Polska to jedno z czołowych państw Europy pod względem liczby zarejestrowanych pojazdów. Tak wysoki stopień zmotoryzowania nie oznacza jednak, że wszystkie z nich są nadal w użytkowaniu. Blisko 30% nie posiada aktualnej polisy OC. Bardzo często oznacza to, że auto zostało porzucone lub zezłomowane w miejscu do tego nieprzeznaczonym. Bez wątpienia stanowi to poważne zagrożenie, gdyż każdy pojazd zawiera w sobie wiele substancji niebezpiecznych, które – przedostając się do gleby lub wody – negatywnie na nie oddziałują.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The subject of publication includes basic information on the waste management in Poland as compared to other EU countries and on the selected post-consumer waste, occurring in Poland. In the paper, the problems of the waste accumulation on the landfills in Poland and in the EU and the threats, connected with this problem, have been presented. The factors, enabling the effective recycling process have been indicated. Frequent technological changes of the manufactured products and the increasing demand on the mentioned products requires a special approach to the process of their recycling in accordance with the requirement of the natural environment.
PL
Tematyka publikacji obejmuje podstawowe informacje o gospodarce odpadami w Polsce w porównaniu z krajami UE oraz wybranych odpadach poużytkowych występujące w Polsce. W artykule przedstawiono problem gromadzenia odpadów na składowiskach w Polsce i UE oraz niebezpieczeństwa z tym związane. Wskazano czynniki umożliwiające prowadzenie efektywnego procesu recyklingu. Częste zmiany technologiczne wytwarzanych produktów oraz zwiększający się na nie popyt wymaga szczególnego podejścia do procesu ich recyklingu, zgodnie z wymogami środowiska naturalnego.
Dane CEPiK pokazują, że w pierwszym półroczu 2020 r. do legalnych stacji demontażu trafiło znacznie mniej pojazdów niż w latach ubiegłych. Co gorsza, obecnie od 50 do 70% pojazdów wycofanych w Polsce z eksploatacji demontowanych jest w szarej strefie. Polscy recyklerzy pojazdów wycofanych z użytku (ELV) podejmują inicjatywy mające poprawić niezwykle trudną sytuację w tej branży. Chcą m.in. wprowadzenia premii motywujących do demontowania samochodów w sposób legalny i bezpieczny dla środowiska lub specjalnych opłat środowiskowych za posiadanie pojazdu.
Z Artemis Hatzi-Hull, reprezentującą Dyrekcję Generalną ds. Środowiska w Komisji Europejskiej, o najważniejszej dla branży pojazdów wycofanych z użytku dyrektywie ELV oraz aktualnych problemach tego sektora rozmawia Łukasz Cioch. 18 września 2020 r. nie był dla branży recyklerów pojazdów zwykłym dniem. Wówczas bowiem obchodziliśmy 20. rocznicę przyjęcia najważniejszej dyrektywy unijnej dotyczącej pojazdów wycofanych z użytku. Formalnie Komisja określa tę dyrektywę symbolem 2000/53/WE. Jednakże w świecie recyklerów samochodów znana jest pod nazwą dyrektywy ELV (end of life vehicles).
This paper investigates the current research in the field of the end-of-life vehicles (ELV) recycling network. The optimisation of the location of a network facilities in forward logistics in the automotive industry has received a lot of attention for many years but the reverse logistics for ELVs has been a subject of investigations since the beginning of 21st century. ELV recycling network design gained in popularity after the European Union and other countries like Japan, South Korea and recently China introduced legal obligations to organize a collecting or recycling network for used vehicles. When regulations are introduced, there is a need for a systemic solution to the problem, especially since the obligation to create a collection network is often accompanied by requirements related to its accessibility for vehicle owners or efficiency of operation. With the growing scope of legal regulations, companies or organisations responsible for the network are forced to redesign the existing recycling infrastructure in a given area so that it meets specific requirements. Initially, the most important criterion was network availability. Currently, the same importance is attached to economic, environmental and social aspects in order to meet the sustainability criteria. In this paper, forty one peer-reviewed published studies focused on network design were classified. Its main purpose is to provide an extensive review of state-of-the-art research published in the period 2000-2019. The scope of the review is limited to network design problems including facility location and flow allocation problems. Only papers that present mathematical models are considered. Studies on the ELV network design are classified based on: type of supply chain, type of network, optimisation problem, type of facilities, modelling technique, single/multi objectivity, objective function, period of time, solution approach and scope of implementation. The final part of the paper includes discussion of the methodology of the reviewed studies and some recommendations for future research area.
Co drugie auto w Polsce trafia do kasacji poza oficjalnym obiegiem, a pozyskiwane nielegalnie części coraz częściej upłynniane są w Internecie. Walka z szarą strefą w sektorze recyklingu pojazdów wycofanych z użytkowania przypomina walkę z wiatrakami. I choć z pomocą miały przyjść przepisy nowelizacji ustawy o odpadach oraz Inspekcji Ochrony Środowiska, to jednak większość uczestników konferencji "Recykling pojazdów w kraju i na świecie" nie daje temu wiary. Co więcej, przedsiębiorcy twierdzą, że zmiany będą gwoździem do trumny wielu legalnie działających podmiotów.
Corocznie ponad 1 mln aut jest wycofywanych z eksploatacji, stąd masa odpadów powstających w wyniku ich rozbierania jest istotna dla środowiska. Z reguły stacje demontażu zlokalizowane są na obrzeżach miast, w niewielkiej odległości od osiedli mieszkaniowych. Nadal tylko połowa wszystkich demontowanych samochodów jest przetwarzana legalnie, reszta wciąż rozbierana jest w tzw. szarej strefie.
Zmiany ustawowe po 2002 r. pozwalały na konstatację – mamy najbardziej efektywny system gospodarki zużytymi oponami w Europie! Chciałoby się jednak powiedzieć – lepiej już było. Uprawnione do zbiórki podmioty albo ograniczają statutową działalność, albo próbują zabezpieczyć się komunikatem: nie odbieramy odpadów pochodzących z importu. Zużyte opony stanowią aż 80% tzw. poeksploatacyjnych odpadów gumowych i dlatego ich zbiórka w dużej mierze decyduje o spełnieniu założeń ustawy o odpadach. Od 1 lipca 2003 r. obowiązuje zakaz deponowania na składowiskach całych opon, natomiast już trzy lata później objęto nim również te rozdrobnione. Z raportu wynika, że o ile w 2013 r. skuteczność systemu zbiórki wynosiła 96%, o tyle już w kolejnych latach uzyskano satysfakcjonującą szczelność (100%). A dziś?
Temat obowiązków sprawozdawczych firm zajmujących się sprowadzaniem samochodów do Polski jest w ostatnim czasie bardzo popularny. A wszystko dzięki nowelizacji ustawy o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Każdy wprowadzający do 1000 pojazdów rocznie musi złożyć sprawozdanie dotyczące zapewnienia bądź niezapewnienia sieci zbierania pojazdów. Do przedkładania sprawozdań tego typu są również zobligowani więksi importerzy. Nie wszyscy importerzy mają świadomość obowiązku składania już od kilku lat także innych sprawozdań. Niestety, wiedza sprowadzających auta jest bardzo niewielka w tym zakresie, warto więc krótko przypomnieć ich podstawowe zobowiązania.
Strumień odpadów powstający w efekcie funkcjonowania stacji demontażu pojazdów samochodowych jest zależny od uregulowań prawno-administracyjnych oraz podaży aut trafiających do recyklerów.
W ciągu ostatnich 10 lat miliard złotych w formie dotacji trafił do branży recyklingu pojazdów, jednakże 2016 r. był ostatnim pod tym względem. System dopłat z NFOŚiGW został bowiem zniesiony. Gdzie prowadzący stacje demontażu mogą szukać przychodów, by zapewnić dodatni bilans działalności? Nie będzie to łatwe, ponieważ nadal stacje demontażu borykają się z problemem „konkurencyjności” szarej strefy. W jakich warunkach prowadzącym stacje demontażu przyjdzie funkcjonować w kolejnych latach i jakie perspektywy rysują się przed branżą? Czy w tej dziedzinie gospodarki drzemie potencjał, dzięki któremu, pomimo braku dopłat, stacje staną się samofinansującymi, konkurencyjnymi i nowoczesnymi przedsiębiorstwami? – Polskie stacje demontażu nie odbiegają standardami od tych w Europie, Japonii czy Stanach Zjednoczonych, poniekąd również i dzięki dopłatom, które w sumie sięgnęły miliarda złotych – mówi Adam Małyszko, prezes Stowarzyszenia Forum Recyklingu Samochodów (FORS). Jednakże przedsiębiorcy muszą szukać źródeł finansowania działalności choćby w ramach sprzedaży części samochodowych. Szansą jest maksymalne wykorzystanie surowców i części znajdujących się w pojazdach wycofanych z eksploatacji.
Rozszerzona odpowiedzialność producenta jest wprowadzana w Polsce w coraz większej liczbie gałęzi gospodarki. Regulacje te obejmą również pojazdy wycofane z eksploatacji.