The aim of the study was to evaluate the tourism and recreational space of Lubaczowski County in Poland. The evaluation was carried out by using a multidimensional comparative analysis while taking into account tourism assets, transportation accessibility, natural environmental protection, the level of tourism infrastructure development as well as the factors contributing to an opportunity for the development of tourism via investment attractiveness (the level of infrastructure development, population relations, or the financial situation of the communes). Moreover, a questionnaire survey was carried out among the inhabitants with the aim of learning of their opinions on tourism assets and tourism infrastructure development in the commune. The study is supplemented by a comparison of the analysis results with the results of a questionnaire survey conducted among the Lubaczowski County inhabitants, which concerned the county’s attractiveness to tourists. Based on the evaluation and the questionnaire survey results, it was found that urban communes of Lubaczów and Horyniec-Zdrój had the best conditions for tourism development. These communes took the first (0.701) and the second (0.492) position in the ranking, respectively. Both communes are characterised by well-developed accommodation and catering facilities, a wealth of natural assets, and good transportation accessibility. For the better development of tourism in the county, it is necessary to take appropriate measures aimed at eliminating limitations and highlighting the strengths. To this end, it will be necessary to incorporate measures aimed at enhancing the quality of tourism infrastructure development and establishing a marketing plan that will allow tourists to learn about the tourism assets of the commune into the strategy for commune development.
W artykule ocenie poddano dwa województwa Polski Południowo-Wschodniej, lubelskie i podkarpackie, w zakresie liczby wypadków, poszkodowanych w nich osób oraz sprawców, którzy doprowadzili do ich powstania. Wymieniono także najczęstsze przyczyny zaistnienia tego typu niekorzystnych zdarzeń drogowych, tj. nadmierna prędkość, czy warunki atmosferyczne. W celu lepszej oceny bezpieczeństwa na drogach Lubelszczyzny i Podkarpacia porównano wypadkowość w tych województwach ze średnią krajową. Przedstawiono także działania zmierzające do poprawy bezpieczeństwa na polskich drogach.
EN
The article assesses two provinces of the south-eastern Poland, i.e. Lublin Province and Podkarpackie, taking into account the number of accidents, persons injured and the persons who caused the accident. In addition, the most common causes of such negative traffic incidents, i.e. speeding or weather conditions, are listed. For better evaluation of the safety on the roads of Lubelszczyzna and Podkarpacie, the road accident rate in the said provinces was compared with the national average. Also, the actions taken to improve the traffic safety on Polish roads were presented.
The article presents the results of geological and geomorphological research concerning load-cast structures outcropping in the alluvial terrace sediments of theWisłok River in the Fore-Carpathian Erosional Valley. Given the large dimensions of these structures, reaching 1.5 m in some places, as well as their strong accumulation and diversity (i.e. drop-like and pocket-like structures), the authors attempted to establish the environmental factors that had determined the development of the structures in periglacial deposits of the Weichselian Glaciation. The structures were analysed in two accessible outcrops where sediments are represented by flood rhythmite and organic deposits, overlain by channel sands. Sandy load-cast structures occur in flood rhythmite and loamy deposits. The formation of load-cast structures probably started due to earthquakes in the Upper Pleniglacial period. The various shapes of load-cast structures were constrained by the various physical properties of the sediments and the escape of water during the deformation process.
