Systemy geotermalne CO2 - EGS to niekonwencjonalne systemy geotermalne (ang. Enhanced Geothermal Systems; EGS) wykorzystujące dwutlenek węgla (CO2) jako medium robocze. Systemy te łączą aspekty pozyskiwania czystej i ekologicznej energii wnętrza Ziemi oraz sekwestracji dwutlenku węgla (ang. Carbon Capture and Storage; CCS) pochodzącego ze spalania paliw kopalnych. Ze względu na doskonale właściwości termodynamiczne CO2 i potrzebę zmniejszenia jego emisji do atmosfery, system EGS wykorzystujący CO2, (zamiast wody) jako płyn roboczy stał się przedmiotem zainteresowań naukowców na całym świecie, również w Polsce. W ramach projektu EnerGizerS: Niekonwencjonalne systemy geotermalne CO2 -EGS jako systemy energetyczne neutralne dla klimatu, polsko-norweski zespół naukowców prowadzi badania nad efektywnością funkcjonowania systemów CO2-EGS w krajach partnerskich. Pierwszy etap prac umożliwił opracowanie metodyki i wskazanie parametrów istotnych pod względem doboru lokalizacji potencjalnego systemu CO2-EGS w warunkach morskich (Norwegia) i lądowych (Polska), W efekcie, jako obszar najbardziej perspektywiczny dla tego systemu w Polsce wskazano blok Gorzowa oraz rejon niecki mogileńsko-łódzkiej (Krośniewice-Kutno), natomiast w Norwegii wytypowano formację Åre na Morzu Norweskim. Dla wytypowanych formacji zbiornikowych dokonano charakterystyki właściwości petrofizycznych, termicznych i mechanicznych. Obecnie trwają prace nad eksperymentalnym określeniem właściwości dwutlenku węgla jako płynu roboczego oraz zaawansowanym modelowaniem ośrodka skalnego i systemów energetycznych. Ocena techniczno-ekonomiczna i środowiskowa instalacji CO2-EGS w zaproponowanych lokalizacjach będzie końcowym etapem projektu.
EN
CO2 - EGS geothermal systems are unconvententional geothermal systems (Enhanced Geothermal Systems; EGS) using carbon dioxide (CO2) as the operating fluid. These systems combine aspects of extracting dean and environmentally friendly energy from the Earth's interior along with sequestering carbon dioxide (Carbon Capture and Storage; CCS) originating from the combustion of fossil fuels. Due to the excellent thermodynamic properties of CO2 and the need to reduce its emissions to the atmosphere, EGS using CO2, (instead of water) as a working fluid has become a subject of interest for researchers around the world, including Poland. Within the EnerGizerS project: CO2-Enhanced Geothermal Systems for Climate Neutral Energy Supply, the Polish-Norwegian team of scientists is conducting research on the efficiency of CO2-EGS systems in partner countries. The first stage of the work has made it possible to develop a methodology and identify parameters important for selecting the location of a potential CO2-EGS system offshore (Norway) and inland (Poland). As a result, the Gorzów Błock and the region of the Mogilno-Łódź Trough (Krośniewice-Kutno region) were indicated as the most prospective areas for such a system in Poland, while in Norway the Åre formation in the Norwegian Sea was selected the most favourable. Then, petrophysical, thermal and mechanical properties have been characterized for the selected reservoir formations. Currently, the work to experimentally determine the properties of carbon dioxide as a working fluid and to perform advanced models of the rock medium and energy systems is ongoing. The technical-economic and environmental evaluation of the CO2-EGS installation in the proposed locations will be the final stage of the project.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Przedstawiono reakcje reakcji eteryfikacji 4,4'-bifenolu z bromkami alkilowymi w warunkach konwencjonalnych oraz z wykorzystaniem promieniowania mikrofalowego i ultradźwiękowego. Dla uzyskanych połączeń obliczono parametry zielonej chemii i wykazano, że zastosowanie niekonwencjonalnych źródeł energii przyczynia się do zmniejszenia liczbowej wartości tych parametrów.
EN
4,4’-Dihydroxybenzene was etherified with RBr (where R = CₙH₂ₙ₊₁, n = 4–8 or 10) without any support (i) as well as under microwave irradn. (ii) or under ultrasonic radiation (iii) to the impact of used method on the reaction course. Yields of the reactions (i), (ii) and (iii) were 21-65%, 68-75% and 43-71%, resp. The reaction times were 360 min, 15 min and 10 min, resp.
W artykule na wstępie wyjaśniono pojęcie budownictwa niskoenergochłonnego i istotę jego realizowania na terenach wiejskich. Wyszczególniono podstawowe przyczyny wznoszenia domów niskoenergochłonnych, takie jak: ochronę środowiska przyrodniczego terenów wiejskich, m.in. poprzez ekologiczne rodzinne gospodarstwa rolne, zmniejszenie kosztów ogrzewania domów wiejskich usytuowanych w otwartym krajobrazie, głównie rodzin rolniczych oraz możliwość wykorzystania niekonwencjonalnych źródeł energii, wspomagających często zawodny, nieefektywny i drogi dla konsumentów system zasilania w konwencjonalny nośnik energii.
