Metody obliczeniowe wykorzystywane do projektowania oraz renowacji starych kolektorów sanitarnych o różnych kształtach geometrycznych przy użyciu kompozytowych paneli GRP (poliestrowo-szklanych). Konieczność renowacji starych kolektorów sanitarno-ściekowych, szczególnie tych budowanych w technologii murowanej, z uwagi na ich degradację po wielu latach eksploatacji. Omówienie kilku standardów, takich jak WRc-SRM, ATV-M 127-2, DWA-A 143-2, 3R 2014, oraz normy ISO 16611, służących jako wytyczne projektowania i obliczeń w różnych krajach i pozwalają na projektowanie i dobór odpowiednich paneli GRP do renowacji, biorąc pod uwagę geometrię i stan techniczny istniejących kolektorów, obciążenia zewnętrzne oraz właściwości materiałowe paneli. Przedstawienie oprogramowania wspomagającego obliczenia z wykorzystaniem tych metod.
EN
The computational methods used to design and renovate old sanitary sewers of various geometrie shapes using GRP (polyester-glass) composite panels. Necessity of rehabilitation of old sanitary sewers, especially those built with masonry technology due to their degradation after many years of service. Discussion on several standards, such as WRc-SRM, ATV-M 127-2, DWA-A 143-2, 3R 2014, and ISO 16611, serving as design and calculation guidelines in different countries and allow the design and selection of suitable GRP panels for refurbishment, taking into account the geometry and condition of existing collectors, extemal loads and materiał properties of the panels. Presentation of the software supporting calculations using these methods.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
We present the primary objectives in evaluating the potential for green rainwater retention. Next, we discuss the causes of undersizing rainwater and combined sewerage systems that makes green retention desirable in urban areas. We find that the primary reason for undersizing is the difficulties in developing correct guidelines for the required rainwater retention standards based solely on the dimensions and purposes of buildings. The location of buildings in relation to the sewerage network, flood risk and groundwater infiltration are determined to be the most important factors for selecting best green infrastructure types and the required rainwater retention volume. Finally, we propose further development of optimization models for green retention as a necessary next step towards progress in the field of green retention.
PL
Najpierw przedstawiono cele, którym służy zielona retencja wód deszczowych. Następnie omówiono przyczyny niedowymiarowania kanalizacji deszczowej i ogólnospławnej, co tym bardziej czyni zieloną retencję pożądaną w terenach miejskich. Omówiono powody, dla których nie da się opracować prawidłowych wytycznych dotyczących wymaganych standardów retencjonowania wód deszczowych w oparciu wyłącznie o wymiary i przeznaczenie budynku bez uwzględnienia jego położenia względem sieci kanalizacyjnej, zagrożenia powodziowego i stosunków wodno-gruntowych. Przedstawiono propozycję postępowania w zakresie retencji zielonej do czasu zbudowania modeli optymalizacyjnych.
Połowa dziewiętnastego wieku to czas rewolucji przemysłowej, migracji ludności do wielkich metropolii w poszukiwaniu pracy, powstawanie gęsto zaludnionych dzielnic robotniczych i – niestety – skutki tego w postaci licznych epidemii związanych z niskim poziomem sanitarnym. Aby przeciwdziałać nasilającym się uciążliwościom związanym z postępem, w tym czasie na świecie powstają w wielkich miastach Europy i Ameryki, takich jak Hamburg, Paryż, Londyn, Nowy Jork, Boston czy Chicago, pierwsze współczesne systemy kanalizacyjne.
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Wybrane problemy związane z prowadzeniem badań symulacyjnych zjawiska opad – odpływ w programie SWMM. Metodyka i wyniki analizy czasoprzestrzennych zmian wysokości opadów deszczowych na obszarze zlewni miejskiej. Badania przeprowadzone na referencyjnej zlewni deszczowej osiedli mieszkaniowych Gaj i Tarnogaj we Wrocławiu, opomiarowanej w lokalnej sieci 6 deszczomierzy. Projekcja zastępczego hietogramu dla środka ciężkości badanej zlewni dokonana dla przykładowego, intensywnego deszczu w programie Surfer®13, z zastosowaniem metody odwrotnych odległości, dla 5-minutowych interwałów czasowych. Niestacjonarność badanego opadu co do czasu trwania i przedziałowej intensywności – już w najbliższym sąsiedztwie deszczomierza i jej wpływ na wyniki walidacji modeli hydrodynamicznych, stosowanych m.in. do ocen niezawodności działania systemów odwodnień terenów zurbanizowanych.
