Osiedla mieszkaniowe są to jednostki mniejsze niż dzielnice, składające się z zespołów budynków mieszkalnych wraz z towarzyszącą infrastrukturą, stanowiące całość pod względem terytorialnym i kompozycyjnym. Poszczególne obiekty połączone są ze sobą ciągami komunikacyjnymi o ograniczonej intensywności ruchu. W artykule opisano ewolucje modeli takich osiedli poczynając od powstających na początku XX wieku jednostek sąsiedzkich i osiedli społecznych. Opisano rodzaje zabudowy osiedli mieszkaniowych w okresie powojennym oraz osiedli współczesnych, a także porównano wady i zalety zamieszkiwania w tych osiedlach.
EN
Housing estates are units smaller than districts, consisting of complexes of residential buildings with accompanying infrastructure, constituting a whole in terms of territory and composition. Individual facilities are connected with each other by communication routes with limited traffic intensity. The article describes the evolution of models of such housing estates, starting from the neighborhood units and social housing estates created at the beginning of the 20th century. The types of development of housing estates in the post-war period and contemporary housing estates were described, and the advantages and disadvantages of living in these housing estates were compared.
W artykule przedstawiono elementy analizy konstrukcyjnej i architektonicznej zrównoważonego awangardowego Muzeum Przyszłości w Dubaju w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, którego realizacja związana była z organizacją wystawy World Expo 2020. Celem muzeum było stworzenie centrum inspiracji, innowacji i opracowywania rozwiązań z wykorzystaniem najnowszych technologii. Biorąc pod uwagę zastosowane technologie, muzeum stanowi nie tylko propozycję szerokiego spojrzenia na najnowsze wynalazki ludzkości poprzez swoje wystawy, ale samo jest przykładem innowacji projektowej, konstrukcyjnej i materiałowej. Niekonwencjonalny kształt budynku w formie torusa oraz wkomponowana w specjalnie wycięte i dopasowane kompozytowe panele fasady kaligrafia arabska sprawia, że jest to jeden z najbardziej złożonych projektów budowlanych. Muzeum Przyszłości jest niskoemisyjnym budynkiem dzięki zastosowaniu wielu innowacji projektowych, które obejmują projektowanie parametryczne, pasywną architekturę słoneczną, rozwiązania inżynieryjne niskoenergetyczne i niskowodne, strategie odzyskiwania energii i wody oraz zintegrowane źródła odnawialne.
EN
The article presents elements of the structural and architectural analysis of the sustainable avant-garde Museum of the Future in Dubai in the United Arab Emirates, which was developed in conjunction with the World Expo 2020 exhibition. The aim of the museum was to create a center for inspiration, innovation, and the development of solutions using the latest technologies. Taking into account the technologies used, the museum not only offers a broad look at the latest inventions of mankind through its exhibitions, but is itself an example of design, structure, and material innovation. The unconventional torus shape of the building and the Arabic calligraphy incorporated into the specially cut and matched composite façade panels make it one of the most complex construction designs. The Museum of the Future is a low-carbon building through the use of a range of design innovations that include parametric design, passive solar architecture, low-energy and low-water engineering solutions, energy and water recovery strategies, and integrated renewable sources.
Osiedla mieszkaniowe 2 połowy XX wieku niosą w sobie znaczący potencjał wynikający z ich całościowego założenia urbanistycznego, którego podwalinę stanowiła myśl modernistyczna. Układ urbanistyczny wraz z zasadami kompozycji w dużym stopniu stanowią o ich charakterze i tożsamości, a także decydują o sposobie funkcjonowania. Celem artykułu jest omówienie uwarunkowań przeobrażeń takich osiedli oraz zagrożeń dewastacji ich układów urbanistycznych, jakie te przekształcenia za sobą pociągają. Dokonano tego poprzez odniesienie się do wybranych osiedli krakowskich. Przedstawiono również dobre praktyki na przykładzie osiedli niemieckich, w których przeobrażenia te są skutkiem kompleksowego i całościowego podejścia prowadzącego do wydobycia i wzmocnienia walorów osiedli, a eliminacji elementów, które stanowiły o ich słabości. W pracy zastosowano metodę krytyczną i porównawczą prowadzącą do wyników badań stanowiących treść niniejszego artykułu.
