Masowa produkcja amoniaku, jak również jego zastosowanie w dużych instalacjach chłodniczych stwarzają ryzyko wystąpienia niebezpiecznego dla ludzi i środowiska skażenia chemicznego. Awarie w zakładach przemysłowych prowadzące do uwolnienia znacznych ilości toksycznego amoniaku mogą mieć katastrofalne konsekwencje. W celu ograniczenia skutków skażenia i zminimalizowania negatywnych następstw zdrowotnych wśród poszkodowanych niezbędne są sprawne działania ratunkowe prowadzone przez jednostki Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego i zespoły ratownictwa medycznego. Konieczne jest również systematyczne analizowanie zagrożeń związanych z możliwością skażenia chemicznego amoniakiem, uwzględnienie ich w planach zarządzania kryzysowego oraz opracowanie zakładowych protokołów postępowania ratowniczego.
Omówiono problem celowości wykonania chemicznych badań konstrukcji żelbetowych przed przystąpieniem do ich naprawy. Wskazano bezzasadność podejmowania prac remontowych w przypadku silnego skażenia chemicznego konstrukcji przeznaczonych do wieloletniej eksploatacji. Przedstawiono przykłady stanu technicznego przemysłowych konstrukcji wsporczych, w powiązaniu z ich skażeniem chemicznym.
EN
The article discusses the issue of the desirability of carrying out chemical tests on reinforced concrete structures before attempting to repair them. It was pointed out that the renovation works should not be carried out in case of strong chemical contamination of structures intended for many years of use. The conclusion was supported by selected examples of the technical assessment of industrial supporting structures, in relation to their chemical contamination.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W dobie rozwijającego się przemysłu i nowoczesnych technologii chemicznych istotne jest zagwarantowanie bezpieczeństwa społeczeństwu na wypadek pojawienia się zdarzeń prowadzących do niekontrolowanego uwolnienia środków chemicznych. Działania ratunkowe powinny przebiegać w sposób wielowymiarowy. Niezbędne jest zapewnienie bezpieczeństwa służbom ratunkowym na miejscu zdarzenia, określenie etapów i stref działania, rozpoznanie czynnika toksycznego, wyznaczenie i kontrolowanie strefy niebezpiecznej, neutralizacja czynnika, ewakuacja i dekontaminacja poszkodowanych oraz podjęcie medycznych czynności ratunkowych. Właściwa organizacja procedur postępowania na miejscu wypadku masowego i katastrofy, w których doszło do skażenia chemicznego warunkuje powodzenie akcji ratunkowej i decyduje o skali strat w postaci ofiar śmiertelnych, osób z trwałym uszczerbkiem na zdrowiu, a także rozległości zniszczeń materialnych i środowiskowych.
EN
A review, with 21 refs., of procedures used in case of uncontrolled release of chemicals including identification of toxic agents, identification and control of hazardous zones as well as neutralization of toxins, evacuation of disinfected victims and medical service.
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The paper presents results of research concerning possibilities of applications of reporter-genes based microorganisms, including the selective presentation of defects and advantages of different new scientific achievements of methodical solutions in genetic system constructions of biosensing elements for environmental research. The most robust and popular genetic fusion and new trends in reporter genes technology – such as LacZ (β-galactosidase), xylE (catechol 2,3-dioxygenase), gfp (green fluorescent proteins) and its mutated forms, lux (prokaryotic luciferase), luc (eukaryotic luciferase), phoA (alkaline phosphatase), gusA and gurA (β-glucuronidase), antibiotics and heavy metals resistance are described. Reporter-genes based biosensors with use of genetically modified bacteria and yeast successfully work for genotoxicity, bioavailability and oxidative stress assessment for detection and monitoring of toxic compounds in drinking water and different environmental samples, surface water, soil, sediments.
PL
Prezentowana praca przeglądowa zawiera opis możliwości aplikacyjnych biosensorów opartych na genetycznie zmodyfikowanych mikroorganizmach wyposażonych w geny reporterowe. W pracy przedstawiono defekty i zalety nowych naukowych osiągnięć oraz metodologicznych rozwiązań dotyczących genetycznych systemów w biosensorach przeznaczonych do środowiskowego screeningu zanieczyszczeń. Opisano najbardziej użyteczne i popularne genetyczne fuzje sekwencji promotorowych z takimi genami reporterowymi jak: lacZ (β-galaktozydaza), xylE (katechol 2,3-dioxygenaza), gfp (gen białka zielonej fluorescencji) oraz jego zmutowane warianty, lux (prokariotyczna lucyferaza), luc (eukariotyczna lucyferaza), phoA (alkaliczna fosfataza), gusA i gurA (β-glukuronidaza), geny oporności na antybiotyki oraz metale ciężkie. Tego typu mikrobiologiczne biosensory znalazły szerokie zastosowanie w testach genotoksyczności, badaniach nad biodostępnością oraz stresem oksydacyjnym, a także w detekcji i monitoringu substancji toksycznych w wodzie pitnej, różnych próbach środowiskowych, wodach powierzchniowych, glebie i osadach.
Polityka globalizacji, stosunki międzynarodowe, szybki obieg informacji to najczęstsze powody rosnącej liczby doniesień o atakach terrorystycznych na całym świecie. Interwencja wojsk w Iraku czy Afganistanie sprawiła, że również w Polsce rośnie odsetek osób obawiających się odwetowego ataku terrorystycznego w naszym kraju. Potencjalnie najbardziej narażone na ataki terrorystyczne są obiekty użyteczności publicznej, o dużym zagęszczeniu ludzi i łatwym dostępie. Dlatego też wszelkie działania i próby prowadzące do zapobiegania lub likwidowania skutków ataku w pierwszej kolejności powinny być prowadzone dla tych obiektów. Aby działania te charakteryzowały się dużą skutecznością konieczne jest zastosowanie rozwiązań panelowych angażujących większość elementów infrastruktury budynku.
Oprócz broni jądrowej w atakach terrorystycznych może zostać wykorzystana broń chemiczna. Skażenia chemiczne mogą powstać także w wyniku awarii przemysłowych lub katastrof komunikacyjnych.
Szeroki rozwój chemii, stanowiący j eden z kluczowych elementów rozwoju gospodarczego-społecznego, przyczynił się do zwiększenia długości życia ludzi i polepszenia stanu ich zdrowia, ale jednocześnie niesie ze sobą także poważne zagrożenia wystąpienia awarii. Celem przeprowadzonej pracy była analiza postępowania ratowniczego na wypadek awarii chemicznej w wybranych zakładach stosujących toksyczne związki chemiczne w Poznaniu i powiecie poznańskim. Podstawą przeprowadzenia badania była analiza trzech symulacji awarii chemicznych w wytypowanych zakładach przemysłowych: Kompania Piwowarska S.A., posiadającą na swoim terenie amoniak, Aquanet S.A., stosujący chlor oraz Zakłady Chemiczne "Luboń" S.A., gdzie zmagazynowano fluorowodór. W pracy przedstawiono: analizę aktualnych rozwiązań prawnych w zakresie świadczenia pomocy medycznej w wypadkach i katastrofach chemicznych, ocenę zagrożeń chemicznych w Poznaniu, analizę możliwości świadczenia pomocy medycznej w systemie ratownictwa medycznego w Poznaniu, koncepcję bezpieczeństwa chemicznego w systemie medycyny ratunkowej.
EN
The broad development of chemistry has been one of the crucial elements of the global socio-economic development, as it has contributed to an increased life expectancy and improved health condition of people. However, the development has also begun to pose substantial threats of failures. The aim of the study was to analyze rescue measures in case of a chemical failure in selected industrial plants using toxic chemical compounds in the city and municipal district of Poznań. The study was based on an analysis of three chemical failure simulations in the following industrial plants: Kompania Piwowarska S.A. (using ammonia), Aquanet S.A. (using chłonne) and Zakłady Chemiczne "Luboń" S.A. (Luboń Chemical Plant, using hydrogen fluoride). The study presents an analysis of current legal solutions in providing medical assistance in case of chemical accidents and disasters, an assessment of chemical threats in Poznań, an analysis of the potential for providing medical assistance within the medical rescue system in Poznań and the concept of chemical security within the rescue medicine system.
W pracy przedstawiono system logistyczno-technologiczny utylizacji odpadów tworzyw sztucznych, skażonych środkami chemicznymi, stosowanymi w rolnictwie. Opracowany system oparto na najbardziej przydatnych technologiach. Wykorzystano w nim również istniejące Stacje Kontroli Opryskiwaczy, sortownie odpadów oraz specjalistyczne usługi transportowe.
EN
The paper presents the logistic and technological system of utilization of chemically polluted plastic waste, which were exploited out in agriculture. The system is based on useful technologies. Sprayer Diagnostic Stations, waste sorting stations and special transport services were used in the system.
