ŻYCHLIN - dawniej prywatne miasteczko położone nad rzeką Słudwią, na pograniczu Mazowsza i historycznego województwa łęczyckiego, dziś w województwie łódzkim. Jego początki sięgają XIV wieku, a przedlokacyjna faza rozwoju, kiedy istniała Wieś Żychlińska – XII wieku. Lokacja miasta prawdopodobnie w latach 1340-1348 na prawie chełmińskim, oparta została na owalu obwałowań o wymiarach 7,5 x 4,5 sznura, w centrum których usytuowany został rynek, pierwotnie prostokątny podkreślający południkową oś miasta, a w późniejszych latach zmieniony na prostokątny o równoleżnikowym układzie. Przyjęty schemat struktury miasta i główne trakty komunikacyjne, pomimo wielu późniejszych zmian, stanowiły podstawę jego rozwoju przestrzennego w latach przyszłych. Obok miasta istniał murowany zamek zniszczony przez Szwedów, a jego lokalizacja zapomniana. Artykuł, na podstawie dotychczasowych badań oraz własnych analiz i prac rekonstruuje pierwotny układ przestrzenny miasta, kształt jego rynku i prawdopodobne miejsce usytuowania zamku właściciela.
EN
ŻYCHLIN - formerly a private town, is situated on the river Słudwia, at the border of the Mazovia region and the historical province of Łęczyckie, currently in the Łódź province. Its beginnings date back to the 14th century, whereas the phase before the town's establishment in the days of the village Wieś Żychlińska dates back to the 12th century. The establishment of the town, probably between 1340 and 1348 under the Chełmno law, was based on an oval-shaped system of walls of 7.5 x 4.5 ropes (Polish "sznur" - a historical measuring unit = 43.2m), with the market in its centre. The shape had originally been rectangular along a meridian line, and later evolved to be rectangular along a parallel. Despite the subsequent numerous changes, this scheme of the town's structure and major transportation routes were the basis for the town's spatial development in years to come. A brick and mortar castle was situated near the town, but it was destroyed by Swedish invaders and its establishment documentation has been lost. This article is based on research carried out previously and on my own analyses and work. It reconstructs the original spatial scheme of the town, the shape of the market and the probable location of the town owner's castle.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Czeladź należy do grupy najstarszych miast Śląskich założonych w drodze urbanizacji tej dzielnicy kraju w XIII wieku. Powstała wówczas struktura cechowała się dużym stopniem regularności i zwartości kompozycji. Wybór miejsca pozwalał na zastosowanie ortogonalnej, zgeometryzowanej konstrukcji z centralnie usytuowanym rynkiem otoczonym ośmioma blokami zabudowy siedliskowej. W latach następnych tak wyznaczony układ stopniowo zmieniał swój charakter, przechodząc ze struktury otwartej w kierunku układu zamkniętego obwodem fortyfikacyjnym. Jego dalszy rozwój to wypełnianie zabudową przestrzeni jeszcze wolnej, niezabudowanej, zawartej pomiędzy ortogonalnym jądrem wytyczonym w momencie lokacji, a owalem narysu obronnego. Kolejny okres w dziejach rozwoju przestrzennego Czeladzi to czas, w którym zabudowa wychodzi poza pierścień obwodu obronnego miasta. Formułuje się ona wzdłuż głównych traktów komunikacyjnych łączących miasto z regionem tworząc w ten sposób jego pierwsze i kolejne przedmieścia.
EN
Czeladź belongs to a group of the oldest Silesian cities - founded during the urbanization process of this district in the 12th century. The structure developed at that time was characterized by a regular and dense composition. The choice of location enabled the use of an orthogonal geometrical construction with a centrally placed market surrounded by eight blocks of settlement development. During the following years, this arrangement gradually changed its character from an open structure into one closed by a circle of fortifications. Its further development consisted of filling the space that was free, undeveloped and enclosed between the orthogonal heart market, set during the city foundation, and the oval defensive outline. In the subsequent period of Czeladź's spatial development history, the city development went beyond the defensive ring. It is formulated along the main communication routes that connected the city with the region, creating at the same time its first and subsequent suburbs.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.