EN
Selected problems related to the simulation of the rainfall-runoff phenomenon in the SWMM program. The methodology and results of the analysis of space-time changes in the amount of rainfall in the urban catchment area. The research carried out on the reference rainwater catchment area of Gaj and Tarnogaj housing estates in Wrocław, measured in the local network of 6 rain gauges. A projection of a substitute hietogram for the center of gravity of the studied catchment made for an exemplary, intense rainfall in the Surfer®13 program, using the inverse distance method, for 5-minute time intervals. The non-stationarity of the rainfall under study in terms of duration and intensity interval – already in the immediate vicinity of the rain gauge and its impact on the results of validation of hydrodynamic models, used e.g. to assess the reliability of operation of drainage systems in urbanized areas.
Podstawowy cel kanalizacji – uporządkowane odprowadzanie nieczystości płynnych powstających w wyniku działalności człowieka oraz wód opadowych – pozostaje niezmienny od wieków. Zmieniają się natomiast rozwiązania techniczne stosowane kiedyś i dziś. Inne są też najistotniejsze problemy, z którymi borykali się eksploatatorzy kanałów ściekowych przed wiekami, pod koniec XX wieku, a inne przed dekadą czy obecnie. Przyczyna tych różnic jest wieloraka. Szybko następujące zmiany klimatyczne powodują, że przewidywanie intensywności i częstości występowania opadów atmosferycznych staje się coraz trudniejsze, a gromadzone przez dziesiątki lat dane meteorologiczne coraz mniej przydatne. Z kolei w gospodarstwach domowych i przemyśle pojawia się coraz więcej urządzeń wodooszczędnych, które zmniejszają ilość powstających ścieków. Nowoczesne materiały używane do budowy sieci kanalizacyjnej zapewniają większą szczelność, ograniczając zjawiska infiltracji i eksfiltracji. To wszystko ma wpływ na zmiany ilościowe ścieków transportowanych kolektorami kanalizacyjnymi.
Celem pierwszych systemów kanalizacyjnych było odprowadzanie wód deszczowych, czyli ochrona miast przed zalewaniem i powodziami. Takie rozwiązania stosowane były już ok. 4000 roku p.n.e. w Babilonie i Mezopotamii. Natomiast systemy kanalizacyjne, których zadaniem było odprowadzanie ścieków bytowo-gospodarczych i opadowych zostały stworzone ok. 3000 roku p.n.e. na Krecie przez cywilizację Minojską. Ważnym miejscem rozwoju starożytnej kanalizacji była również dolina Indusu. Właśnie tam już ok. 2350 roku p.n.e. w osadzie Lothal większość domów była wyposażone w prywatne latryny. Ścieki spłukiwane były wodą i trafiały do systemu kanalizacyjnego, a następnie do wspólnej studni lub rzeki Indus. Na rok 2700 p.n.e. datuje się natomiast powstanie w egipskim grobowcu pierwszej toalety, przeznaczonej dla zmarłych. Fakty te w jasny sposób pokazują, że od kiedy tylko człowiek rozpoczął osadniczy tryb życia, pojawiło się zapotrzebowanie na systemy odprowadzające ścieki [Giovanni i inni 2014; Kotowski 2015; We are water foundation 2017].
Każdemu, kto korzysta z toalety, powinno przyświecać nowe przykazanie wodociągowców – nie wrzucaj nawilżanych chusteczek do kanalizacji. Materiały, z którego są one wykonane, nie rozkładają się w ściekach i powodują one ogromne problemy eksploatacyjne, a tym samym wiele awarii i zbędnych kosztów. W wielu krajach urasta to do głównego problemu w eksploatacji pompowni i oczyszczalni ścieków.