Basen łysogórsko-radomski (BŁR) ograniczony był od południa synsedymentacyjnym uskokiem świętokrzyskim o głębokich założeniach skorupowych. Od NE graniczył z basenem lubelskim (BL) wzdłuż wąskiej strefy czytelnej w środkowodewońskim rozkładzie sedymentacji. Jej głębsze założenia stanowił prawdopodobnie uskok podłoża w osiowej części elewacji radomsko-kraśnickiej, wpływający na sedymentację przynajmniej od emsu późnego. BL łączył się od SE z basenem lwowskim, który od wschodu był ograniczony przez lądowy masyw w rejonie tarczy ukraińskiej. Wczesnodewoński etap rozwoju basenów (lochkow–środkowy ems) został zapoczątkowany w sylurze późnym osadami otwartego szelfu, które w lochkowie środkowym i późnym przeszły w osady perylitoralne, przykryte (częściowo niezgodnie ?) grubą serią aluwialną. W etapie środkowodewońskim (późny ems-wczesny fran) szybkie tempo sedymentacji facji węglanowo-terygenicznych otwartego zbiornika BŁR było uwarunkowane przez pogrążanie się bloków podłoża. Natomiast w warunkach stabilnego podłoża BL niewielką przestrzeń akomodacji dla osadów płytkiego szelfu i platformy węglanowej kształtowały głównie transgresje eustatyczne. W etapie środkowo–późnofrańskim, na tę ostatnią tendencję nałożył się puls subsydencji związany z początkiem ryftowania w rowie Prypeci. Etap fameński zaznaczył się powstaniem depocentrum w centralnym segmencie BL i akumulacją niemal 2 km węglanowo-ilastych osadów głębokiego basenu szelfowego i otwartego szelfu, przechodzących ku górze w progradujące ku SW systemy przybrzeżnomorskie i lądowe. Depocentrum utworzyło się w układzie pull-apart między strefą Kocka a uskokiem Ursynowa–Kazimierza, równocześnie z główną fazą ryftowania basenu Prypeci.
EN
Łysogóry-Radom Basin (ŁRB) is bounded in the south by the deeply-rooted Holy Cross Fault. To NE it passes into the Lublin Basin (LB) along a narrow zone clearly reflected in the Middle Devonian depositional pattern. It was probably related to a basement fault along the axial part of the Radom–Kraśnik Elevation affecting deposition at least since the late Emsian onwards. BL continued to the Lviv Basin in SE, which was bordered from the east by the continental Ukrainian Massif. The Early Devonian stage of the basins development started in the latest Silurian with an open-shelf sedimentation passing in the middle to late Lochkovian into marginal marine clastics. This is (partly unconformably) overlain by a thick alluvial complex. Between late Emsian and early Frasnian rapid sedimentation of carbonate-terrigenous open marine facies in the ŁRB was controlled by basement blocks subsidence. On the other hand, under stable cratonic conditions of the BL much smaller accomodation space was generated mainly by eustatic transgressions allowing a mostly shallow-shelf and carbonate platform development. In the Middle Frasnian this pattern was overprinted by a subsidence pulse related to the initial Pripyat Graben rifting. The Famennian stage was marked by a depocentre development in the central LB segment, and an accumulation of nearly 2 km of sediments, starting with carbonate-shaly deposits of a shelf basin and open shelf, passing upwards into marginal-marine and continental systems prograding SW-wards. The depocentre formed in a pull-apartregime between the Kock and Ursynów–Kazimierz faults, parallel with the main phase of the Pripyat Graben rifting.
In south-eastern Poland and western Ukraine, the Outer Carpathian orogen and the Carpathian Foredeep developed in the foreland of the East-European Platform (Baltica). The area consists of a number of tectonic units included in the Trans-European Suture Zone (TESZ): the Łysogóry–Radom and Małopolska blocks in the territory of Poland, and the Rava Rus’ka Zone, Kokhanivka Zone and Leżajsk Massif in the Ukraine. The development of the TESZ began in the (?Middle) Late Neoproterozoic and was associated with rifting processes taking place along the western edge of the East-European Craton (Baltica) during the break-up of the Rodinia/ Pannotia supercontinent. The passive margin of Baltica evolved into the TESZ during collisional and/or strike-slip movements. In the TESZ (Małopolska Block and Leżajsk Massif), Ediacaran flysch-type siliciclastics were affected by weak metamorphism and folding during the Cadomian orogeny. The development of Cambrian deposits in the East-European Craton, Łysogóry–Radom Block, northeastern part of the Małopolska Block (Kielce Fold Belt) and in the Rava Rus’ka and Kokhanivka zones was associated with the post-rift thermal subsidence. Tectonic movements (so-called Sandomierz phase), which occurred probably due to an oblique collision of the Małopolska Block (included into the passive margin of Baltica) and the East-European Craton during late Middle Cambrian to Late Cambrian (possibly also Early Ordovician) times, resulted in the following: (1) development of stratigraphical (?erosional) gaps in the Middle and Upper Cambrian sections of the Lublin–Podlasie slope of the East-European Craton and the Kielce Fold Belt in the Małopolska Block; (2) intense tectonic subsidence of the Łysogóry–Radom Block during the deposition of Middle and Upper Cambrian sediments; (3) development of compressional folds in the Lower Cambrian to lower Middle Cambrian deposits of the Kielce Fold Belt on the Małopolska Block. Ordovician–Silurian series were deposited in a typical flexural foredeep basin, in which subsidence and deposition rates accelerated during Late Silurian (Ludlow–Pridoli) and Early Devonian (Lochkovian) times. It is postulated that the present position of the Małopolska Block relative to the Łysogóry–Radom Block and East-European Craton resulted from post-Silurian dextral movements between the Małopolska Block and the East-European Craton. Devonian–Carboniferous deposits occur only in the Małopolska Block located in the Variscan foreland. The Middle-Late Devonian and Early Carboniferous shallow-marine carbonate platforms developed under an extensional regime. The siliciclastic Upper Visean–Lower Namurian A Culm series were deposited in the flexural Variscan foreland basin. During the Late Namurian A, the Małopolska Block was uplifted in response to the build-up of compressional foreland stresses. During post-Carboniferous times, the Precambrian and Palaeozoic deposits were subject to erosion and restructuring during the Alpine orogeny.
Burial history, thermal maturity and timing of hydrocarbon generation were modelled for the Ordovician and Silurian source rocks in the basement of the Carpathian Foredeep. 1-D modelling was carried out for wells located in the area between Kraków and Rzeszów cities (SE Poland). The following wells were modelled: Będzienica 2, Hermanowa 1, Nawsie 1, Nosówka 2 and 12, Pilzno 40, and Zawada 8K. The Ordovician and Silurian source rocks, containing oil-prone Type-II kerogen, are generally immature showing less than 0.5% reflectance of vitrinite-like macerals (Ro), in most of the Kraków–Rzeszów area and only in the eastern part the organic matter is early mature, reaching 0.7% equivalent Ro. The highest thermal maturity is found in the eastern part of the study area, near Rzeszów city, where the Lower Palaeozoic strata are buried to the greatest depth. Maturity modelling shows that the source rocks reached the initial phase of the “oil window” only in the eastern part of the area, whereas they are immature in the larger, western portion of the area. In addition, modelling indicates that the onset of petroleum generation started in the late Miocene, after the Outer Carpathian overthrust phase. The generation processes in the eastern part of the analysed area reached the main and late generation phase. The generated hydrocarbons were mostly expelled from the source rocks. In the western part of the study area the generation process has not been initialized.
A model of evolution and destruction of the late Ediacaran riverine-estuarine system that developed in the Podlasie Depression and Lublin-Podlasie slope of the East European Craton is presented based on the identification and definition of facies associations, depositional systems and the framework of high-resolution sequence stratigraphy. Two groups of depositional systems have been identified - alluvial, estuarine, and one open coast system. The alluvial system was initially represented in the northeastern and western synrift depocentres by alluvial fans. Distal parts of the fans were areas of fluvial deposition. Large, sand-bed braided rivers flowed transverse to the sedimentary basin axis. During final stages of the alluvial basin evolution, the levelling of the rift topography and the increase in subsidence rate in the south-east of the basin resulted in the development of anastomosed system rivers. The rivers flowed along the basin axis from north to south. A change in the braided-river flow type from ephemeral during the early stage of the alluvial basin evolution to perennial in the later stages, development of anastomosed system river floodplains and the change in the colour of accumulated fluvial deposits indicate a climate change from arid and desert to more humid and moderate conditions. The late Ediacaran siliciclastic succession of the Lublin basin is a record of the transgressive stage of estuary development. It is manifested by five successive parasequences composing the transgressive systems tract. During the earliest evolutionary stages, the Lublin estuary was a mixed wave-and tide-dominated. In its peak development, as the influence of tides significantly increased, it turned into a macrotidal, hypersynchronous estuary of funnel-shaped geometry. Regression of the Lublin estuary, resulting in its ultimate decline, started along with the highstand development at the Ediacaran/Cambrian transition. The estuary became transformed into a mixed-energy wave-and tide-dominated estuarine system and subsequently into a wave-dominated open coast.
PL
Na podstawie zdefiniowania asocjacji facjalnych i systemów depozycyjnych oraz przedstawienia ram wydzieleń wysokorozdzielczej stratygrafii sekwencji sformułowano model rozwoju i destrukcji późnoediakarskiego systemu fluwialno-estuariowego, rozprzestrzenionego w obniżeniu podlaskim i lubelskim skłonie kratonu wschodnioeuropejskiego. Wyróżniono dwie grupy systemów depozycyjnych - aluwialne i estuariowe oraz system otwartego wybrzeża. System aluwialny był początkowo reprezentowany w północno-wschodnich i zachodnich depocentrach synryftowych przez stożki aluwialne. Dystalne części stożków były obszarami depozycji fluwialnej. Duże, piaskodenne rzeki roztokowe spływały poprzecznie do osi basenu sedymentacyjnego. W końcowych stadiach ewolucji basenu aluwialnego wyrównanie topografii ryftowej i wzrost tempa subsydencji w jego południowo-wschodniej części spowodowały rozwój rzek systemu anastomozującego. Spływały one wzdłuż osi basenu z północy na południe. Zmiana rodzaju przepływu rzek roztokowych z okresowego we wczesnych etapach rozwoju basenu aluwialnego na ciągły w późniejszych stadiach, rozwój równi zalewowych rzek systemu anastomozującego i zmiana koloru osadów akumulowanych przez rzeki świadczą o zmianie klimatu suchego, pustynnego na bardziej wilgotny, umiarkowany. Późnoediakarska sukcesja silikoklastyczna basenu lubelskiego jest zapisem transgresywnego etapu ewolucji estuarium. Jej przebieg odzwierciedla pięć kolejnych parasekwencji budujących transgresywny ciąg systemowy. W najwcześniejszych etapach rozwoju estuarium lubelskie miało charakter mieszany, falowo-pływowy. W fazie maksymalnego rozwoju, w miarę znaczącego wzrostu oddziaływania pływów, było to makropływowe, hypersynchroniczne estuarium o kominowej geometrii. Na przełomie ediakaru i kambru wraz z rozwojem ciągu systemowego wysokiego stanu względnego poziomu morza rozpoczął się regres i stopniowa likwidacja estuarium lubelskiego, które przekształciło się w estuarium o mieszanej energii falowo-pływowej i następnie w otwarte wybrzeże z udziałem falowania.
Microfacies studies show that the Upper Jurassic-LowerCretaceousshaliow-water, carbonate sedimentsof the SE Poland are rich in microfossils that supply additional data for stratigraphical and paleoenvironmentai interpretation of formerly described subdivisions. Local equivalent of the European sponge megafacies (the Kraśnik Fm.) contains characteristic microfossils Globuligerina oxfordiana and Colomisphaera fibrata. Foraminiferal species Afoeoseptajaccardi, Labirynthina mirabilis andMesoendothyra izjumiana identified in the Upper Jurassic subdivisions (the Betżyce and Glowaczow formations) are known from Oxfordian-Kimmeridgian carbonate platforms of the Meditetranean Tethys. The transitional (Tithoman/Berriasian) characler of the peri-reefal Babczyn Fm. is documented by occurrence of foraminifera (Protopeneroplis ullragranulata, Monsalevia salevensis) and caicareous dinocysts (Carpistomiosphaera tithonica, Stomiosphaerina proxima). The ageof the siiiciclastic Cieszanów Fm. is based on theEarly Cretaceous foraminifera (Meandrospira bancilai, Pfenderina neocomiensis, Stomatostoecha condensa) and caicareous dinocysts (Carpistomiosphaera valanginiana, Colomisphaera conferta, Stomiosphaera wanneri).