EN
Housing estates from the second half of the twentieth century carry a significant potential resulting from their comprehensive urban layout, the foundation of which was constituted by the modernist thought. The urban layout along with the principles of composition to a great extent constitute their character and identity, as well as decide about the way they function. The objective of this paper is to discuss the conditions of transformations of such housing estates and threats of devastation of their urban layouts such transformations entail. This goal was reached by focusing on selected housing estates in Krakow. The paper also presents good practices upon the example of German housing estates, where such transformations constitute an effect of a comprehensive and holistic approach leading to bringing out and enhancing the values of housing estates on one hand and eliminating elements which constituted their weakness on the other. The study applies a critical and comparative method, leading to the results which constitute the subject matter of this paper.
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego, wykonanym na podstawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Procedura planistyczna ma na celu zapewnić prawidłowy rozwój poszczególnych obszarów gminy. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest przyjmowany w formie uchwały rady gminy i obowiązuje wyłącznie na obszarze działania gminy, która go uchwaliła.
EN
The local spatial development plan is an act of local law, made on the basis of a study of the conditions and directions of spatial development. The planning procedure is aimed at ensuring the proper development of individual areas of the commune. The local spatial development plan is adopted in the form of a resolution of the commune council and is valid only in the area of operation of the commune that adopted it.
This article presents results on social infrastructure of burial character (cemeteries, crematoria) located in the rural areas in Poland taking into account its influence on spatial development and society. To achieve the goal, villages were chosen from each Province where in the years 1989- 2019 burial facilities were implemented (36 objects), including: communal cemeteries (22 objects), parish cemeteries (8 objects), crematoria (6 objects). Analysis were carried out in accordance with the top-down principle, taking into account: planning documents, spatial and functional structure, context of burial objects, its location in the relation to the transport infrastructure, other religious facilities, development of buffer and social role. Research shows that the number of communal cemeteries and crematoria in the rural areas increased (which is associated with social acceptance for cremation process in Poland); this also applies to durability of cemetery composition and desacralization of its surrounding. Social infrastructure connected with burial should be an integrated part of rural landscape; that is why recommendations were elaborated.
Celem pracy jest analiza współczesnego układu przestrzennego Zbąszynka (z niem. Neu Bentschen) w odniesieniu do koncepcji miasta-ogrodu oraz form zieleni miejskiej. Podstawą przeprowadzonych studiów nad kształtowaniem się układu przestrzennego miasta była inwentaryzacja urbanistyczna, którą przeprowadzono w odniesieniu do poszczególnych wnętrz urbanistycznych, tj. ulic i placów. Dodatkowo badania uzupełniono o analizę materiałów archiwalnych, które umożliwiły określenie historycznego układu urbanistycznego i jego odniesienie do współczesnego rozwoju miasta. Przeprowadzone badania nad układem Zbąszynka oraz przegląd europejskich realizacji koncepcji miasta-ogrodu pozwoliły odpowiedzieć na następujące pytania badawcze: Czy w układzie przestrzennym Zbąszynka występują elementy, które nawiązują do koncepcji miasta-ogrodu oraz takie, które go od założeń niniejszej odróżniają? Ponadto czy współczesny rozwój Zbąszynka następuje zgodnie z zachowaniem historycznego układu przestrzennego?
EN
The aim of this paper is to analyze the contemporary spatial layout of Zbąszynek (German: Neu Bentschen) with regard to the garden city concept and forms of urban greenery. The basis for this analysis was the inventory carried out in reference to specific urban spaces such as streets and squares. Additionally, the research is supplemented by an analysis of archive materials that made it possible to determine the historical spatial layout and to refer it to the modern shape of the town. The study of Zbąszynek’s spatial layout and the review of Europe’s implementations of the garden city concept allowed the author to answer the following research questions: Are there elements in the spatial layout of Zbąszynek that are a reference to the garden city concept? And are there elements that make Zbąszynek different from this concept? Moreover: does Zbąszynek develop in a way that preserves the historical spatial layout?
Kożuchów jest miastem wyjątkowym, nie tylko w skali województwa lubuskiego ale w skali kraju. Zachowany w bardzo dobrym stanie system obronny, składający się z dwóch pierścieni kurtyn oraz fosy, wyróżnia je spośród setek innych. Należy jednocześnie do najstarszych miast Środkowego Nadodrza. Zachowane prawie na całym obwodzie fortyfi kacje uniemożliwiły scalenie się centrum z przedmieściami. Dzięki temu zachowało się pierwotne rozplanowanie tej części miasta i jego historyczny charakter. Te walory są jednak dużym wyzwaniem dla urbanistów i architektów w pracach planistyczno-urbanistycznych. Samo stare miasto stało się miejscem węzłowym w układzie przestrzennym ożuchowa. Ponadto, w nim samym, jest wiele dodatkowych węzłowych miejsc. Są to budowle mające znaczące wartości kulturowe: zamek, ratusz, gotycki kościół, zabudowa mieszkalna. Jest to również system fortyfi kacyjny z dobrze zachowanymi kurtynami, basztami, bastejami i fosą. Historyczny układ ulic nie ułatwia komunikacji pieszej i samochodowej na Starówce. Tereny zielone kryją ogromny potencjał. Niestety jest też dużo elementów degradujących miasto: budynki gospodarcze, zaniedbane podwórka, współczesna zabudowa tzw. bloki, pawilony handlowe, niezabudowane działki i kwartały. W opracowaniu przedstawiono próbę analizy problemów oraz propozycje zmian aby zachowany został wyjątkowy charakter tego miasta a jednocześnie powstała wartość dodana wynikająca z wprowadzenia propozycji nowych rozwiązań architektonicznych i urbanistycznych.
EN
Kożuchów is a unique town, not only in the Lubusz Voivodship but also in the whole country. The well-preserved defence system, consisting of two rings of curtains and a moat, distinguishes this town from hundreds of others. It is also one of the oldest towns in the Middle Oder Region. Nearly the entire circumference of the fortifi cations has been prevented, which makes it impossible to merge the centre with the suburbs. For this reason, the original layout of this part of the town and its historical character have been preserved. However, these factors are a big challenge for urbanists and architects in terms of urban-planning. The old town has become a central point in the spatial layout of Kożuchów. Moreover, there are a number of additional important objects such as buildings of signifi cant cultural value: the castle, the town hall, the gothic church and the residential buildings as well as the fortifi cation system with the well-preserved curtains, bastion, fortifi ed towers and moat. The historical layout of the streets makes walking and driving diffi cult in the Old Town. The green areas have enormous potential. Unfortunately, there are also a number of elements spoiling the look of the town: the business buildings, the neglected yard, the modern buildings – so called blocks of fl ats, the commercial pavilions, the undeveloped plots and quarters. The paper presents an attempt to analyse the problems and to provide suggestions for changes so as to preserve the unique character of the town and, at the same time, to add value resulting from the introduction of new architectural and urban-planning ideas.
8
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
This article concerns the origins and the history of spatial development of Rabka-Zdrój during the medieval period. It discusses the literature of the subject as well as research methods thanks to which it was possible to prepare prolegomena to the research on the history of Rabka within the given period. During the medieval period, Rabka was a small village owned by the Cistercian monastery in Szczyrzyc. The impulse for the development of settlement in this area must have been provided by salt deposits, known since the 12th century, which were primarily used by the monastery. Only with time they started to be explored by subsequent owners of the village. The spatial layout of Rabka developed basing on the local and longdistance routes existing in the Middle Ages, which ran through the village. The article addresses the issue of the development of the village, which suddenly transformed in the 19th century, becoming one of the most important Polish health resorts.
PL
Niniejszy artykuł dotyczy genezy powstania oraz historii rozwoju przestrzennego Rabki-Zdrój w okresie średniowiecza. Omówiono w nim literaturę przedmiotu, a także metody badań, dzięki którym udało się opracować prolegomenę do badań nad dziejami Rabki w założonym okresie. Rabka w średniowieczu była niewielką wsią należącą do klasztoru cystersów w Szczyrzycu. Impulsem do rozwoju osadnictwa na tym terenie były zapewne znane od wieku XIII złoża soli, z których pierwotnie korzystał klasztor. Dopiero z czasem były one eksplorowane przez kolejnych właścicieli wsi. Układ przestrzenny Rabki rozwinął się na podstawie istniejących w średniowieczu traktów ponadlokalnych oraz lokalnych wiodących przez wieś. Przedmiotowy artykuł przybliża zagadnienie rozwoju miejscowości, która w wieku XIX uległa nagłej metamorfozie, stając się jednym z najważniejszych polskich uzdrowisk.
The article presents results of research on the relationship between the rate of entrepreneurship of rural and urban-rural province of Lower Silesia and the distance from the economic centres, as well as expenditures of counties on public roads. It is assumed that the main economic centres are the county towns of the Lower Silesia Voivodship. Entrepreneurial activity rate was defined as the number of business entities registered in the REGON system per 10,000 population of working age. Distance of rural communities from economic centres were expressed as the shortest road distances. The research shows that there is no statistically significant relationship between the ratio value of entrepreneurship in the municipality and its distance from the economic centre, but it exists between the average rate of entrepreneurship of the districts and their expenditure on public roads.
Radymno to małe miasteczko ulokowane na lewym brzegu Sanu, nad rzeką Radą w pół drogi pomiędzy Jarosławiem a Przemyślem. Badania zachowanych po dzień dzisiejszy reliktów dawnego układu przestrzennego miasta lokacyjnego dostarczają licznych dowodów na to, iż układ ten przeszedł tę samą drogę rozwojową, jaką przeszło wiele innych miast tego regionu zakładanych w okresie XIV i XV wieku. W początkowym okresie Radymno wytwarza dwa elementy - wieś i dwór obronny. Stały ekonomiczny wzrost wsi doprowadza z czasem do powstania miasta. Wybór miejsca lokacji pozwala na zastosowanie zgeometryzowanej ortogonalnej konstrukcji opartej na powszechnie stosowanym na Podkarpaciu modelu rynkowym. Elementy tego modelu, ich wielkość oraz sposób wzajemnego powiązania również wydają się być charakterystyczne dla niewielkich średniowiecznych miasteczek tego obszaru. Lata kolejne to czasy krzepnięcia tak wyznaczonego układu miejskiego. Jednoznaczne wyznaczenie granic miasta zmienia jego dotychczasowy charakter z dynamicznego na statyczny, zaś dalszy jego rozwój idzie już tylko po linii zagospodarowywania wolnego jeszcze miejsca, zawartego pomiędzy narysem obronnym a ortogonalnym jądrem miasta. Etap kolejny - to wyjście osadnictwa poza granice miasta. Powstające wówczas nowe struktury formułują się wzdłuż głównych traktów komunikacyjnych w sposób organiczny, na zasadzie poszukiwania wolnego miejsca i zajmowania go do celów osadniczych.
EN
Radymno is a small town located on the left bank of the San, on the River Rada, halfway between Jarosław and Przemyśl. Research of the relics of the former spatial layout of the chartered town preserved until today has yielded plenty of evidence to confirm that its layout has developed in the same way as many other towns founded during the 14th and 15th century in this region. In the initial period Radymno consisted of two elements - the village and the fortified manor. Constant economic growth of the village led in time to the creation of a town. The choice of location allowed for using the geometrised orthogonal structure based on the market square model generally applied in the region of Podkarpacie. Elements of that model, their size and their mutual interrelations also seem to be characteristic for small medieval towns in this area. Subsequent years were the time when the so marked out urban layout strengthened. Marking clearly the borders of the town changed its character from previously dynamic into static, and its further development was limited merely to developing the remaining empty space contained between the defensive outline and the orthogonal core of the town. The next stage involved settlers moving outside the town. The new structures created then were formed organically along the main traffic routes, on the basis of seeking free space and using it for settlement.
11
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Założenie pałacowo-parkowe Łazienki królewskie w Warszawie stanowi przykład ogrodu krajobrazowego w skali kraju. Niegdyś pozamiejska siedziba królów stała się dziś ogólnomiejskim parkiem wypoczynkowym, który dzięki bogactwu sztuki architektury stanowi jedno z piękniejszych muzeów. Wartość Łazienek królewskich wiąże się z ich niepowtarzalnym charakterem, na który wpływa zarówno świadomość historyczna, zabytkowa, jak i identyfikacyjna powstała na skutek integracji dzieł a rąk ludzkich z poszanowaniem dla piękna otaczającego krajobrazu. Układ przestrzenny to jedna z cech wyróżniających Łazienki królewskie. Swoboda, malowniczość parku łazienkowskiego jak również założenie urbanistyczne osi stanisławowskiej łączące dawną siedzibę królów z miastem tworzą z Łazienek królewskich unikatowy eksponat. Całość zespołu pałacowo-parkowego wyróżnia czytelna, inspirowana naturalnymi formami kompozycja przestrzenna łączą ca go z otoczeniem z użyciem powiązań widokowych i komunikacyjnych. Istotną rolę w układzie przestrzennym Łazienek królewskich odgrywa woda. Długie, wijące kanały, stawy eksponujące budowle, poszerzające perspektywę, prowadzące wzrok nad szeroka taflą wody niezaprzeczalnie wpływają na wartość całego układu przestrzennego Łazienek królewskich.
EN
The palace-park concept of „Łazienki Królewskie” in Warsaw is an example of a landscape garden in the country. Once the countryside seat of kings today has become a city wide park, which, thanks to the richness of art of architecture, is one of the most beautiful museum. Value of the „Łazienki Królewskie” is associated with its not repeatable nature, which affects both the historical and identifying consciousness caused by the integration of the work of human hands with respect for the beauty of the surrounding landscape. The spatial arrangement is one of the most important feature of the garden. Freedom, picturesqueness of the garden as well as urban setting of „Oś Stanisławowska”, which links the former seat of the kings with the city, makes an unique exhibit. The whole palace and park concept is distinguished by a clear, inspired by natural forms spatial composition, which combines the garden with the environment by the use of viewpoints and communication links. Water plays an important role in the spatial arrangement of „Łazienki Królewskie”. Long, winding canals, ponds exposing buildings, broadening view, leading eye over waterline undeniably affect the value of the spatial arrangement of „Łazienki Królewskie”.
Kadyny village, situated near the Vistula Lagoon, contains wonderful architectural, natural and landscape values. Its rich history comes from Medieval times. This place is settled into a dazzling landscape, almost like mountains, created by Elbląg High-lands and preserved lagoon's cliff shore where denivelations reaching 50 meters high. It is distinguished by outstanding villa's architecture from 19th/20th century, designed in every single detail in English gothic style from Victorian Epoch. Created by architects from Berlin with leading of Steinbrecht. Kadyny possess well preserved historical spatial layout. In majority, there are remarkable compositional and view connections between: palace-garden ensemble, farm, village and surrounding landscape mainly connected with the Vistula Lagoon. However, park ensemble, in particular French style garden, has been significantly blurred due to longtime neglects. The 17th century palace and garden were summer residence of German Kaiser Frederick Wilhelm II between 1898-1945. Unfortunately, only single garden composition's elements of its former glory have been conserved until now. The palace-garden ensemble has not been revaluated despite high cultural values and many archival materials presenting its history. Nowadays, spatial layout and village's architecture is astonishing. Thanks to its originality and picturesque settlement is a regional attraction.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.