Rozproszona zabudowa terenów wiejskich wymusza poszukiwanie rozwiązań systemów kanalizacyjnych oraz technologii oczyszczania ścieków dostosowanych do lokalnych warunków. Zbiorniki bezodpływowe, bardzo często nieszczelne są nadal podstawowym rozwiązaniem w zakresie odprowadzania i gromadzenia nie czystości. Dużą popularnością cieszą się również przydomowe oczyszczalnie ścieków dedykowane dla jednego gospodarstwa domowego. Kompleksowym/systemowym rozwiązaniem problemów z odprowadzaniem i oczyszczaniem ścieków na terenach wiejskich jest budowa lokalnych/zbiorczych oczyszczalni ścieków. Taki kierunek został przyjęty przez Samorząd Gminy Kobylnica oraz Wodociągi Słupsk Sp. z o.o.
W niniejszym artykule przedstawiono różne rodzaje systemów kanalizacyjnych zapewniających odpowiedni transport generowanych ścieków z gospodarstw domowych do oczyszczalni. Opisano zalety i wady kanalizacji grawitacyjnej i ciśnieniowej, jak również dotychczasowe materiały stosowane do budowy kanalizacji. Przedstawiono, także innowacyjny system Integral® z żeliwa sferoidalnego, dedykowany zarówno dla kanalizacji grawitacyjnej jak i ciśnieniowej, opracowany przez Saint-Gobain PAM.
EN
This article presents the types of sewage systems that provide adequate drainage of generated sewage from households from settlement units. In addition, the advantages and disadvantages of gravity and pressure sewers are described, as well as the most commonly used sewage pipes. An innovative Integral® system from ductile iron was also presented, dedicated to both gravity sewers and pressure.
W artykule przedstawiono przegląd literatury dotyczącej wyboru natężenia opadu określanego dla różnych celów. Rozpoczęto od wartości przyjmowanych do wymiarowania lokalnych systemów odwodnień, poprzez krótkie kanały, do dużych systemów kanalizacyjnych. Opisano szczegółowo dwie racjonalne metody wymiarowania kanalizacji stosowane w Polsce. Następnie podano wartości intensywności opadów przyjmowane do projektowania systemów oczyszczania wód deszczowych.
EN
A literature review on different rain intensities selected for different purposes was presented. The selection started from the values used for designing of local area draining systems, through short sewers to large sewerage systems. Two rational methods used for designing of sewerage systems in Poland were described in details. Then selection of rain intensities were described for designing of storm water treatment systems.
Niewłaściwie prowadzone procesy, niedostosowane systemy kanalizacyjne bądź ich zła konserwacja skutkują zagniwaniem ścieków, co prowadzi do zwiększonej emisji substancji odorowych. Stosowanie różnorodnych dóbr konsumpcyjnych jest powiązanie z wytwarzaniem ścieków, których oczyszczanie wymaga używania coraz bardziej zaawansowanych metod. Jaki wpływ mogą mieć uciążliwości zapachowe na zdrowie? Jakie działania należy podjąć?
12
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule przedstawiono historię budowy sieci kanalizacji sanitarnej w miejscowości Marki. Omówiono działania projektowe przed podjęciem decyzji o budowie sieci w mieście i rodzaje istniejących sieci kanalizacyjnych, z uwzględnieniem kanalizacji grawitacyjnej, tłocznej, ciśnieniowej i podciśnieniowej. Przedstawiono dane dotyczące ilości ścieków powstających w mieście i przetłaczanych do oczyszczalni ścieków „Czajka”.
EN
The article presents the history of the construction of sanitary sewage system in Marki City. It discusses design activities before deciding on building a network in the city and types of existing sewerage networks including conventional gravity sewers, force mains and vacuum sewers. Data regarding the amount of wastewater generated in the city and transported to "Czajka” wastewater treatment plant were analyzed.
13
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The aim of the study was to analyse the investment expenditures on environment protection and water management, taking into account tangible effects created in 2003-2017. The considered time period has been selected to evaluate the impact of Poland’s accession to the European Union on environment protection development. Information about investment expenditures and created tangible effects were collected from Local Data Bank within Statistics Poland [1]. The research included increase in four basic areas within environment protection among nine domains listed in CEPA (Classification of Environmental Protection Activities): sewage and water management, air protection and waste management [2]. Moreover, analysis of funding sources, investment directions in division into environment protection and water management domains as well as the increase in the amount of new fixed assets were presented. While analysing outlays on fixed assets for environment protection it can be noticed that in 2003-2017, the investment costs on wastewater management and water protection represented the highest percentage from all tasks. These expenditures amounted on average PLN 70.6 per capita in Poland in 2017. The second most subsidized domain in terms of investing in fixed assets in 2017 was protection of ambient air and climate (PLN 60.2 per capita), while waste management with PLN 22.6 per capita was in third place.
Aby można było w sposób prawidłowy ocenić zagrożenia oraz potrzeby związane ze zmieniającymi się dynamicznie systemami kanalizacyjnymi oraz wodociągowymi, konieczne jest ich zamodelowanie. Praca na modelach symulacyjnych daje m.in. możliwość symulacji złożonych zjawisk związanych z przepływami zwrotnymi w kanalizacji, oceny zdolności retencyjnych kanałów czy budowy systemów automatycznego sterowania retencją kanałową.
Celem artykułu jest określenie zasadności wykorzystania możliwości retencyjnych kanału dopływowego do wielokomorowego zbiornika retencyjnego w celu redukcji jego wymaganej pojemności użytkowej. Przeprowadzone symulacje hydrodynamiczne wykonano w trzech zlewniach modelowych różniących się układem kanałów, korzystając z programu hydrodynamicznego SWMM 5.1. Uzyskane wyniki pozwalają stwierdzić że uwzględnienie pojemności retencyjnej kanału dopływowego umożliwia znaczne zmniejszenie wymaganej pojemności użytkowej wielokomorowego zbiornika retencyjnego, a w skrajnych przypadkach nawet rezygnację jego wykonania. Otrzymane wyniki potwierdzają, że największe korzyści wykorzystania retencji kanałowej uzyskuje się : (1) przy wysokim poziomie położenia krawędzi międzykomorowej w stosunku do dna kolektora dopływowego, (2) znacznych wartościach współczynnika redukcji przepływu β i (3) zwartym układzie kanałów sieci kanalizacji deszczowej. Ze względu na prosty i tani sposób wykorzystania pojemności retencyjnej kanału dopływowego, wskazane jest uwzględnienie tego zjawiska przy tworzeniu koncepcji projektowych.
EN
The aim of this article is to determine the effect of the retention possibility of the inlet pipe into a multi-chamber storage reservoir in order to reduce its required volume. Simulations were performed in the three catchment model with different distribution of collectors, using hydrodynamic program SWMM 5.1. The results allow to conclude that the inclusion of tin- retention possibility of the inlet pipe significantly reduce the required volume a multi-chamber storage reservoir and in extreme cases even resigned from its construct ion. The results show that the greatest benefits occur with high levels of the inter-edge in relation o the bottom of the inlet pipe, high values of reduction factor flow β in reservoir and compact distribution of collectors in rainwater drainage network. Because using retention possibility of the inlet pipe is cheap and easy. it is recommended to use in any project situation.
W Instytucie Inżynierii Materiałów Polimerowych i Barwników w Toruniu działa Jednostka Certyfikująca Wyroby, która posiada akredytację Polskiego Centrum Akredytacji nr AC 004 i spełnia wymagania normy PN-EN ISO/IEC 17065:2013-03. W publikacji przedstawiono krok po kroku proces certyfikacji wyrobów z tworzyw sztucznych m.in. w obszarze dotyczącym opakowań zabezpieczonych przed otwarciem przez dziecko, rur i systemów kanalizacyjnych.