PL
Badania mikrofacjalne utworów górnej jury i dolnej kredy południowo-wschodniej Polski wykazały, że utwory te zawierają liczne mikroskamieniałości, w sposób znaczący uzupełniające interpretacje wiekowe i paleośrodowiskowe wydzieleń litofacjalnych. Lokalny odpowiednik europejskiej megafacji gąbkowej – formacja kraśnicka - zawiera charakterystyczne gatunki: Globuligerina oxfordiana i Colomisphaera fibrata. Stwierdzone w utworach górnej jury (formacje bełżycka i głowaczowska) gatunki Alveosepta jaccardi, Labirynthina mirabilis i Mesoendothyra izjumiana znane są z węglanowych utworów oksfordu i kimerydu śródziemnomorskiej Tetydy. Przejściowy (tyton/berias) charakter peri-rafowej formacji z Babczyna określa występowanie otwornic (Protopeneroplis ultragranulata, Monsalevia salevensis) i wapiennych dinocyst (Carpistomiosphaera tithnonica, Stomiosphaerina proxima). Wiek silikoklastycznej formacji z Cieszanowa wyznacza obecność wczesnokredowych otwornic (Meandrospira bancilai, Pfenderina neocomiensis, Stomatostoecha condensa) i wapiennych dinocyst (Carpistomiosphaera valanginiana, Colomisphaera conferta, Stomiosphaera wanneri).
Badanie malakofauny i roślinności kamieniołomów węglanowych w regionie świętokrzyskim przeprowadzono w latach 1990-2005. W artykule wyróżniono hałdy i wyrobiska wskazując na różnice warunków ekologicznych na zwałach i w wyrobiskach. Wykazano duży udział gatunków południowych. Kamieniołomy surowców węglanowych stanowią drogę migracji roślin i ślimaków. Interesującym przykładem wyjątkowych walorów przyrodnicznych historycznych terenów pogórniczych jest wzgórze Karczówka w Kielcach - teren eksploatacji galeny w utworach węglanowych. Tereny przekształcone górniczo są miejscem występowania rzadkich i zagrożonych wyginięciem gatunków roślin i ślimaków. Malakofauna przestrzeni pogórniczej stanowi obraz przeobrażeń zachodzących w środowisku przyrodniczym regionu.
EN
Studies of malacofauna and vegetation in quarries of carbonate rocks in the Swiętokrzyskie region were carried out in the period between 1999-2005. The investigations were conducted on waste heaps and workings, and demonstrated the differences in ecological conditions between heaps and workings. Snail studies were performed using the quantitative method. The study revealed the presence of 57 snail species which constitutes 58% of all snail species occurring in the Świętokrzyskie Mountains. The most abundant snail communities were observed in the "Zygmuntówka" quarry, in "Miedzianka" and "Wietrznia" quarries, and in the area of the historical galena mine on Karczówka in Kielce. Terrains changed by mining are habitats of rare and endangered plant and snail species. The following snail species should be mentioned: Cecilioides acicula, Clausilia bidentata, Acantinula aculeate, Trichi lubomirski, Helix pomatia and Helix lutescens. Nine southern species were identified. Malacofauna of post-mining areas is a manifestation of transformations progressing in natural environment of our region.
10
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Zaprezentowano propozycję sformalizowanego schematu podziału litostratygraficznego osadów klastyczno-węglanowych ordowiku strefy Biłgoraj-Narol (SE Polska), których sekwencja składa się z trzech cyklów transgresyjno-regresywnych: dolnego - tremadockiego, środkowego - arenidzko-lanwirnskiego i górnego - górnolanwirnsko (uhaku)-aszgilskiego. W sekwencji litologicznej systemu wyróżniono - opierając się na makroskopowej zmienności pierwotnych cech sedymentacyjnych i sedymentacyjno-diastroficznych osadów - 10 formalnych jednostek litostratygraficznych, w tym: 5 jednostek o randze formacji oraz 5 rangi ogniwa. Są to następujące formacje, poczynając od najstarszej: formacja piaskowców i iłowców z Biłgoraja, formacja iłowców Tanwi, formacja wapieni z Suśca, formacja iłowców i wapieni z Cieszanowa i formacja iłowców wapnistych z Narola. W obrębie trzech wyróżnionych formacji ustanowiono jednostki niższego rzędu o randze ogniwa: w formacji biłgorajskiej - ogniwo piaskowców z Frampola i ogniwo iłowców i mułowców z Goraja; w formacji wapieni z Suśca - ogniwo wapienia z Paar i ogniwo wapienia z Rebizant oraz w formacji cieszanowskiej - ogniwo wapienia z Osuch. Z ustanowionych jednostek część ograniczona jest regionalnymi powierzchniami nieciągłości sedymentacyjnych lub sedymentacyjno-erozyjnych i spełnia kryteria właściwe kategoriom litostratygraficznym o charakterze allostratygraficznym (allostratigraphic units). Zespoły skalne poszczególnych formacji skorelowano z litostratygraficznymi i genetycznymi ich odpowiednikami w profilach obszarów sąsiednich: bloku małopolskiego, regionu lubelskiego, zachodniej części obniżenia bałtyckiego i regionu łysogórskiego Gór Świętokrzyskich.
EN
The Ordovician rocks of Biłgoraj - Narol area were penetrated by 6 boreholes: Doliny 1, Osuchy 1, Kozaki 1, Dyle IG 1, Narol IG 1 and Narol PIG 2. Ten new formal lithostratigraphical units were distinguished and defined: the Biłgoraj Sandstones and Claystones Formation (Lower Tremadoc) with the Frampol Sandstones Member and Goraj Claystones and Silstones Member; next: the Tanew Claystones Formation (Lower Arenig); the Susiec Limestones Formation (Upper Arenig-Llanvirn) with the Paary Limestone Member and the Rebizanty Limestone Member; then the Cieszanów Claystones and Limestones Formation (Upper Llanvirn-Caradoc) with Osuchy Limestone Member. The youngest unit described is the Narol Limy Claystones Formation (Ashgill). Some of the units have a character of the allostratigraphical units ones sensu "North American..." (1983), because are bordered by the sedimentary or sedimentary-erosional unconformities. The lithology, stratigraphical position, thickness, paleontological data and spatial relation of the particular units are presented in Figure 3. Their boundaries have been established and stratotypical sections are proposed.
Badania przeprowadzono w województwach: rzeszowskim i krośnieńskim. Analizy dotyczące właściwości fizykochemicznych gleb wykonano metodą powszechnie obowiązującą w badaniach chemiczno - rolniczych, natomiast badania dotyczące uwarunkowań społecznych i ekonomicznych metodą ankietową. Mimo znakomitych warunków naturalnych (czyste gleby, obszary chronione) rolnictwo ekologiczne w południowo - wschodniej Polsce rozwija się bardzo powoli. Przyczyny takiego stanu tkwią w braku ekonomicznych, socjalnych i społecznych (np. brak ośrodków propagujących) motywacji zmiany sposobów gospodarowania.
EN
A study on the ecological agriculture was localized in south-eastern Poland (Rzeszw and Krosno administrative areas). The soil properties and the development of ecological agriculture was estimated. The quality of soil of south-eastern Poland is very high, the content of Pb and Cd is low. That soils are in the full sense of the world useful for ecological agriculture. The problem is only the social consiousness of farmers and the agricultural economy.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.