Podstawowym celem pracy jest prezentacja wybranych metod wykorzystywanych w badaniach nad modelowanymi zmianami ekstremalnych warunków termicznych oraz omówienie ich zalet i wad. Opisane metody zostały przedstawione na tle wyników symulacji temperatury wybranych regionalnych modelach klimatu dla obszaru Polski. Dane regionalnych modeli klimatu oraz danych obserwacyjnych sprowadzono do wspólnej siatki punktów o rozdzielczości 0,2°. Następnie poprawiono symulacje na lata 2021-2050 o błąd z okresu referencyjnego 1971-2000 za pomocą metody kwantylowej. Pierwszą z proponowanych jest metoda względna oparta na analizie zmiany między wybranymi okresami dla 5, 25, 50, 75 i 95% kwantyla temperatury maksymalnej i minimalnej. Następnie opisano wybrane metody bezwzględne wykorzystujące określoną wartość progową, m.in.: liczba dni upalnych, gorących, przymrozkowych, mroźnych, nocy tropikalnych. Ponadto zastosowano wskaźnik TS28, będący modyŹfikacją indeksu stosowanego w pracach Kysely'a dla obszaru Czech. Wyniki regionalnych modeli klimatu uśredniono i zestawiono w „multi-model”. Wszystkie prezentowane metody wskazują na wzrost maksymalnej i minimalnej temperatury powietrza. Większy wzrost temperatury minimalnej niż maksymalnej prowadzi do zmniejszenia średniej dobowej amplitudy temperatury powietrza.
EN
The aim of the paper is presentation of methods used in elaboration of future changes in thermal extremes based on the regional climate models results. Firstly, simulation data for the period 2021-2050 were corrected by quintile-quintile method on the basis of the reference period data (1971-2000) from observation and model. Then all model results were set up into one “multi-model”. In the first stage the relative method were presented. Seasonal differences in 5, 25, 50, 75 and 95% quantiles between 2021-2050 and 1971-2000 periods in Poland. Then the absolute methods were described. These methods rely on particular threshold exceedance like changes in hot days/tropical nights with maximum/minimum temperature equal or exceeding 30°/above 20°C and 25°C respectively. In the last part of the paper the changes in average annual cumulative maximum temperature excess of 28°C in the heat wave (TS28) were examined. Projections of extreme temperature changes has been made on the basis of the 25 km resolution - regional climate model data for A1B scenario obtained from ENSEMBLES project and Max Planck Institute for 1971-2000 and 2021-2050. The observations from 40 stations in Poland were obtained from the Institute of Meteorology and Water Management - National Research Institute. All methods show the increase of the maximum and minimum temperature. The highest warming is projected for the lowest temperature in winter. On the other hand the lowest increase of the maximum temperature can be seen in higher quintile in summer. The TS28 index and other climate indices indicate the highest increase of maximum temperature in South and minimum temperature in Northeast Poland.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W opracowaniu badano przydatność symulacji klimatycznych wykonanych za pomocą modelu RCA3 do oceny zmian warunków chwiejności atmosfery nad Europą. Do porównania wykorzystano wyniki symulacji dla warunków brzegowych zadanych przez reanalizę ERA40 (RCA3ERA) i przez wyniki symulacji globalnego modelu klimatu ECHAM4/OPYC3 (RCA3ECHAM4) oraz dane z 41 stacji radiosondażowych w Europie z lat 1973-1990 z godziny 00 UTC. Do oceny warunków chwiejności wykorzystano trzy indeksy chwiejności: Vertical Total, K indeks i Total Totals oraz liczby dni z indeksami przekraczającymi wybrane wartości progowe. Rozkłady przestrzenne średnich miesięcznych jak i rozkład przestrzenny liczby dni z wysokimi wartościami użytych wskaźników wskazują na wystąpienie najbardziej chwiejnych warunków atmosfery w rejonie Alp oraz w rejonie Karpat. Wyniki modelu RCA3 dla obu symulacji wskazują podobne wyniki, przy czym są one nieco niższe (w stosunku do wartości z pomiarów sondażowych) w przypadku rejonów o najwyższej chwiejności. Oznacza to, że model RCA3 dość dobrze przewiduje warunki chwiejności w atmosferze. Pozwoli to, na wykorzystanie scenariuszy klimatycznych uzyskanych za pomocą modelu RCA3 dla lat 1981-2100, do oszacowania spodziewanych w XXI wieku zmian chwiejności atmosfery nad Europą.
EN
The main goal of this work is the evaluation of the model performance in today's instability conditions climate. This involves using the measurements data base from 41 radiosounding stations taken at 00 UTC over 1973-1990, reanalysis data base in which the model is run using boundary conditions from ECMWF reanalysis experiment ERA40 and base with global climate change projection. This analysis is based on monthly means and frequency distribution of such parameter as Vertical Total, Total Totals and KI indices. Both investigations observation and RCA3 experiment, shows the same geographical regions with high values of instability indices near the Alpine area and Carpathians basin. It is mainly mentioned that model values are smaller than observations in regions with high instability conditions. The results shows high similarities between observations and RCA3 experiments. It means that the RCA3 model results are very useful for assessment of climate change impact on instability conditions for the period 1981-2100.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.