Urban transport in countries of East-Central Europe, including the Czech Republic, Poland and Slovakia, played an important role in the residents’ daily mobility. The underdevelopment of individual motorisation contributed to the lasting significant role of public transport. Due to the operating characteristics of electric vehicles, as well as emerging fuel crises, electric public transport played a key role, especially in large cities. Differences in the development of economies in the electrotechnical segment influenced the structure of public transport in the analysed countries. The higher level of development of the Czechoslovak transport sector contributed to a greater share of trams and trolleybuses in total transport. Despite many development plans in Poland, the process of developing traditional means of electric transport slowed down with the political change in 1989. The situation was slightly different in the Czech Republic and Slovakia, where, despite financial difficulties, the development of tramway and trolleybus networks continued. Modernisation of public transport began after joining the European Union. Technological development has led to the emergence of a new means of transport –electric buses. The apparent ease of putting them into service revolutionised the situation in Poland, thus popularising electric transport. The situation was different in the Czech Republic and Slovakia, where the main focus was on the development of tramway and trolleybus transport. The article reconstructs the development of urban electric transport after 1989 in the analysed countries and identifies factors that differentiate contemporary transport development policies in the Czech Republic, Poland and Slovakia.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W strukturze zelektryfikowanego transportu szynowego występuje podstacja zasilająca, sieć zasilająca oraz sieć powrotna. W przypadku zelektryfikowania tego systemu transportowego prądem stałym zadaniem podstacji jest przekształcenie energii prądu przemiennego systemu elektroenergetycznego w energię prądu stałego o określonym napięciu znamionowym [1]. Przekształcenie to zapewnia zespół prostownikowy – specjalny transformator połączony z wielofazowym prostownikiem. Na podstacji w Rozdzielni Prądu Stałego następuje podział na poszczególne odcinki zasilania, który umożliwia prawidłowe zabezpieczenie zasilania przed nadmiernymi przeciążeniami i zwarciami w sieci. Poszczególne odcinki sieci zasilające (trzeciej szyny lub górnego przewodu jezdnego) są z RPS podstacji zasilane kablami, które w nomenklaturze kolejowej zwane są zasilaczami, zaś w tramwajowej zasilaczem jest pole wyłącznika w RPS. Zasadniczym elementem sieci powrotnej są szyny torowiska stanowiące drogę, po której przemieszczają się pojazdy trakcyjne. Kable z podstacji przyłączane są do szyn torowiska w punktach, które zwane są punktami powrotnymi, a to z tego powodu, że prąd po wykonaniu pracy na pojeździe - traktowanym jako odbiornik elektryczny - wraca na podstację do drugiego bieguna prostownika trakcyjnego. Na podstacji trakcyjnej wszystkie kable powrotne tej podstacji podłączane są do szafy kabli powrotnych, gdzie podobnie do RPS występuje szyna zbiorcza bezpośrednio łącząca się z biegunem prostownika. O ile sieć zasilająca jest elektrycznie podzielona na odcinki z wykorzystaniem powietrznych przerw izolacyjnych (izolatory sekcyjne), o tyle sieć powrotna jest - a raczej powinna być - zawsze metalicznie ciągła, ale odseparowana za pomocą złączy izolujących od torowisk niezelektryfikowanych.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule przedstawiono wyniki badań dynamicznych procesów w systemie trakcyjnego napędu elektrycznego tramwaju na przykładzie tramwaju typu TATRA T-3. Zaproponowano modernizację układu trakcyjnego napędu elektrycznego tramwaju z wykorzystaniem konwerterów firmy Siemens. Na podstawie uzyskanych danych dokonano doboru parametrów i podzespołów analizowanego systemu. Zgodnie z wynikami obliczeń opracowano model komputerowy do badania wpływu układu trakcyjnego na pracę napędu elektrycznego tramwaju dla różnych stanów pracy.
EN
The article presents the results of the tests on dynamic processes in the electric traction system on the example of the TATRA T-3 tram. Modernization of the electric traction system with the use of Siemens converters has been proposed. Based on the obtained data, the parameters and components of the analyzed system were selected. According to the results of calculations, a computer model was developed to study the impact of the traction system on the operation of the tram electric drive for various operating states.
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
We investigate an influence of the various crystal structure imperfections on the electronic properties and dielectric functions for In0.5Tl0.5I semiconductor in the frame of the density functional theory calculations. The tensor of electron effective mass m*ij of InI, In0.5Tl0.5I and TlI crystals has been calculated for the valence and conduction bands and different K-points of Brillouin zone. Dielectric functions ε(hν) of the defective crystals based on In0.5Tl0.5I solid state solution with iodine vacancy and thallium interstitial atom were calculated taking into consideration the inter-band and intra-band electron transitions. The studies of the defective crystals reveal increased low-frequency and stationary electron conductivity with anisotropy resulted from the anisotropy of the electron effective mass tensor. Our findings explain the origin of crucial changes in the band structure by formation the donor half-occupied levels close to the unoccupied conduction bands due to the crystal structure defects, i.e. iodine vacancy or thallium interstitial atom. It has been shown that in the case of real crystals, in particular metal-halides, the proper consideration of defects in quantum-chemical calculations results in a better matching of the theoretical and experimental results in comparison to the case when the perfect crystal structure had been used for calculations.
PL
Zbadano wpływ różnych niedoskonałości struktury krystalicznej na właściwości elektronowe i funkcje dielektryczne półprzewodnika In0.5Tl0.5I w ramach teorii funkcjonału gęstości. Został obliczony tensor efektywnej masy elektronów m* kryształów InI, In0.5Tl0.5I i TlI dla pasm walencyjnych i przewodnictwa oraz różnych K-punktów strefy Brillouina. Funkcje dielektryczne ε(hν) domieszkowanych kryształów roztworów stałych In0.5Tl0.5I z wakansami jodu i atomami międzywęzłowymi talu zostały obliczone z uwzględnieniem międzypasmowych i wewnątrz-pasmowych przejść elektronowych. Badania domieszkowanych kryształów ujawniły zwiększoną przewodność elektronową niskoczęstotliwościową i stacjonarną o anizotropii wynikającej z anizotropii tensora efektywnej masy elektronów. Przeprowadzone badania wyjaśniają obserwowane duże zmiany struktury pasmowej pochodzące z utworzenia pół wypełnionych poziomów donorowych w pobliżu niezajętych pasm przewodnictwa wynikających z defektów struktury krystalicznej, tj. wakansów jodu czy atomów międzywęzłową talu. Wykazano, że w przypadku kryształów rzeczywistych, w szczególności halogenków metali, właściwe uwzględnienie defektów w obliczeniach kwantowo-chemicznych daje możliwość lepszego dopasowania obliczeń teoretycznych do wyników doświadczalnych w porównaniu do obliczeń bazujących na strukturze krystalicznej doskonałej.
22 lutego 2018 r. weszła w życie ustawa o elektromobilności i paliwach alternatywnych. Zdaniem jej twórców ma stworzyć ona warunki do upowszechnienia i rozwoju transportu elektrycznego, w tym publicznego w naszym kraju. Do 2025 r. po polskich drogach ma się poruszać nawet milion pojazdów elektrycznych, w tym 3 tys. autobusów elektrycznych. Jednak wielu ekspertów z dystansem podchodzi do tych oczekiwań, tym bardziej że wciąż nie ma szczegółowych rozporządzeń, które pozwalałyby na sprawne i bezpieczne rozwijanie tego sektora transportu.
The main directions of development of the energy-saving technologies in electrified transport systems are considered in the article with taking into account the flexible regulating features of modern power equipment. The proposed theory and principles of functioning allow understanding the optimal control laws for converters, accumulators, and renewable energy sources in their integration into traction power supply systems. Research opens the possibility of the installed power of the required equipment in minimizing and reducing the capital costs for energy-saving technologies. Also, combination of all developed approaches will provide the system effect.
