W pracy przedstawione zostały wybrane cztery zjawiska naturalnych eksplozji w atmosferze Ziemi. Są to w porządku chronologicznym: katastrofa tunguska (1908), zjawisko w Jerzmanowicach (1993), superbolid czelabiński (2013) i bolid pomorski (2015). W przypadku zjawiska w Jerzmanowicach obserwacje wskazują na jedną lub dwie eksplozje pioruna kulistego. Pozostałe przypadki mają cechy bolidów, które wybuchły w atmosferze ziemskiej na wysokości 5-30 km, a efekty akustyczne zostały zarejestrowane przez stacje sejsmologiczne. Obiekt tunguski i bolid pomorski pochodziły prawdopodobnie z roju meteorów Taurydów, są więc pochodzenia kometarnego. Natomiast superbolid czelabiński został zakwalifikowany do chondrytów zwyczajnych (meteorytów kamiennych) o bardzo niskiej zawartości żelaza i niklu, i mógł być fragmentem planetoidy 2011 EO40.
EN
This paper presents four selected natural explosive events in Earth’s atmosphere. In chronological order: Tunguska Event (1908), Jerzmanowice Event (1993), Chelyabinsk superbolide (2013), and Pomorze bolide (2015). In case of Jerzmanowice Event, observations indicate on one or two explosions of ball lightning. The other cases have characterists of bolides which exploded in the atmosphere at height of 5-30 km. For those cases acoustic effects were recorded by seismic stations. Perhaps, Tunguska Event and Pomorze bolide were part of Taurides meteor swarm, which may mean that their origin is cometary. The Chelyabinsk superbolide was classified to ordinary chondrites (rock meteorites) containing small amount of iron and nickel, and could be a part of 2011 EO40 planetoid.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Higuchi's method is a procedure that, if applied appropriately, can determine in a reliable way the fractal dimension D of time series; this fractal dimension permits to characterize the degree of correlation of the series. However, when analyzing some time series with Higuchi's method, there are oscillations at the right-hand side of the graph, which can cause a mistaken determination of the fractal dimension. In this work, an appropriate explanation is given to this type of behaviour. Using the seismogram as a time series and the properties of the P and S waves, it is possible to use the properties of Higuchi's method to previously detect the arrival of the earthquake shacking stage, some seconds in advance, approximately 30-35 s in the case of Mexico City. Thus, we propose the Higuchi's method to characterize and detect the P waves in order to estimate the strength of the forthcoming S waves.
W artykule przedstawiono przebieg i efekty ponad czterdziestoletniej współpracy pomiędzy służbami sejsmologicznymi KGHM Polska Miedź S. A. oraz naukowcami z Instytutu Geofizyki Polskiej Akademii Nauk w dziedzinie stosowania, analizy i wykorzystywania obserwacji sejsmologicznych w polskim górnictwie rud miedzi. Wykazano przydatność takiej współpracy dla zapewnienia szerokiego zakresu i wysokiego poziomu stosowanych metod analizy sejsmogramów w Kopalnianych Stacjach Geofizyki Górniczej zagłębia miedziowego. Podkreślono korzyści obydwu stron wynikające z takiego działania.
EN
The article is a discussion on the course and effects of over forty years long collaboration between the seismological personnel employed at KGHM Polska Miedź S.A. and the scientists representing the Institute of Geophysics of the Polish Academy of Sciences in the field of application, analysis and use of seismological observations in the Polish copper ore mining industry. The collaboration proved useful from the perspective of ensuring a wide range and high efficiency of seismogram analysing methods to be applied at mining geophysical stations of a copper basin. The mutual benefits resulting from such undertaking have been stressed in the article.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.