Korzystne właściwości chlorowanych parafin1 (chlorinated paraffins, CPs) przyczyniły się do szerokiego wykorzystania tych substancji w wielu gałęziach przemysłu, głównie przetwórczego. CP są składnikiem płynów używanych do obróbki metali, specjalistycznych smarów, materiałów otrzymywanych z przetwarzania polichlorku winylu oraz innych tworzyw sztucznych i gumy. Dodawane są również do farb, lakierów, klejów, szczeliw oraz do materiałów włókienniczych. Chloroparafiny są także ważnym składnikiem preparatów natłuszczających wykorzystywanych na etapie wykańczania kąpielowego w procesie wyprawy skóry. Poza korzystnym wpływem na właściwości użytkowe wielu materiałów chloroparafiny, zwłaszcza o stosunkowo krótkich łańcuchach węglowych, wykazują negatywny wpływ na zdrowie ludzi oraz są źródłem zagrożeń dla ekosystemów wód powierzchniowych. W pracy poza zaprezentowaniem właściwości CP, zobrazowaniem skali ich produkcji, regulacji prawnych ograniczających ich rozpowszechnienie, zwrócono szczególną uwagę na działania podejmowane dla obniżenia zawartości CP w wyrobach skórzanych oraz najnowsze znormalizowane metody oznaczania tych substancji w próbkach skóry wyprawionej. Rozpowszechnienie tych znormalizowanych procedur analitycznych może przyczynić się do likwidacji luki informacyjnej dotyczącej zawartości CP w wyrobach skórzanych dostępnych na krajowym rynku i tym samym poprawy poczucia bezpieczeństwa chemicznego ich użytkowników.
EN
The beneficial properties of chloroparaffins have contributed to their wide use in many industries, mainly the processing industry. CPs are a component of metalworking fluids, speciality lubricants and materials obtained from the processing of polyvinyl chloride and other plastics and rubber. They are also added to paints, varnishes, adhesives, sealants and textiles. Chloroparaffins are also an important component of fatliquoring agents used at the bath-finishing stage in leather processing. In addition to the beneficial effect on the functional properties of many materials, CPs, especially those with relatively short carbon chains, have a negative impact on human health and can be a source of threats to surface water ecosystems. In the paper, apart from presenting the properties of CPs, illustrating the scale of their production and legal regulations limiting their dissemination, special attention was paid to the actions taken to reduce the content of CPs in leather products and the latest standardized methods of determining these substances in leather samples. The dissemination of the standardized analytical procedures may contribute to the elimination of the information gap regarding the CPs content in leather goods available on the domestic market and thus to increased chemical security of their users.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W pracy zbadano zawartość pierwiastków (Al, As, Ba, Ca, Co, Cr, Cu, Fe, Hg, Mn, Mo, Ni, Pb, Sb, Se, Sn, Ti, Zn, Zr) w wybranych wykończonych, lakierowanych sześciu bydlęcych skórach galanteryjnych po garbowaniu roślinnym. Próbki skóry poddano ekstrakcji, a badania pierwiastków prze- prowadzono zgodnie z odpowiednimi normami. Dopuszczalne wartości stężeń metali określono w odniesieniu do wymagań Oeko-Tex 100 oraz znaku SG. Na podstawie badań stwierdzono, że badane skóry S2-S5 spełniają wymagania określone znakiem SG i certyfikatem Oeko-Tex Standard 100 w kontekście zawartości metali ciężkich.
EN
The content of metals (Al, As, Ba, Ca, Co, Cr, Cu, Fe, Hg, Mn, Mo, Ni, Pb, Sb, Se, Sn, Ti, Zn, and Zr) was detd. in 6 finished, varnished natural leathers. The contents of Sb, As, Pb, Cd, Hg, Mo, Se, Sn and Zr were below detectable limits. No Cr(VI) was detected in any of the leather tested. The tests were performed by inductively coupled plasma optical emission spectrometry (ICP-OES). Five of tested leathers met the requirements of the SG mark and the Oeko-Tex Standard 100 certificate in the context of heavy metals content.
Anizotropia materiałów skórzanych jest własnością, która powoduje, że wzdłuż różnych kierunków jej właściwości zmieniają się. Zagadnienie to ma szczególne znaczenie praktyczne na przykład przy projektowaniu obuwia. W niniejszej pracy próbki skór przeznaczonych na obuwie poddano testom rozciągania. Współczynnik anizotropii obliczono dla takich parametrów, jak: siła rozrywająca, naprężenie zrywające, wydłużenie względne przy 50% i 100% siły maksymalnej. Rezultaty te pozwoliły ocenić jakość materiałów w kontekście projektowania obuwia i zaciągania ich na kopyta.
EN
Anisotropy of leather material is the property, which describes different properties of material in different directions. Anisotropy of footwear materials determines a lot of construction parameters of final product. In order to identify an anisotropy coefficient the upper and lining leather samples treated were tested by using of static tensile tests. The anisotropy coefficient was calculated for the following parameters: force at break, breaking strain, elongation for 50% and 100% of maximum force. Results of its investigations give an information about orientations, which are most likely weaker than other.
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Omówiono, stosowane dotychczas, związki do garbowania skór naturalnych oraz nowej generacji polimerowe środki dogarbowująco-natłuszczające, w tym zwłaszcza żywice epoksydowe (ŻE). Oznaczono temperaturę skurczu (miarę odporności hydrotermicznej), miękkość, właściwości higieniczne (sorpcję, desorpcję, przepuszczalność pary wodnej), a także zmiany kątów zwilżania w funkcji czasu (miarę hydrofobowości) skór garbowanych z zastosowaniem modyfikowanych ŻE (MŻE), jak również wskaźnik biochemicznego zapotrzebowania tlenu (BZT5) w odniesieniu do kąpieli dogarbowująco-natłuszczających. Na tej podstawie oceniano przydatność użytych MŻE (tabela 1) w procesie wyprawiania skór. Stwierdzono, że wykorzystanie w tym procesie MŻE nie pozwala na uzyskanie skór o zadawalającej odporności hydrotermicznej i korzystnych właściwościach higienicznych.
EN
Retannage agents used up till now and novel polymeric retannage - fat liquoring agents, especially epoxy resins (ŻE), were discussed. The following properties of the leathers retanned with modified epoxy resins ŻE (MŻE) were investigated: shrinkage temperature (a measure of hydrothermal resistance, Table 4), softness (Table 5), hygienic properties (sorption, desorption, water vapor permeability, Table 7), and contact angle changes versus time (a measure of hydrophobicity, Table 6). The biochemical oxygen demand (BZT5, Table 4) of retannage - fat liquoring bath was also determined. On this basis the usefulness of MŻE used (Table 1) in the tanning process (Table 2) has been estimated. It was found that use of MŻE in this process did not allow reaching the satisfactory hydrothermal resistance and hygienic properties of the leathers.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.