W brzeżnych partiach dwóch słonych zbiorników bezodpływowych: Morza Martwego w Izraelu (wyprawa PSGS w 2006 r.) i jeziora Tuz w Turcji (wyprawa PSGS w 2011 r.) napotkano sferyczne agregaty kryształków halitu. W Morzu Martwym„kulki" halitowe (o średnicy od kilku milimetrów do kilku centymetrów) zaobserwowano w strefie płytkiego przybrzeża z występowaniem wyraźnych prądów. W przypadku jeziora Tuz kuliste agregaty halitowe (o średnicy 0,5-0,7 cm) występowały na powierzchni skorupy solnej utworzonej w wyniku odparowania wód jeziora w okresie letnim. Formy z dna Morza Martwego to zapewne pizoidy, powstałe na bazie ooidów halitowych wskutek agradacji kryształków solnych wytrąconych z nasyconej względem halitu solanki i przetaczanych po dnie przez przydenne prądy wyrównawcze i falowanie sztormowe. Genezę „kulek" z jeziora Tuz należy prawdopodobnie wiązać z działalnością wiatru (halitowe „ooidy eoliczne") i są one produktem transportu eolicznego agregatów i pojedynczych kryształów halitu po odsłoniętej, chropowatej powierzchni skorupy solnej. Oznaczone w kilku „kulkach" zawartości bromu są zbliżone do wartości spotykanych w halitach powstałych z morskich solanek.
EN
In the nearshore parts of recent salt lakes - the Dead Sea (Israel) and the Tuz Lake (Turkey) - during the two PSGS excursions (2006' and 2011') spherical forms of fine-grained halite accumulation were found. These ones from the Dead Sea (few milimetres to few centimetres in diameter) were observed on the nearshore bottom with active bottom currents. The halite "balls" from Tuz lake Lake (0.5-0.7 cm in diameter) were observed on the salt crust surface that forms every year in dry season. It seems that crystal aggregates from the Dead Sea are the halite pisoids, formed due to continuous concentration of halite crystals, precipitated from the halite-saturated brines, onto the former fine halite ooids. Such forms became rolled and moved on the nearshore bottom by the bottom currents and storm waving. Salt "balls" from the Tuz Lake are rather of aeolian origin (halite "aeolian ooids") and they are the product of aeolian transport of the halite aggregates and crystals on the rough surface of exposed salt crust. The bromine content determined in few "balls" is similar to that observed in halites originated from marine brines.
In Turkey, salt lakes and lacustrine evaporite deposits are an important source of industrial minerals such as: borates, soda ash, sodium sulphates and salt (sodium chloride). In the Anatolian Plateau salt lakes differ in the chemical composition of body waters and evaporation conditions as well as tertiary lacustrine evaporitic deposits with its specific and often unique mineralogical composition. The review of conditions of evaporation and precipitation in salt lakes and lacustrine evaporite deposits geology and method of exploitation were the goals of the scientific expedition of Polish Salt Mining Association (PSMA) in Turkey which took place from 7th to 14th September 2011. The route lead through Anatolian Plateau to the salt lakes: Salda and Tuz, to the Kirka borates deposit and Cayirhan sodium sulphates deposit. During the expedition were visited also other places: Pamukkale - with hot springs and travertine precipitation, the marble deposits in the Iscehisar - Afyon region known since ancient times and Cappadocia vulcanic plateau with famous forms of weathering and erosion.
PL
Słone jeziora oraz złoża ewaporatów jezior słonych w Turcji są ważnym źródłem chemicznych surowców mineralnych. Pozyskuje się z nich głównie: borany, węglany sodu, siarczany sodu oraz sól (chlorek sodu). Jeziora słone płaskowyżu anatolijskiego są zróżnicowane pod względem chemizmu wód i warunków ewaporacji. Również neogeńskie (trzeciorzędowe) złoża ewaporatów jezior słonych w tym regionie charakteryzują się specyficznym, często unikatowym składem mineralnym. Zapoznanie się z warunkami ewaporacji i sedymentacji w słonych jeziorach oraz z budową geologiczną i eksploatacją złóż ewaporacyjnych jezior słonych było celem geologiczno-górniczego seminarium Polskiego Stowarzyszenia Górnictwa Solnego (PSGS), które odbyło się w Turcji w dniach od 7 do 14 września. Na trasie wyprawy znalazły się: słone jeziora Salda i Tuz, złoże i kopalnia boranów Kirka oraz złoże i kopalnia siarczanów sodu Cayirhan. Podczas seminarium odwiedzono również: miejscowość Pamukkale z gorącymi źródłami, z których krystalizują trawertyny, złoża znanych od czasów starożytnych marmurów w rejonie Iscehisar - Afyon oraz płaskowyż Kapadocji ze słynnymi formami erozji i wietrzenia.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.