Purpose. To develop the fuzzy model of distribution of excess regenerative energy in traction and external power supply systems allowing to exercise effective operation of the power equipment. Relevance. For effective distribution of excess regenerative energy in systems of electric transport, as well as for systems equipped with stationary stores of energy and inverting traction substations with regulators of output voltage it is necessary to solve a number of the problems with high degree of uncertainty demanding taking into account a set of random factors such as the modes of power lines and traction loadings. These factors have to be considered in operation for choosing the rational modes of energy stores, inverters and regulators of voltage on buses of substations to provide the rational conditions for energy regeneration on electric transport. Scientific novelty. The control system of energy storage devices, inverters and traction substation output voltage regulators, designed on the basis of fuzzy logic, can provide the necessary conditions for the regeneration on electric transport on sections with a shortage of traction power consumption and allows to optimize the distribution of excess braking energy of transport vehicles. It is achieved by determining the rational relationship between the components of the excess current of regeneration in real time, which can ensure a minimum of power losses of regenerative energy in traction and external power supply systems. Practical importance. The use of the developed approach is effective under the conditions of incomplete information received by measurement systems and on the basis of additional studies it can allow to minimize rated capacity of stores, inverters and traction substation output voltage regulators that could reduce the costs of modernization of existing sections and electrification of new electric transport systems.
Mimo, iż w Polsce siedzibę i fabryki posiada jeden z potentatów w produkcji trolejbusów i autobusów elektrycznych [5], te właśnie środki transportu nie są w naszym kraju dostatecznie rozpowszechnione. Przyczyn można upatrywać w dwóch faktach. Większość dużych miast nacisk kładzie na rozwój posiadanych sieci tramwajowych. Komunikacja w mniejszych miastach ma zwykle charakter rozproszony - obserwujemy niewielką liczbę kursów na kilku wielowariantowych trasach. Postęp, jaki dokonał się w ostatnich latach, szczególnie w zakresie zasobników energii elektrycznej, pozwala zniwelować tę barierę.
EN
However one of the most recognized producer of trolley- and electrobuses is situated in Poland, these kinds of public transport are not widespread satisfyingly. There are two basic reasons of that situation. Huge cities in most cases prefer to expand tram networks. Characteristic for public transport in smaller towns public transport is huge number of different routes with not many courses on each one. The progress which is observed especially of energy storages, could let to overcome this barrier.
Projekt Trolley jest ważną inicjatywą w zakresie promowania komunikacji przyjaznej środowisku naturalnemu. Firmy i organizacje związane z projektem Trolley mają za zadanie wypromowanie komunikacji trolejbusowej, jako formy transportu najmniej emisyjnej i ingerującej w środowisko, a jednoczesnie najłatwiejszej do implementacji ze wszystkich środków transportu zasilanych energią elektryczną.
Jednym z najważniejszych producentów trolejbusów niskopodłogowych w Europie jest polska firma Solaris Bus & Coach z Bolechowa pod Poznaniem. Prowadząc elastyczną politykę pozyskiwania firm współpracujących i kooperantów w zakresie wyposażenia elektrycznego pojazdów, stała się wiodącym producentem zyskującym uznanie przewoźników. Pojawiając się na kilku hermetycznych rynkach, takich jak czeski, szwajcarski czy włoski przełamała funkcjonujący tam od wielu lat monopol, wpływając pozytywnie na urealnienie cen pojazdów, a tym samym przyczyniła się do pozytywnego spojrzenia na komunikację trolejbusową.
The interaction of real and virtual devices is an important point in the design and development of control system. The central part of an embedded control system is a controller and it needs input devices and output sensors for realization of the control. The proposed approach allows using a real controller with its specific programming tools and languages for intelligent software development and virtual measurement and sensor devices realized in a computer environment. Different wireless compounds are necessary for intelligent embedded devices for transport system control. For this reason a wireless communication network is needed to ensure the data transmission between the controller and supervisory control and data acquisition system. The purpose of this paper is to propose an approach for interaction of real, embedded and virtual devices in electric transport control systems. The main tasks are: to analyze objects and functional dependencies of an electric transportation control system, to develop a control algorithm with the interaction of real and virtual devices, to ensure a wireless connection for the data transfer from the controller to the supervisory control and data acquisition system, to define the method of transmitted data processing. Computer and practical experiments, with real and embedded devices, and the results analysis will be described the paper.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.