The article is devoted to present the idea of "city-districts" in the interwar period, which was continued after the second world war, on the example of industrial center localized in the neighbourhood of Lublin i.e Poniatowa The comparative analysis of the vision before 1939 and after 1945 presents how the vision was planned and how the city's expanse was organised. The analyses, which were conducted, became the basis of discussion about new perspectives of spatial development in which the dominant role is intercepted by the natural factor.
PL
Artykuł poświęcono prezentacji idei „miast-osiedla” w okresie międzywojennym i kontynuowanym po II wojnie światowej, na przykładzie ośrodka przemysłowego zlokalizowanego w okolicach Lublina tj. Poniatowej. Analiza porównawcza wizji z okresu przed 1939 r. i po 1945 r. przedstawia jak była planowana i a jak została zorganizowana przestrzeń miasta. Przeprowadzone analizy stają się również podstawą do dyskusji na temat nowych perspektyw rozwoju przestrzennego, w którym rolę dominującą przejmuje czynnik przyrodniczy.
This article examines modern economy and society taking the formational approach, which is based on the concept that for the modern world and the predicted future, the economy will remain the foundation of society. An understanding of modern society as a post-capitalist society is proposed and justified. The definition of post-capitalism is determined as a stage of capitalism. Humankind would enter its last stage, a stage of liberal democracy and global capitalism. The major features of post-capitalistic society are examined and analyzed: economic, political, spiritual, cultural and domestic. The economic determinism in its pure form is supplemented with informational determinism in modern society, although the economy remains the primary determinant of social development. Post-capitalism is not a new concept but rather is a new stage in the development of a capitalist socioeconomic formation. An important distinction between capitalism and post-capitalism is that capitalism is characteristic of a society that is engaged in industrial and commercial development. A society has reached the post-capitalism stage when it has passed the industrial stage and entered the information era.
PL
W artykule przeanalizowano współczesną gospodarkę i społeczeństwo, przyjmując podejście formacyjne. Podejście formacyjne opiera się na koncepcji, że dla współczesnego świata i przewidywanej przyszłości gospodarka pozostanie podstawą społeczeństwa. Zaproponowano i uzasadniono rozumienie nowoczesnego społeczeństwa jako społeczeństwa postkapitalistycznego. Definicja określa postkapitalizm jako stadium kapitalizmu. Ludzkość wkroczyła w swój ostatni etap, etap liberalnej demokracji i globalnego kapitalizmu. Analizowano główne cechy społeczeństwa postkapitalistycznego. We współczesnym społeczeństwie determinizm ekonomiczny w czystej postaci jest uzupełniany determinizmem informacyjnym, choć gospodarka pozostaje głównym wyznacznikiem rozwoju społecznego. Postkapitalizm nie jest nową koncepcją, jest raczej nowym etapem rozwoju kapitalistycznej formacji społeczno-ekonomicznej. Ważnym rozróżnieniem między kapitalizmem i postkapitalizmem jest to, że kapitalizm jest charakterystyczny dla społeczeństwa, które zajmuje się rozwojem przemysłowym i komercyjnym. Społeczeństwo osiągnęło stadium postkapitalizacyjne, kiedy przeszło przez przemysł i wkroczyło w erę informacyjną.
Society is explored with the help of various approaches and methods that allow us to analyze the economy, politics, culture and society. Society as a socio-economic system can be effectively studied from the standpoint of the socio-economic approach, which is implemented within the framework of the formational approach. It was formerly used e.g. by Daniel Bell, John Kenneth Galbraith, Karl Marx, Leonid Weger, Yoshihiro Francis Fukuyama, Erik Olin Wright, and Immanuel Maurice Wallerstein. Formational approach allows us to analyze the global social and economic systems of the 20th century: capitalism and socialism. From the standpoint of this approach, the main difference between capitalism and socialism is the presence or absence of private ownership of the means of production. This feature has an impact on all aspects of social life in these systems. During the existence of these global systems, we have accumulated a rich experience of development in all areas of social life, which is analyzed in this article. The proposed article considers the positive and negative aspects of the development of capitalism and socialism. The directions of development of social and economic systems towards new form of capitalism are described and analyzed.
