Ochrona dziedzictwa kulturowego wymaga negocjacji na wielu szczeblach społecznej organizacji i angażuje osoby reprezentujące bardzo różne środowiska i tym samym - posiadające niejednokrotnie odmienne stanowiska i ideały. Znalezienie mechanizmów wspomagających procesy decyzyjne w obszarze dziedzictwa - w szczególności tego najnowszego - jest jednym z najpilniejszych zadań badawczych w dziedzinie. W artykule zaproponowano strategię i opisano I część badań, które mają prowadzić do stworzenia narzędzia opartego o adekwatny model inteligentnego systemu wspomagania decyzji. Przedstawione zostało uzasadnienie wyboru modelu decyzyjnego (DRSA). Zaproponowano takie przedefiniowanie 2 spośród 10 kryteriów oceny obiektów architektonicznych: kontekstu i tradycji miejsca, aby możliwe było rozdzielenie ich zakresów znaczeniowych i tym samym uniknięcie sytuacji redundancji.
EN
The protection of cultural heritage requires negotiations on many levels of social organization and involves representatives from very different environments and thus - often having different positions and ideals. Finding mechanisms to support decision-making in the area of heritage protection - especially contemporary objects - is one of the most urgent inquiry in the field. The article proposes a strategy and describes the first part of the research: creation of a tool based on an adequate model of an intelligent decision support system. The justification for the choice of the decision model (DRSA) was presented. It has been proposed to redefine 2 out of 10 criteria for assessing architectural objects: the context and place tradition (genis loci), so that it is possible to separate their semantic fields and thus avoid redundancy.
Artykuł dotyczy analizy przekształceń terenów zieleni dzielnicy Bronowice w Lublinie. Przedstawiono w nim analizę ewolucji jednostki urbanistycznej, która w istotny sposób wpłynęła na ukształtowanie obecnego systemu zieleni. Omówiono również istniejące współczesne tereny zieleni i ich usytuowanie, w znaczący sposób wpływające na warunki mikroklimatyczne terenów miejskich, a także wzmacniające struktury przyrodnicze. W artykule autorka przeanalizowała też tradycję miejsca w kontekście współczesnych przekształceń. Ukazała, jak społeczność lokalna odbiera zieleń i jak odnosi się do gwałtownych przemian inwestycyjnych w dzielnicy.
EN
The article concerns the analysis of the transformation of the green areas of the Bronowice district in Lublin. It presents an analysis of the evolution of an urban unit, which significantly affected the format of the present greenery system. The existing contemporary green areas and their location are also shown, which significantly affect the microclimatic conditions of urban areas, and also reinforce the natural structures. In the article the author also has analyzed the tradition of the place in the context of contemporary transformations. She showed how the local community receive green, and how they relate to the rapid changes of investment in the district.
Niniejszy artykuł podejmuje zagadnienia dotyczące zmieniających się kryteriów wartościowania krajobrazów w zależności od uwarunkowań, które je kształtowały w kolejnych epokach, od okresu przemysłowego do współczesności. Ma na celu przeanalizowanie przyczyn zachodzących zmian, ich tendencje oraz kierunki w odniesieniu do przestrzeni o charakterze przemysłowym i sakralnym, dominujących na obszarze Górnego Śląska, oraz odnalezienie w tych przemianach specyfiki tożsamości kulturowej regionu.
EN
This article undertakes the issue pertaining to the changing criteria of evaluating landscapes, depending on the conditions they were shaped by in subsequent epochs from the industrial period to the contemporary times. It is aimed at analysing the reasons for the occurring changes, their tendencies and directions with reference to the industrial and sacral space dominating in Upper Silesia and finding the specificity of the region's cultural identity in these changes.
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Modern threats to monumental gardens are an important subject, connected with issues of value and protection of cultural and natural heritage. There are noticeable processes of negative transformations or irreversible loss of numerous green areas of historical character. It is visible in statistics regarding the decreasing resource of valuable greenery complexes. The legal regulations for protection of this particular heritage in Polish reality do not bring expected results.
PL
Współczesne zagrożenia ogrodów zabytkowych stanowią ważną tematykę związaną z zagadnieniami wartości oraz ochrony dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego. Zauważalne są postępujące procesy negatywnych przekształceń lub bezpowrotnej utraty licznych obszarów zielonych o charakterze historycznym. Widoczne jest to w statystykach dotyczących malejącego zasobu wartościowych zespołów zieleni. Uwarunkowania prawne, mające na celu ochronę tego specyficznego dziedzictwa, w polskich realiach nie przynoszą oczekiwanych efektów.
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The historic workers' colonies in cities located in the Upper Silesian Industrial District are an example of very valuable cultural heritage of the Industrial Age. Based on the genius loci idea they create a sense of identity, and also a place for daily life. However, the undeniable landscape values of the historic groups of buildings are difficult to perceive due to the poor condition of architectural objects and urban structures.
PL
Zabytkowe kolonie robotnicze w przestrzeniach miast położonych w obrębie Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego są przykładem niezwykle cennego pod względem kulturowym dziedzictwa epoki industrialnej. Oparte o idee genius loci i tworzą poczucie tożsamości, będąc jednocześnie miejscami życia codziennego. Niezaprzeczalne walory krajobrazowe historycznych zespołów zabudowy są jednak trudne do zauważenia na skutek złego stanu obiektów architektonicznych i otaczających struktur urbanistycznych.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The Municipality of Zabierzów is one of the largest in the Małopolska province. It has an attractive location in relation to the Krakow agglomeration. It is also valuable in the natural and cultural sense. Within the municipality there are residential buildings, now in various states of preservation. These are the complexes that could, appropriately interpreted in the landscape, become an important, feature of the local heritage, enriching the municipality’s offering and improving the quality of the countryside where they are located.
PL
Gmina Zabierzów jest jedną z większych gmin w województwie małopolskim. Charakteryzuje się atrakcyjnym położeniem w stosunku do aglomeracji krakowskiej. Posiada również liczne walory przyrodnicze i kulturowe. Na jej terenie znajdują się obiekty rezydencjonalne, obecnie w różnym stanie zachowania. Są to zespoły mogące, odpowiednio uczytelnione w krajobrazie, stać się ważną, rozpoznawalną cechą, świadczącą o lokalnym dziedzictwie, wzbogacając ofertę gminy i podnosząc jakość przestrzeni wsi, w których się znajdują.
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Pojęcie genius loci jest określeniem niejednoznacznym i złożonym, którego badaniem zajmują się środowiska naukowe z różnorodnych dziedzin, m.in. architektury i urbanistyki, historii sztuki, psychologii, geografii przestrzeni, socjologii przestrzeni, prawa, historii kultury, filozofii, ekologii,polonistyki, a także językoznawstwa. Dlatego też istnieje wiele definicji oraz metod interpretacji tego zjawiska. Ideę genius loci sprecyzować można za pomocą takich wyrażeń jak: aura miejsca, atmosfera miejsca, poetyka miejsca oraz zapewne najbardziej adekwatne i pełne ukrytych znaczeń - tożsamość miejsca i tradycja miejsca. W ramach współpracy krakowskich architektów krajobrazu ze specjalistami z innych ośrodków krajowych powstał niniejszy tom prezentujący najnowsze wyniki badań studialnych oraz doświadczeń projektowych, których główną ideą stało się wyeksponowanie tożsamości miejsca jako nadrzędnej postawy twórczej towarzyszącej twórcom terenów zielonych od zarania dziejów i stanowiącej podstawę koncepcji projektowej współczesnych krajobrazów.
EN
The genius loci notion is a composed qualification, having more then one meaning, witch research work deal with scientific environments from varied fields, like: the architecture and the townplanning, history of art, psychology, geography of space, sociology of space of, law, history culture, philosophy, ecology, Polish philology studies and also the linguistics science. Therefore there is many existing definitions as well as methods of interpretation of this phenomenon. The idea of genius loci can be specified with such expressions: the climate of place, atmosphere of place, poetics of place and the surely most adequate and full of the hidden meanings - the identity of place and the tradition of place. The present publication, came into being within of co-operation the Cracow landscape architects with experts from different national scientific centers. It shows the newest results of historical studies investigations and also the project experiences in which the main idea was exhibiting the identity of place as basis creative attitude accompanying the creators of green terrains from dawn of histories and be in the present the main point in project conceptions of contemporary landscapes.
8
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Od kilkunastu lat w Polsce z roku na rok nasila się ruch budowlany związany z remontowaniem kubatur mieszkalnych wielu wsi i miasteczek. Prywatne domy, skromne w swych rozmiarach, a stanowiące podstawę egzystencji ludności wielu lokalnych mikroregionów, w wyniku wieloletnich zaniedbań okresu PRL-u, muszą być poddawane gruntownym odnowom. Stanowiąc często świadectwo tradycji miejsca, powinny utrzymać swój regionalny charakter jako części składowe charakterystycznych miejscowych postaci krajobrazu komponowanego. Często ponowne zastosowanie tradycyjnych technologii i materiałów staje się niemożliwe, a to zazwyczaj z racji zbyt wysokich kosztów tego rodzaju działań. Prawidłowym wyjściem z zaistniałej sytuacji wydaje się dopuszczenie nowych technologii i materiałów, pod warunkiem utrzymania tzw. autentyzmu formy. Pozytywnym przykładem mogą być niektóre prace wykonane w tradycyjnych kubaturach miasteczka Lanckorona (woj. małopolskie, pow. Wadowice).
EN
Through last few years in Poland increased architectural movement connected with building renovation in the country and little towns. Private houses, simple and quite small, determine the existence of local civilians many micro regions. But after many years of PRL negligence, now it have to be submitted thorough renewal. They are making place tradition, so should have their regional character, as a part of local characteristic landscape. Sometimes unseeing a traditional materials is impossible. Proper activity in this situation could be application of modern technology and materials, on condition that it remains the form authenticity. Advantageous example could be some buildings makes in traditional volume of little town Lanckorona (province: Małopolska, administrative district: Wadowice).
9
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Tradycja miejsca interpretowana jest jako postawa twórcza podporządkowująca kanwę kompozycyjną projektowanej całostki krajobrazowej lub ogrodu, istniejącym pierwotnym uwarunkowaniom i wartościom zarówno naturalnym, jak i kulturowym. Znana od starożytności i stosowana w wielu kolejnych epokach historycznych, wydaje się pozostawać jednym z ważniejszych wątków w pracy architekta krajobrazu. Daje możliwość kreowania pejzażów w szerokiej gamie ich regionalnych, oryginalnych postaci. Nauczana przez autorkę niniejszej relacji w przedmiotach grupy "historycznej" dla studentów kierunku architektura krajobrazu, kontynuuje myśl badawczą klasyka polskiej szkoły krajobrazowej, Janusza Bogdanowskiego.
EN
The place tradition is interpreted as a creative attitude, subordinating the compositional groundwork of designed landscape interior to the existing, natural and cultural values. It was known in antiquity and used in next epochs. Now, it seems to be one of the main contexts in the landscape architect's work. It gives us a possibility of creating landscapes in a wide scale of their regional, original shapes. Teaching it by the author of this article as one of the subjects of the "historical" group, is a continuation of the idea of professor Janusz Bogdanowski, the classic of Polish landscape architecture.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.