EN
In the introduction of the paper, the term of low energy consuming building construction and the essence of its realization on rural areas are explained. The basic reasons of building of low energy consuming houses were detailed, such as: the protection of natural environment of rural areas, among others through establishing ecological family farms, reduction of heating costs of rural buildings situated in an open area (belonging mainly to farmers’ families); the possibility of application of unconventional energy sources supporting systems which supply a conventional energy carrier, the systems being often unreliable, ineffective and expensive for the consumers.
Artykuł stanowi przegląd zagadnień dotyczących wydobycia gazu ziemnego z łupków, z uwzględnieniem amerykańskich doświadczeń w dziedzinie wydobycia, możliwości rozwoju w Europie i w Chinach, a także skutków tych procesów dla rynków światowych.
EN
The article is devoted to the review of information on production of natural gas from slate, taking into account the American experience in production, development possibilities in Europe and China, and consequences of these processes for international markets.
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Разработаны технологические схемы комплексной дегазации углепо- родного массива, позволяющие повысить безопасность ведения работ и нагрузку на очистной забой. Указаны пути получения и эффективного использования нетрадиционного источника энергии – шахтного метана
PL
W artykule opracowano technologiczne modele kompleksowej degazacji górotworu kamienno-węglowego, pozwalające podnieść bezpieczeństwo wykonywania robót i wydobycie z przodka wydobywczego. Wskazano kierunki uzyskania i efektywnego wykorzystania niekonwekcyjnego źródła energii – metanu z kopalni.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The paper presents the possibilities of using renewable sources of energy in building. In article shows the examples of the use of unconventional sources of heat such as solar, wind, geothermal and biomass for heating buildings and hot water preparation.
W artykule omówiono podstawowe zagadnienia związane z potrzebą wzrostu pozyskiwania energii elektrycznej, tzw. energii odnawialnej, z źródeł niekonwencjonalnych, co jest jednym z postulatów stawianych przed krajami członkowskimi Unii Europejskiej. Omówiono takie źródła energii elektrycznej, jak: energia geotermiczna, energia wiatrowa, energia pływowa (tj. energia przypływów i odpływów wód w morzach i oceanach) oraz energia wytwarzana w czasie spalania drewna wierzby energetycznej.
EN
The article describes the fundamental problems concerning to the need of grow of the obtaining of the electrical energy, so-called renewable energy, from unconventional sources, what is one from demands, which the European Union sets before membership countries. The article discusses such sources of electrical energy as: geothermic energy, wind energy, flow energy (that is energy from high tide and from low tide in seas and oceans) and from the energy produced during combustion of the energy-willow-wood.
Przy wydobyciu węgla w polskich kopalniach wydziela się do miliarda metrów sześciennych metanu rocznie. Tylko czwarta część gazu wydobywającego się z pokładów węgla trafia do instalacji odmetanowania. Większa część z tego jest wykorzystywana, pozostała trafia do atmosfery, niekorzystnie wpływając na klimat. W ostatnich latach z powodzeniem opracowano technologię odzysku metanu powierzchniowymi otworami wiertniczymi. Wykorzystując otwory wiertnicze i używając specjalistycznych technologii, pozyskuje się metan z pokładów węgla (MPW), co traktowane jest jako pozyskiwanie gazu z niekonwencjonalnych źródeł.
EN
During coal production in the Polish mines about milliard m3 of methane are generated each year. Only the fourth part of coal-bed gas is directed to the methane-removal system. Most part of it is used, whereas the remaining one goes to the atmosphere, having an disadvantageous impact on the climate. Recently a technology of methane removal through surface drilling wells has been successfully worked out. By using drilling wells and specialist technologies, methane is recuperated from the coal beds, which is treated as recuperation of gas from unconventional sources.
Realizacja zasad zrównoważonego rozwoju wymaga między innymi intensyfikacji wykorzystania niekonwencjonalnych źródeł energii. Przemiany fizykochemiczne zachodzące w masie odpadów zalegających wysypiska prowadzą między innymi do powstawania gazu, który jest wykorzystywany do celów energetycznych. W artykule przedstawiono właściwości gazu wysypiskowego i związane z tym aspekty ekologiczne oraz możliwości jego wykorzystania.
EN
Realization of the sustainable development principles requires, among others, an intensified use of unconventional energy sources. The physico-chemical processes that take place in the landfilled waste volume lead to production of gas that is used for energetic purposes. The article presents the properties of the landfill gas alongside with environmental issues related to them and the potential for landfill gas utilization.
Wyczerpywanie się naturalnych złóż surowców energetycznych (węgiel, ropa naftowa, gaz ziemny) stwarza konieczność stałego poszukiwania i zwiększania udziału nowych, niekonwencjonalnych źródeł energii. Powinny one zapewniać niskie koszty eksploatacji oraz zerową emisję zanieczyszczeń. Coraz częściej wykorzystywane są materiały polimerowe umożliwiające tanie przetwórstwo, prosty montaż i możliwość recyklingu materiałowego po zakończeniu okresu eksploatacji.
Niekonwencjonalnym źródłom energii często nadaje się nazwę „nowych”, mimo że większość z nich znana jest i użytkowana od setek, a nawet tysięcy lat. Energia wody jest w Polsce wykorzystywana od wieków, a pierwsze udokumentowane informacje na ten temat sięgają roku 1264. Dawniej siła spadku wody poruszała młyny, warsztaty sukiennicze i garbarnie. W szerszym stopniu energię wody zaczęto wykorzystywać do wytwarzania energii w końcu XIX w.
12
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW