Czesław Ryll-Nardzewski (popularnie zwany CRN-em) był jednym z najbardziej oryginalnych i wszechstronnych matematyków w powojennej Polsce. Jego eleganckie pomysły, dowody i odkrycia w wielu dziedzinach matematyki - m.in. w teorii modeli, teorii miary, teorii prawdopodobieństwa, topologii i analizie funkcjonalnej - powszechnie uznaje się za legendarne. W niniejszym artykule przedstawiamy przegląd jego wkładu do teorii prawdopodobieństwa, zaczynając od procesów punktowych i ciągów de Finnettiego, aż do losowych procesów funkcjonalnych i teorii ergodycznej oraz przedyskutujemy wpływ jego prac na działalność innych matematyków.
W artykule zdefiniowano problem i przedstawiono ujęcie analityczne modelowania obliczeń czasu oczekiwania na przystanku, gdy zgłoszenie pasażera na przystanek na charakter losowy. Rozważany jest szeroki zakres zmienności przebiegów tras linii – poczynając od przyjęcia pełnej zgodności interwałów kursowania linii w rozkładach jazdy do całkowicie losowych odjazdów pojazdów z przystanków pośrednich. Zostały również porównane doświadczalne i teoretyczne oszacowania czasów oczekiwania na przystankach dla podstawowych linii.
EN
The paper presents the problem definition and analytical modeling for waiting time calculation in urban transit system when passengers arrive at a transit stop randomly. The wide range of variants of the urban transit routes operation services is considered – from full implementation of the identical headways schedule to the completely random departure time of transport units from a terminal. Also, experimental and theoretical estimates of a passenger waiting time for a certain route are compared.
Mathematical knowledge and skills have been playing a more and more important role in our daily lives. At the same time, solving tasks is the essence of mathematics understood as a field of human activity. The subject of this paper are selected issues concerning some atypical tasks which play important role in mathematical education. Presented task is related to the elementary knowledge of probability theory.
We discuss the fuzzification of classical probability theory. In particular, we point out similarities and differences between the so-called fuzzy probability theory and the so-called operational probability theory.
Celem pracy jest przedstawienie analizy porównawczej zastosowania systemów uwzględniających teorię zbiorów rozmytych i teorię prawdopodobieństwa do oceny efektywności realizacji usług logistycznych wybranego przedsiębiorstwa. W sposób treściwy przedstawiono trzy rodzaje systemów typu Mamdaniego: klasyczny system rozmyty, system probabilistyczno-rozmyty uwzględniający rozkład warunkowy prawdopodobieństwa zdarzeń rozmytych w następniku reguł oraz system probabilistyczno-rozmyty uwzględniający zarówno rozkład warunkowy prawdopodobieństwa zdarzeń rozmytych w konkluzji, jak i rozkład brzegowy prawdopodobieństwa zdarzeń rozmytych w poprzedniku reguł. Omówiono modele prezentowanych podejść oraz schematycznie przedstawiono sposoby wnioskowania rozmytego na podstawie prezentowanych modeli. Z uwzględnieniem danych empirycznych pochodzących ze średniego przedsiębiorstwa sektora transport-spedycja-logistyka, dokonano budowy przedstawionych modeli oraz porównano ich złożoności. Wykorzystując wnioskowanie rozmyte dokonano analizy skuteczności odwzorowania oceny efektywności usług logistycznych z wykorzystaniem omawianych systemów.
EN
The aim of the paper is to present a comparative analysis of the application of systems which using the fuzzy sets theory and probability theory to assessment the effectiveness of the logistics service in selected company. The three Mamdani systems are presented briefly: fuzzy system, probabilistic fuzzy system with conditional distribution of probability of fuzzy events in consequents, probabilistic fuzzy system with conditional distribution of probability of fuzzy events in consequents and marginal distribution of probability of fuzzy events in the antecedents. The knowledge models of discussed approaches are shown and results of fuzzy inference using analyzed models are presented. To analysis are used empirical data from medium size enterprise which has realized specific logistics services. The data are used to create the models of three systems. Exemplary models rules are presented and the complexities of the models are compared. On the basis of the fuzzy inference, the accuracy analysis of the evaluation of the logistics services effectiveness is presented.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
In many problems we come across the lack of complete data. The information gap causes that the task seems to be unsolvable. In many cases where the Bayes' networks or Bayes' rule are used, we come across the information gap which is the lack of a priori distribution. The article presents the methods of identifying the average probability density distribution when we know the range of variable and we have some quality knowledge on the distribution. The obtained average probability density distribution minimizes medium squared error. According to the authors' knowledge the average probability density distribution is the novelty in the word literature.
PL
W wielu rzeczywistych problemach często spotykamy się z brakiem danych koniecznych do ich rozwiązania. Dotyczy to zwłaszcza zadań projektowania nowych systemów technicznych, ale i też ekonomicznych, medycznych, agrarnych i innych. Istnienie luk w problemie powoduje, że zadanie wydaje się nierozwiązywalne. W takiej sytuacji, aby w ogóle rozwiązać postawiony problem konieczne jest zaangażowanie ekspertów, którzy są często w stanie podać przybliżone oszacowanie danej brakującej do rozwiązania problemu. Niestety, oszacowania eksperckie zwykle nie są precyzyjnymi liczbami, lecz przedziałami możliwych wartości zmiennej lub też probabilistycznymi rozkładami możliwej wartości brakującej zmiennej. Zatem, aby rozwiązać dany problem konieczne jest wykonywanie operacji na rozkładach gęstości prawdopodobieństwa. Jednym z narzędzi służących do tego celu jest reguła Bayesa. Jest ona np. podstawą do przetwarzania informacji w sieciach wnioskowania probabilistycznego zwanych skrótowo sieciami Bayesa. Zwykle luką informacyjną w tych sieciach jest brak rozkładu a priori zmiennej koniecznego do obliczenia rozkładu a posteriori. W takiej sytuacji, jako rozkład a priori stosowany jest zwykle rozkład równomierny reprezentujący kompletną niewiedzę dotyczącą jakościowych cech rozkładu. Jednak taką wiedzę często posiada ekspert problemu. Artykuł prezentuje metodę identyfikacji przeciętnego rozkładu gęstości prawdopodobieństwa zmiennej dla przypadku, gdy ekspert zna nie tylko zakres możliwych wartości zmiennej, ale także posiada pewną wiedzę o jakościowych cechach rozkładu. Otrzymany z użyciem wiedzy eksperta przeciętny rozkład gęstości prawdopodobieństwa zmniejsza znacznie ryzyko popełnienia katastrofalnie dużych błędów w rozwiązywaniu problemów z lukami informacyjnymi. Według wiedzy autorów koncepcja przeciętnego rozkładu gęstości prawdopodobieństwa jest nowością w literaturze światowej.
One of the main tasks of artificial intelligence is the creation of artificial computer brain able to realize artificial thinking based on linguistic concept. The basis of the realization of this task is the working out of models of human perception expressed in the form of linguistic quantifiers. The article presents the method of finding average individual classification probability function. The function is to present classification function of the average person in the group (population). According to the authors' knowledge average individual classification probability function are the novelty in the word literature.
PL
Jednym z głównych zadań sztucznej inteligencji jest stworzenie sztucznego komputerowego mózgu realizującego sztuczne myślenie bazujące na konceptach lingwistycznych. Podstawą realizacji tego zadania jest opracowanie modelu ludzkich percepcji wyrażonego w formie kwantyfikatorów lingwistycznych. Artykuł prezentuje metodę tworzenia przeciętnej indywidualnej funkcji prawdopodobieństwa klasyfikacji. Funkcja ta przedstawia funkcję klasyfikacji przeciętnej indywidualnej osoby w grupie (populacji). Według wiedzy autorów przeciętna indywidualna funkcja prawdopodobieństwa klasyfikacji jest nowością w literaturze światowej.
In materials microstructures including particles the aim is to provide a statistical test whether two microstructures are different or not. The information included can be related to individual particle parameters as well as to their spatial distribution and intensity. Since in classical statistical testing the assumption of independence of observations is necessary which is not fulfilled here, we develop a new test based on TV-distances in probability theory. Using the measurement from a few of windows we consider a multidimensional two-sample test where each parameter of each particle corresponds to one dimension. According to the theoretical background of M-distances this situation can be converted to a univariate two-sample test. We present an application which consists in a comparison of metallographic samples of aluminium alloys.
PL
Celem pracy jest opracowanie testu statystycznego pozwalającego stwierdzić, czy dwie mitostruktury materiałów zawierających cząstki są różne czy nie. Test oparty na 7V-odległościach w teorii prawdopodobieństwa został opracowany na podstawie informacji na temat cech charakterystycznych cząstek z kilku ramek pomiarowych. Jego zastosowanie pokazano na mikrostrukturze cienkiej folii wykonanej ze stopu Al-Mn (rys. 1 i 2). Dokładny skład chemiczny badanego materiału podano w tabeli 1. Histogramy podstawowych charakterystyk (powierzchni przekrojów cząstek) przedstawiono na rysunku 3. Średnia powierzchnia i liczba obserwowanych przekrojów znajdują się w tabeli 2. Następnie został przeprowadzony nowy test o hipotezie zerowej zakładającej, że dwa zbiory danych obserwowane w ramkach pomiarowych należą do tej samej iriikrostruktury (rys. 4). Tabela 3 obejmuje wartości p dla tego testu, gdy rozpatrywane są trzy parametry jednocześnie oraz indywidualnie: powierzchnia, średnica równoważna i wskaźnik kształtu. Można wnioskować, czy hipoteza zerowa jest odrzucana, czy nie, i interpretować wyniki dla różnych materiałów.
10
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
We introduce and study the category AFD the objects of which are generalized convergence D-posets (with more than just one greatest element) of maps into a triangle object T and the morphisms of which are sequentially continuous D-homomorphisms. The category AFD can serve as a base category for antagonistic fuzzy probability theory. AFD-measurable maps can be considered as generalized random variables and ADF-morphisms, as their dual maps, can be considered as generalized observables.
11
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The solutions presented in this paper may serve as an illustration of the principle of internal integration, know as the idea of fusionism. In the paper we consider some problem. From an urn containing b white balls and c black ones are selected simultaneously some balls. If the balls are of the same colours one of the players wins, otherwise the other player is the winner. For which values of b and c is the game fair?
12
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Stress analysis of a pressure vessel was computationally simulated by a finite element method and probabilistically evaluated in view of the several uncertainties in the performance parameters. Cumulative distribution functions and sensitivity factors were computed for overall heat transfer rate due to the structural and thermodynamic random variabIes. These results can be used to quickly identify the most critical design variabIes in order to optimize the design and make it cost effective. The analysis leads to the selection of the appropriate measurements to be used in structural and heat transfer analysis and to the identification of both the most critical measurements and parameters.
13
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Our goal is to present simple examples illustrating the nature and role of elementary events and random variables in probability theory, both classical and operational (fuzzy). As stated in Płocki [10], in teaching probability we should concentrate on the construction of probability spaces and their properties, and not on the calculation of probability of various strange events (like hitting a bear if we can shoot three times, etc.). On a rather advanced level, Łoś [8] analyzed the constructions of probability spaces in the classical probability. J. Loś explained the nature and underscored the role of elementary events. Roughly, the events form a Boolean algebra, but some probability properties of the algebra depend on its representation via subsets and this is done via the choice of some fundamental subset of events and the choice of elementary events. Remember, choice! There are situations in which the classical probability model is not quite suitable (quantum physics, fuzzy models, c.f. Dvurečenskij and Pulmannová [3], Frič [5]), and I would like to present simple examples and simple models of such situations. In order to understand the generalizations, let me start with a well-known example of throwing two dice.
16
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
We prove existence of probabilistic solutions of quasilinear Cauchy problem for second order operator under mild regularity assumptions on its coefficients. In the proof we use Krylov-Safonov estimates and Krylov's estimates on stochastic integrals.
17
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
We consider an m-symmetric conservative Hunt process (Chi, Rho[chi]) on Chi such that for some phi [belongs to] L2(Chi; my) the composite process phi(Chi) is for quasi every starting point chi [belongs to] Chi a continuous Rho[chi]-Dirichlet process in the sense of Foellmer. We show that the martingale and the zero quadratic variation parts in the decomposition od phi(Chi} can be chosen to be additive functionals and moreover, how to pass from Foellmer's decomposition to Fukushima's and the Lyons-Zheng decompositions of phi(Chi).
18
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
In the paper we prove a strong comparison theorem for multidimensional Ito processes with respect to a local martingale. In the particular case of a Wiener process, a more general result is proved.
19
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
It is shown that in the space of all nonexpansive continuous IFS's defined on a compact convex subset of R^n the family of asymptotically stable IFS's having a singular stationary distribution is generic.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.