autorka omawia również tendencje świadomego kreowania wizerunku miasta i podnoszenia jego rangi przez zapraszanie do realizacji wybitnych twórców ja Zaha Hadid. Przytoczone realizacje i projekty skłaniają do refleksji nad językiem plastycznym współczesnej architektury krajobrazu będącego wyrazem ekspresji miasta, jak np. jego "totemy", czy też "grafika" współczesnej przestrzeni miejskiej, a także formuła przenikania struktur plastyczno-przestrzennych w dzisiejszym mieście.
EN
Contemporary landscape architecture is very different then traditional urban parks and gardens. It represents not only new function, but also aesthetic, cultural and visual language. The author proves these point of view on several examples, which illustrates some kind of contemporary green spaces like modern square gardens or riversides promenades. A very characteristic of today's landscape architecture are gardens on underground parking and other underground constructions. A great conceptual work for urban designers are gardens and parks transformations from old industrial areas. Considering several projects and realizations of green spaces author concludes that contemporary urban landscape architecture have it's own language like urban garden's special "graphic" or urban "thotems" and visual and functional structures, which are very connected witch each other.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.