EN
In the Institute for Engineering of Polymer Materials and Dyes in Toruń works the Product Certification Body which is accredited by the Polish Center for Accreditation (No. AC 004). The Product Certification Body meets the requirements of the PN-EN ISO/IEC 17065:2013-03. This paper describes, step by step, the products certification process of plastics (e.g. child-resistant packaging , pipes and sewerage systems).
17
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Pojęcie ryzyka ma charakter interdyscyplinarny. W wielu dyscyplinach nauki jest ono różnie definiowane. W pracy przedstawiono 12 wybranych opisowych definicji ryzyka. Standard ISO 31000 poświęcony jest metodyce zarządzania ryzykiem. W normie tej zaprezentowano 31 metodyk analizy i oceny ryzyka. Wszystkie, w zależności od potrzeb można zastosować w branży wodociągowej i kanalizacyjnej. Ogólne metody oceny ryzyka dzieli się na jakościowe, ilościowe i jakościowo-ilościowe. Przy szczegółowych analizach preferowane są dwie ostatnie z wymienionych powyżej. W Polsce istnieje bogata literatura naukowa w zakresie ryzyka w systemach wodociągowych i widoczny jest postęp w odniesieniu do systemów kanalizacyjnych.
EN
The notion of risk is interdisciplinary. In many disciplines it is defined differently. The paper presents 12 selected descriptive definition of risk. Standard ISO 31000 is dedicated to the methodology of risk management. This standard presents 31 techniques of the risk analysis and assessment. All depending on the needs of the industry can be used in water supply and sewage systems. In general risk assessment methods are divided into qualitative, quantitative and qualitative-quantitative. With the detailed analysis the last two are preferred. In Poland rich scientific literature connected with risk in water supply systems exists and visible progress in relation to sewage systems is seen.
Termin recepcja, zgodnie ze Słownikiem Języka Polskiego PWN [1] oznacza „przyjmowanie lub przyswajanie sobie czegoś". W pracach filologicznych jest on używany często i chętnie w tytułach prac dotyczących przyjęcia książek czy też różnego typu publikacji analizowanych autorów przez czytelników w poszczególnych krajach. W tym artykule, który nie jest pracą filologiczną, termin recepcja jest używany w odniesieniu do europejskiej normy EN-752 (Zewnętrzne systemy kanalizacyjne. Drain and sewer systems outside buildings). Warto, a nawet trzeba zadać sobie pytanie na ile zapisy, czy może jeszcze ogólniej mówiąc filozofia projektowania i eksploatacji systemów kanalizacyjnych sformułowana w tej normie generalnie dla całego obszaru Europy jest przyjmowana, rozumiana i na koniec stosowana w Polsce? Pytanie to jest bardzo aktualnym, gdyż ostanie lata przyniosły olbrzymie inwestycje w zakresie modernizacji i rozbudowy systemów kanalizacji zwłaszcza bytowo-gospodarczych, realizowane głównie w ramach Krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych (KPOŚK) i współfinansowane znacząco ze środków europejskich.
19
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Warunki pojawienia się kawitacji w elementach służących zmianie przekroju rurociągów. Celem artykułu jest przedstawienie podstawowych zależności pozwalających na określenie warunków pojawienia się kawitacji w elementach służących zmianie przekroju rurociągów. Są to: dyfuzory, konfuzory, gwałtowne zwężenia i rozszerzenia rurociągów. Aby ułatwić korzystanie z przedstawianych niżej zależności, w końcowej części zamieszczono przykłady obliczeniowe.
20
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Historyczne aspekty odprowadzania i oczyszczania ścieków od starożytności po dzień dzisiejszy oraz rozwój systemów kanalizacyjnych na przykładzie dużych miast europejskich. Omówienie historii kanalizacji w Gdańsku w części pierwszej artykułu. Rozwiązania systemów kanalizacyjnych Budapesztu, Oslo, Pragi, Paryża i Wiednia jako temat kolejnych części.
EN
Historical aspects of wastewater collection and treatment from antiquity to the 21st century and evolution of sewerage systems in large cities. History of the sewerage system in Gdansk described in the first part of the paper. Examples of sewerage systems of Budapest, Oslo, Prague, Paris and Vienna as the subjects of the following parts.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.