PL
Współczesne społeczeństwo jest badane za pomocą różnych podejść i metod, które pozwalają analizować gospodarkę, politykę, kulturę i społeczeństwo. Społeczeństwo jako system społeczno-gospodarczy może być skutecznie badane z punktu widzenia podejścia społeczno-ekonomicznego, które jest realizowane w ramach podejścia formacyjnego. Było ono wcześniej wykorzystywane np. przez Daniela Bella, Johna Kennetha Galbraitha, Karla Marxa, Leonida Wegera, Yoshihiro Francis Fukuyamę, Erika Olina Wrighta, oraz Immanuela Maurice Wallersteina. Podejście formacyjne pozwala analizować globalne systemy społeczne i gospodarcze XX wieku: kapitalizm i socjalizm. Z punktu widzenia tego podejścia, główną różnicą między kapitalizmem a socjalizmem jest obecność lub brak prywatnej własności środków produkcji. Ta funkcja ma wpływ na wszystkie aspekty życia społecznego w tych systemach. Podczas istnienia tych globalnych systemów ludzkość zgormadziła bogate doświadczenie rozwoju we wszystkich dziedzinach życia społecznego, które jest analizowane w tym artykule. Proponowany tekst uwzględnia pozytywne i negatywne aspekty rozwoju kapitalizmu i socjalizmu. W tekście opisano i przeanalizowano kierunki rozwoju systemów społecznych i gospodarczych w kierunku postkapitalizmu.
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The article shows ethos of work in People's Poland. At that time reconstruction of agriculture and heavy industry were perceived as a background of the socialist economy. It was said that consequently the common prosperity would increase. Whereas export practice in the area of agriculture (especially breeding) and industry were based on a wasteful exploitation of natural resources. As a result of incompetent practice in the area of economy, which was based on Marxist theory, the whole system of production fell down and ethos of work was degraded. This article shows: trends of reconstruction of ethos of work, unsuccessful reconstruction of planned economy, a change in a lifestyle based on work, the psychological and social interpretation of work environment, errors in organization of work based on Marxist theory.
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The aim of this study is to compare the research methodology cotained in two works of eminent Polish economists - Oskar Lange and Jan Drewnowski. The area under study focuses of the theory of planned economy, and especially two key works in this field - Oskar Lange's "O ekonomicznej teorii socjalizmu" [On the economic theory of socialism] published in Cambridge in the years 1936-37, and Jan Drewnowski's Habilitationsschrift "Próba ogólnej teorii gospodarki planowej" [An attempt at a general theory of planned economy] published in the years 1937-1938, in the journal "Ekonomista". Both theories are characterized by a high degree of abstraction, logical coherence and clarity of the conclusions. However, they differ greatly in their methodology. Both employ the analytical methods of the neo-classical school. Oskar Lange's model bases on the methodology of the Lausanne school as contained in the model of general equilibrium of Léon Walras. This model specifies the set of prices at which an economy reaches equilibrium. It is a certain methodological fiction, and one of its basic assumptions is the stability of data or the variables that affect the basic economic magnitudes. The data include the consumers' preferences, the resources and qualifications of the labour force, the state of technology, the socio-economic system etc. Oskar Lange's model placed the central planner in a position of being responsible for effecting such a set of prices that would ensure the economy's highest efficiency, at a given level of resources and methods of production. The Central Planning Office was in this model supposed to replace the function of the market with regard to information and motivation towards rational decision-making. The aim of the model was to provide a theoretical basis for the efficiency of the socialist economy in the field of ensuring welfare. Jan Drewnowski's model was also based on the methodology of the Lausanne School but it focused on the preference theory of Vilfred Pareto. Jan Drewnowski analyzed the functions of preferences of different economic entities, and additionally introduced the notion of the functions of possibilities, i.e. restrictions stemming from institutional barriers, which were reflected in the legal regulations specific for different socio-economic systems. Socio-economic system was one of the data adopted in research on the state of economic equilibrium. Jan Drewnowski tried to show that changes relating to that datum could shape new preferences and possibility functions in the economy. The aim of Jan Drewnowski's model was to show the essential differences between socio-economic systems.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.