W pracy podjęto problematykę dotyczącą jakościowej i ilościowej identyfikacji wyeksploatowanych części maszyn rolniczych, wykonanych z tworzyw sztucznych, skażonych środkami chemicznymi stosowanymi w rolnictwie. Problem zagospodarowania tych wyrobów nabiera znaczenia w kontekście rosnącej skali zastosowań tworzyw sztucznych w budowie maszyn oraz związanych z tym zagrożeń dla środowiska naturalnego.
EN
The paper presents problem related to qualitative and quantitative identification of used up parts of agricultural machines, which were manufactured from plastics and were polluted by chemical means used in agriculture. The problem of recycling of these products is very important because of the growing scale of using the plastics in the constructions of agricultural machines and connected with it threats for the environment.
Celem wykonanych badań było ukazanie opinii mieszkańców regionu Rzeszowa na temat ryzyka żywnościowego i zróżnicowania tej opinii według wybranych kryteriów (wiek, płeć, poziom wykształcenia lub poziom dochodu ankietowanych). Przedstawiono również rozumienie przez respondentów pojęcia "żywność ekologiczna", a także ukazano te produkty żywnościowe, które ankietowani uważają za żywność ekologiczną. Eksperyment wykonano na przełomie 2000 i 2001r. na terenie Rzeszowa i okolicznych gmin. Badaniami objęto 1096 respondentów obojga płci, w różnym wieku, o różnym poziomie wykształcenia oraz zróżnicowanym poziomie dochodu. Jako najważniejszy czynnik zagrażający zdrowiu ze strony żywności ankietowani wymienili skażenia chemiczne oraz dodatki stosowane w przetwórstwie żywności. W dalszej kolejności postrzegane są zagrożenia w postaci bakteryjnych zatruć pokarmowych po spożyciu produktów żywnościowych. Nieprzestrzeganie zasad prawidłowego odżywiania się nie jest dostrzegane jako istotne zagrożenie dla zdrowia, co jest sprzeczne z doniesieniami fachowej literatury na ten temat. Pod pojęciem "żywność ekologiczna" ankietowani rozumieją produkty bezpieczne dla zdrowia, bez pozostałości skażeń chemicznych, a także bez chemicznych dodatków stosowanych w przetwórstwie. Połowa ankietowanych zadeklarowała fakt spożywania żywności ekologicznej; do najczęściej spożywanych należą owoce i warzywa. Konsumowane przez respondentów produkty w głównej mierze pochodzą z własnych upraw i hodowli, co nie jest równoznaczne z prowadzeniem gospodarstwa w sposób ekologiczny, tak więc ankietowanych uważających się za ekokonsumentów nazwać można quasi-ekokonsumentami.
EN
The research was investigated to show the opinion of Rzeszów region inhabitants about food risk and the differences in understanding this problem according to some criteria (such as age, sex, education level or income). Besides the trial of describing the idea "organic food" and kinds of organic food consumed by the respondents was conducted. The survey took place in 2000 and 2001 in Rzeszów and its area. There were 1096 respondents, both men and women, of various age, education level and income. Contaminants in food and additives used in food production were the main factors threatening human's health. Then the danger of bacterial food poisoning was observed. The danger of not-good-balanced diet is not perceived as risk factor, which is inconsistent with professional literature. The respondents consider as "organic food" products safe for their health, without contaminants and without any additives used in food production. Half of the respondents declared consumption of organic foodstuff; more often there were fruits and vegetables. Consumed foodstuff comes mainly from the respondents' farms or gardens, which isn't synonymous with organic farming. Thus the respondents named 'eco-consumers' may be also called 'quasi-eco-consumers'.
A new technology and a special installation allowing for effective protection against pest feeding and both biological and chemical contaminations in food (cereal grain) assigned for processing, commercial traffic, storage in store-houses in processing plants and household granaries have been presented. A possibility of cereal pest elimination from grain mass by applying high voltage electrical stimulation (HVES) has been proved experimentally. Effective parameters of HVES have been determined and confirmed as follows: applied voltage U =< 350 V, time of HVES t =< 120 s, current frequency f =< 50 Hz, amperage I =< 0.8 A, sinusoid saturation V =< 65% and the course of impulses - sinusoidal. It was also confirmed that HVES technique is friendly for the environment. The proposed industrial installation allowing for elimination of pest feeding and both biological and chemical contaminations in food can be applied in agriculture and food industry.
14
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW