Celem badań była charakterystyka właściwości sorpcyjnych powierzchniowej warstwy gleb wykształconych w różnych częściach zboczy. Prace prowadzono na terenie strefy ochronnej Narwiańskiego Parku Narodowego, na 12 pojedynczych polach uprawnych, położonych na zboczach doliny Narwi. Powierzchniowa warstwa badanych gleb charakteryzuje się głównie uziarnieniem piasków gliniastych i glin piaszczystych. Odczyn tych utworów jest zróżnicowany, pH w wodzie wynosi od 4,83 do 7,85, a w KCl od 4,03 do 7,81. Pojemność sorpcyjna powierzchniowej warstwy badanych gleb jest dość mała i wynosi od 4,19 do 20,10 cmol(+)kg-1. W przypadku łagodnych zboczy, zbudowanych z utworów słabo podatnych na erozję, głównym czynnikiem przemieszczającym materiał glebowy po stoku są zabiegi agrotechniczne, co wpływa na niewielkie zróżnicowanie właściwości fizyko-chemicznych i uziarnienia powierzchniowych warstw gleb w różnym położeniu w rzeźbie, jednakże utwory położone u podnóży zboczy wykazują niższe pH i niższą pojemność sorpcyjną oraz wyższą kwasowość hydrolityczną, co wiąże się głównie z większym uwilgotnieniem.
EN
The aim of the study was to describe the sorption properties of the surface layer of soils formed in different parts of the slope. The study was carried out within the protection zone of the Narew National Park on 12 individual arable fields, located on the slopes of the valley of the Narew River. The surface layers of the studied soils are loamy sands and sandy loams. The pHH2O in these soils ranges from 4.83 to 7.85, and pHKCl ranges from 4.03 to 7.81. Sorption capacity of the surface layer of the studied soils is quite small, ranging from 4.19 to 20.10 cmol(+) kg-1. On gentle slopes composed of material weakly susceptible to erosion a major factor in moving soil material on the slope are agricultural practices, resulting in slight differences in physico-chemical properties and texture of the surface layers of soil in different slope position. However material at the foot of the slopes has lower pH and sorption capacity and higher hydrolytic acidity, which is associated mainly with higher soil moisture.
Zdolność sorpcyjna gleby jest jednym z podstawowych wyznaczników kształtujących jakość gleby i jej odporność na degradację. Miernikiem takiej jakości jest zawartość kationów wymiennych, występujących w kompleksie sorpcyjnym. Niewłaściwy wzajemny stosunek jonów wymiennych może przyczynić się nie tylko do zmian chemicznych w glebach, ale także będzie stanowić zagrożenie dla roślin bytujących na nich. Jednym z podstawowych czynników wpływających na równowagę w kompleksie sorpcyjnym jest wprowadzanie środków chemicznych służących do zwalczania śniegu i gołoledzi na drogach i chodnikach. Przeprowadzone w 1994 i 2009 r. badania miały na celu określenie zmian zawartości kationów wymiennych (Na+, K+, Mg2+ i Ca2+) w rędzinach właściwych miasta Opole. Zestawiając wyniki badań z analizowanego okresu, stwierdzono jednoznacznie wzrost zawartości kationów wapnia oraz magnezu, natomiast spadek stężenia potasu i sodu.
EN
A sorption capacity of soils is one of the basie indicators of the soils quality and their resistance for the degradation. The content of exchangeable cations in the soil sorption complex makes the soil quality standard. An improper mutual ratio of exchangeable ions not only does chemical changes in the soils, but may contribute to the plant development threat. One of the essential factors influencing the chemical equilibrium in the soil sorption complex is the application of deicing chemicals. Studies, carried out in 1994 and 2009 years, aimed at evaluation of changes in the content of exchangeable cations (Na+, K+, Mg2+ and Ca2+) in rendzinas in the town ot" Opole. The results obtained revealed explicitly the increase in calcium and manganese content, as well as the decrease in potassium and sodium concentrations.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Do podstawowych substancji glebowych tworzących kompleks sorpcyjny zalicza się koloidy organiczne (próchnicę) oraz mineralne (minerały ilaste), mniejsze znaczenie mają: uwodnione tlenki żelaza i glinu, fosforany oraz koloidalna krzemionka. W niniejszym artykule podjęto próbę określenia zdolności sorpcyjnej zrekultywowanych utworów zwałowiska zewnętrznego kopalni siarki "Piaseczno". Do badań wytypowano 6 profili glebowych, w tym: 3 ilaste, 2 piaszczyste oraz 1 pylasty. Pojemność sorpcyjną określono metodą wskaźnikową błękitu metylenowego, zaś dla usunięcia substancji organicznej zastosowano metodę wody utlenionej. Przeanalizowano wpływ zarówno organicznej, jak i mineralnej składowej kompleksu sorpcyjnego. Uzyskane wielkości pojemności sorpcyjnej minerałów ilastych badanych utworów mieszczą się w zakresie podawanych danych literaturowych. Zakumulowana materia organiczna utworów zwałowiskowych nie wykazuje właściwości sorpcyjnych w pełni wykształconej próchnicy. Nie stwierdzono korelacji sorpcji organicznej składowej kompleksu sorpcyjnego z odczynem gleb.
EN
Main substances responsible for adsorbing abilities of soil are organic (humus) and mineral (clay minerals) colloids, hydroxides of iron and aluminium, phosphates and colloidal silica are of less importance. In this article the author tries to quantify the sorption abilities of recultivated soils of dumping grounds of sulphur mine "Piaseczno". 6 profiles including, 3 clay sols, 2 sand sols and 1 silt sols were used. Sorption capacity was determined by methylen blue method and organic matter was decomposed with the use of hydrogen peroxide. The influence of both mineral and organic part of sorption complex has been analysed. The values obtained for sorption capacity for clay minerals are in agreement with literature data. Accumulated organic matter, doesn't show, however, the sorption abilities of fully developed humus. No correlation between the sorption capacities of organic part of soils and their pH has been found.
Przebadano 62 próbki gleby o różnej zwięzłości z poziomów (0-20 i 21-40 cm), oznaczając kationy wymienne (Ca2+, Mg2+, K+, H+, Na+), ich procentowy udział i pojemność kompleksu sorpcyjnego w dwóch regionach glebowo-rolniczych — opolskim i głubczyckim. Najuboższe w kationy o charakterze zasadowym okazały się gleby regionu opolskiego, bardzo lekkie i w dodatku kwaśne, a najzasobniejsze — gleby regionu głubczyckiego o odczynie lekko kwaśnym do obojętnego.
EN
There were examined 62 soil samples of different soil firmness from levels: 0-20 cm and 21-40 cm and there were indicated exchangeable cations (Ca2+, Mg2+, K+, H+, Na+), their proportional part and the capacity of the sorption complex in two agricultural regions of Opole and Głubczyce. The soil of the Opole Province turned ant to hare the least ammount of basic cations — the soil is very light and acid and the soil of the Głubczyce region turned aut to bee the richest in basic cations — the soil of the Głubczyce region has ist reaction from a little acid to inert.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.