Celem niniejszej pracy jest określenie opłacalności uprawy ziemniaka jadalnego w warunkach zróżnicowanej jego pielęgnacji. Wyniki badań oparto na doświadczeniu polowym przeprowadzonym w latach 2007-2009 w zakładzie doświadczalnym Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin - Państwowy Instytut Badawczy w Jadwisinie. Eksperyment założono metodą losowanych podbloków w układzie zależnym, split-plot, w trzech powtórzeniach. Czynnikiem I rzędu były dwie odmiany ziemniaka, zaś czynnik II rzędu stanowiło 8 sposobów regulacji zachwaszczenia. Do oceny ekonomicznej sposobów odchwaszczania wykorzystano metodę opartą na standardowej nadwyżce bezpośredniej (SGM - Standard Gross Margin). Czynnikiem decydującym w dużym stopniu o opłacalności produkcji ziemniaka jadalnego były sposoby jego pielęgnacji. Dobór odmian ziemniaka miał w tym przypadku mniejsze znaczenie. Największą opłacalnością cechowała się pielęgnacja chemiczna z zastosowaniem herbicydu Sencor 70 WG w dawce 0,5 kg·ha-1 przed wschodami ziemniaka, najmniejszą zaś pielęgnacja z aplikacją tego samego preparatu po wschodach ziemniaka.
EN
The purpose of this study is to determine the cost-effectiveness of edible potato in the conditions of different weed control system. The test results were based on a field experiment conducted in 2007-2009 in the experimental station of the Institute of Plant Breeding and Acclimatization - National Research Institute in Jadwisin. Experiment was covered with the method of drawn sub blocks in the dependent arrangement, split-plot, in three repeating. Order factor were cultivars of potato, Cotoneaster and Fianna, factor II row weed control methods. The method based on the standard gross margin (SGM) was used for the economic evaluation of the weed control methods. The results of the study indicate that the decisive factor in a large extent, the profitability of production of edible potato former ways its care. Selection of potato was reduced significantly important. The greatest profitability was characterized by a variant of care with the use of the herbicide Sencor 70 WG at 0.5 kg·ha-1 preemergence potato, the smallest and care with the application of the same preparation after emergence of the potato.
Studies performed with the method of steered interview were carried out in 2004-2009 in 9 organic meadow farms in mountain areas and in 32 farms in lowland voivodships. The mean area of agricultural lands (AL) in studied farms was 46.14 ha in 2009 and ranged from 3.01 ha to 305.80 ha. Productive (yields and animal stock) and economic (standard gross margin per ha of AL and per fulltime employed person) results were related to natural, agricultural and economic characteristics. A hypothesis was formulated that it is possible to produce ecologically allowable, socially accepted and economically effective healthy food in organic mountain farms. Analysed factors included: the area of agricultural lands (AL), cow stock, milk efficiency, farmers' age and the value of fixed assets in zł per ha AL. Low to medium level of investment in fixed assets and relatively low level of direct costs of plant and animal production was noted in studied farms. Incomes from agricultural production in studied mountain farms were medium to low; higher from animal (cattle and sheep) than from plant production. Gross margin both per ha AL and per full-time employed person was medium to low in relation to all farms in the country. Generally, the costs of agricultural production in studied organic farms were not always compensated by incomes. They were only compensated by the state and EU subsidies. It was concluded that in both lowland and mountain organic farms the production of high quality food is possible providing a definite level of subsidies.
PL
Badania, metodą wywiadu kierowanego, przeprowadzono w latach 2004-2009, w ekologicznych łąkarskich gospodarstwach rolnych - 9 na terenie 2 województw górskich (małopolskie i podkarpackie) oraz 32 na terenie 7 województw nizinnych (kujawsko-pomorskie, lubuskie, mazowieckie, podlaskie, pomorskie, warmińsko-mazurskie, wielkopolskie). Obszar użytków rolnych (UR) w obu grupach gospodarstw wyniósł w 2009 r. 1891,74 ha, w poszczególnych gospodarstwach wahał się od 3,01 ha do 305,80 ha, średnio 46,14 ha. Na tle charakterystyki przyrodniczo-rolniczej i ekonomicznej przedstawiono wyniki produkcyjne (plony w t·ha-1, obsada zwierząt w SD·ha-1 UR) i ekonomiczne (standardowa nadwyżka bezpośrednia w euro/ha UR i na osobę w pełni zatrudnioną) omawianych grup gospodarstw. Postawiono hipotezę że w ekologicznych łąkarskich gospodarstwach górskich możliwa jest produkcja zdrowej żywności dopuszczalna przyrodniczo (ekologicznie), akceptowana społecznie i efektywna ekonomicznie. Badano następujące czynniki: obszar UR w ha, obsadę krów w szt., mleczność krów w l, wiek właścicieli gospodarstw w latach, wartość środków trwałych w zł·ha-1 UR. Badania wykazały, że w obu badanych grupach łąkarskich gospodarstw ekologicznych (górskich i nizinnych) możliwa jest efektywna ekonomicznie produkcja "jakościowej żywności" - pod warunkiem określonego poziomu dopłat. Wyniki ekonomiczne gospodarstw ekologicznych mogą wzrastać wraz ze wzrostem dochodów większej liczby ludności naszego kraju, oraz z poprawą organizacji skupu rolniczej produkcji ekologicznej, szczególnie w zachodnich rejonach naszego kraju, ze względu na możliwość jej eksportu do Europy Zachodniej. Przejściowo, w wyniku obecnego kryzysu ekonomicznego, popyt na żywność ekologiczną, z powodu wyższych cen, może być nieco zmniejszony.
W opracowaniu przeprowadzono analizę zasobów pracy w 5 typach gospodarstw rolniczych. Określono liczbę osób zatrudnionych oraz nakłady pracy w przeliczeniu na gospodarstwo i na 100 ha UR. Obliczono także standardową nadwyżkę bezpośrednią oraz intensywność organizacji produkcji. Stwierdzono, że wielkość zatrudnienia jak i wielkość nakładów pracy jest uzależniona od typu rolniczego gospodarstwa. Określono wartość odtworzeniową, wskaźnik mechanizacji procesu pracy i rentowność środków technicznych.
EN
The study contains an analysis of labour resources in 5 farm types. The researchers determined the number of employed persons and labour amount per farm and per 100 ha of arable land. Moreover, the research allowed to calculate standard direct surplus and production organisation intensity. It has been observed that employment level and labour amount volume depends on farm agricultural type. The researchers specified replacement value, work process mechanisation index, and technical means productivity.
Badania, metodą ankietową, przeprowadzono w 2004 r. w 39 ekologicznych gospodarstwach łąkarskich na terenie 9 województw naszego kraju (kujawsko-pomorskie, lubuskie, małopolskie, mazowieckie, opolskie, podkarpackie, podlaskie, pomorskie i wielkopolskie). Powierzchnia badanych gospodarstw wahała się od 3,13 ha do 319,42 ha (średnio 38,49 ha). Postawiono hipotezę roboczą, że w takich gospodarstwach istnieje możliwość produkcji zdrowej żywności dopuszczalnej przyrodniczo (ekologicznie), akceptowanej społecznie i efektywnej ekonomicznie. Dokonano wstępnej klasyfikacji gospodarstw, wg zasad klasyfikacji w krajach Unii Europejskiej. Określono typy rolnicze ogólne, podstawowe i szczegółowe badanej grupy gospodarstw, oraz klasy ich wielkości ekonomicznej. Omawiane gospodarstwa charakteryzowały się średnimi i niskimi wartościami przychodów z produkcji rolniczej. Przychody z produkcji zwierzęcej stanowiły ok. 90% całej wartości przychodów. Oznacza to, że gospodarstwa te nastawione były na produkcję zwierzęcą, głównie na chów bydła mlecznego. Nadwyżka bezpośrednia gospodarstw (różnica między kosztami bezpośrednimi a przychodami) ukształtowała się, zarówno na 1 ha UR, jak i na 1 osobę w pełni zatrudnioną w gospodarstwie, na średnim i niskim poziomie. Wartość nadwyżki na 1 ha UR wzrastała w gospodarstwach o powierzchni od 1 do 20 ha UR, a następnie zmniejszała się w grupie gospodarstw powyżej 50 ha. Natomiast wartość nadwyżki w przeliczeniu na 1 osobę wzrastała w gospodarstwach o powierzchni od 1 ha do 30 ha UR. Ogólnie można powiedzieć, że koszty ponoszone na produkcję rolniczą w badanych gospodarstwach ekologicznych nie zawsze były rekompensowane dochodami z produkcji ekologicznej w zadowalającym stopniu.
EN
The study performed with a questionnaire method was carried out in 2004 in 39 meadow organic farms (with certificate) in 9 provinces of our country (kujawsko-pomorskie, lubuskie, małopolskie, mazowieckie, opolskie, podkarpackie, podlaskie, pomorskie and wielkopolskie). The area of analysed farms ranged from 3.13 to 319.42 ha (mean area - 38.49 ha). Working hypothesis was that there is a possibility in such farms to produce healthy food which is biologically (ecologically) permissible, socially acceptable and economically effective. Preliminary classification of organic farms was made according to the principles of classification adopted in the EU countries. General, basic and detailed agricultural types of the studied group of farms and their size classes were given. Studied farms had medium to low incomes from agricultural production. The incomes from plant production contributed in 10% and those from animal production - in 90% to the total income. It means that the farms were oriented to animal, mainly to dairy cattle production. Gross margin of farms (the difference between direct costs and incomes) was medium to low when calculated both per 1 ha of croplands and per capita (full time employment). The gross margin per 1 ha increased in farms of an area from 1 to 20 ha and then decreased in a group of farms above 50 ha. Per capita gross margin increased in farms of an area from 1 to 30 ha. Generally, the costs of production in studied organic farms were not always satisfactorily compensated by the incomes from ecological production.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.