Małe elektrownie wodne (MEW) to obiekty wykorzystujące energię wód śródlądowych, która jest przez nie pozyskiwana, a następnie przetwarzana na energię mechaniczną i elektryczną przy użyciu hydrogeneratorów i turbin wodnych (Kalda, Kliś 2012). Budowa obiektów małej energetyki wodnej może przynieść znaczące korzyści środowiskowe oraz gospodarcze. W artykule zestawiono wartości potencjałów małych elektrowni wodnych na świecie, ze szczególnym zwróceniem uwagi na kraje Europy Wschodniej, do których należy Polska. Ponadto przedstawiono istniejące systemy wsparcia odnawialnych źródeł energii (OZE) , do których należą małe elektrownie wodne.
EN
Small hydropower plants (SHPs) are facilities which use the energy of inland water, acquire it and then convert it to mechanical and electrical energy using generators and water turbines. The construction of small hydro power facilities can bring significant environmental and economic benefits. The article collates the size of small hydropower plants’ potential in the world, with particular emphasis on the countries of Eastern Europe, including Poland. Moreover, the article presents the possible support systems for renewable energy sources (RES), including SHPs.
Trwająca od dłuższego czasu dyskusja nad kształtem nowego prawa energetycznego dotyczącego odnawialnych źródeł energii (OZE) oraz sytuacja zastoju inwestycyjnego w energetyce, w tym odnawialnej, daje czas na zastanowienie się nad celami istniejących systemów wsparcia publicznego produkcji energii z OZE. Propozycje rozwiązań legislacyjnych dotyczące OZE nie zadowalają inwestorów, a czas wypełnienia obowiązku wynikającego z Dyrektywy 2009/28/WE osiągnięcie 15% udziału energii z OZE w końcowym zużyciu energii brutto w roku 2020, zbliża się nieubłaganie. Zasadne są więc pytania: czy idea wspierania produkcji energii z OZE w oderwaniu od rzeczywistych celów polityki zrównoważonego rozwoju jest nadal aktualna oraz czy istnieje możliwość takiego zdefiniowania kryteriów oceny technologii OZE, które w sposób obiektywny pozwalałyby na ocenę stopnia ich zrównoważenia. W artykule zaproponowano zbudowanie nowego systemu oceny zrównoważenia technologii OZE wykorzystującego nowo zdefiniowane kryteria oceny produkcji energii z OZE, obejmujące cały łańcuch energetyczny i szereg dodatkowych procesów ekonomicznych i społecznych. Wykorzystanie takiego systemu oceny przy konstruowaniu zasad i ocenie skuteczności działania systemu wsparcia publicznego OZE powinien wymusić rozwój tylko takich technologii OZE, które spełniają określone wymagania zrównoważonej i efektywnej produkcji, przy uzasadnionych kosztach ekonomicznych i pozytywnym wpływie na środowisko. Dodatkowo takie rozwiązanie pozwala na precyzyjne sterowanie rozwojem miejscowej społeczności poprzez realizację lokalnych, strategicznych celów gospodarczych i społecznych. Kluczowe znaczenie przy budowie takiego systemu oceny ma przedstawiona w artykule wielokryterialna metodyka oceny technologii OZE w kategoriach zrównoważenia i efektywności.
EN
The discussion that has been recently taking place and concerning the shape of a new energy law referring to renewable energy sources (RES) as well as the situation of investment stagnation in power industry, including the renewable energy industry as well, gives us time to think about the aims of the existing renewable energy generation public support systems. Suggestions of legal solutions concerning RES do not satisfy investors and the time to meet requirements resulting from Directive 2009/28/WE, i.e. the achievement of 15% share of RES energy in final gross energy consumption in the year 2020, marches on inexorably. So justified is asking questions whether the idea to support RES energy in isolation from the real aims of sustainable development policy is still valid and whether there exists a possibility of such defining the RES technology assessment criteria that could objectively enable their sustainability level evaluation. Suggested is construction of a new RES technology sustainability assessment system making use of a newly defined RES energy production evaluation criteria and comprising the whole energy chain as well as a number of additional economic and social processes. Application of such an assessment system for constructing principles and for evaluation of RES public support system effectiveness, should force development of only such RES technologies that fulfill specific requirements of sustainable and effective generation, with reasonable economic costs and positive influence on the environment. Additionally, such a solution enables precise control of a local community development by realization of local, strategic economic and social targets. Also, when constructing such an assessment system, the presented in this article multicriterial RES technology assessment methodology in categories of sustainability and effectiveness is of a key importance.