The paper presents selected information on the quality of the aggregates, especially natural sands, extracted and manufactured in Poland. The sands usually meet the basic quality requirements (e.g. concerning grading and purity) for fine aggregates to be used in road construction. Tests of the alkali reactivity of natural sands and manufactured (by crushing compact rock) sands are described in detail. The results of the reactivity tests carried out in accordance with domestic standards PN-B-06714 show the tests to be poorly reliable. Exemplary abridged petrographic descriptions of selected sands and the results of reactivity tests carried out on mortar beams in accordance with standard ASTM C1260 are presented. The beam linear expansion values were geographically assigned by marking them on a contour map of Poland. The tested fine aggregates were found to greatly vary qualitatively as regards their mineral composition and the likelihood of occurrence of the alkali-aggregate reaction. Over half of the tested sands were characterized by an expansion over 0.1%, which according to the AASHTO R-80 classification means that they are moderately reactive aggregates.
PL
W artykule przedstawiono wybrane informacje dotyczące jakości eksploatowanych i produkowanych w Polsce kruszyw drobnych, a szczególnie piasków naturalnych. Eksploatowane piaski najczęściej spełniają podstawowe wymagania jakościowe stawiane kruszywom drobnym stosowanym w budownictwie drogowym (np. w zakresie ich składu ziarnowego i czystości). Szczegółowo omówiono badania reaktywności alkalicznej piasków naturalnych i tzw. piasków łamanych uzyskiwanych w procesie kruszenia skał zwięzłych. Wyniki uzyskiwane w badaniach reaktywności, prowadzonych według norm krajowych PN-B-06714, wskazują na ich małą wiarygodność. Podano przykłady skróconego opisu petrograficznego wybranych piasków oraz wyniki badań reaktywności przeprowadzonych na beleczkach z zaprawy według normy ASTM C1260. Wartości rozszerzalności liniowych beleczek przyporządkowano geograficznie, nanosząc je na mapę konturową Polski. Badane kruszywa drobne wykazały duże zróżnicowanie jakościowe pod względem ich składu mineralnego i możliwości wystąpienia reakcji typu alkalia-kruszywo. Ponad połowa spośród przebadanych piasków charakteryzowała się ekspansją powyżej 0,1%, co według klasyfikacji AASHTO R-80 odpowiada kruszywom umiarkowanie reaktywnym.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
There is a large accumulation of gravel-sand aggregates of glacial origin in the north-eastern part of Poland. Crushed aggregates produced by crushing pebbles have particularly good quality parameters. So far the aggregates have not been precisely identified in terms of the alkali-aggregate reaction. The first step in evaluating the reactivity of aggregates is to carry out a detailed petrographic evaluation on the basis of which the reactive forms of silica can be identified. The paper presents selected results of tests carried out on the glacial crushed aggregates and a petrographic characterization of the latter, with special attention paid to the presence of the minerals which can react with sodium and potassium hydroxides.
W artykule przedstawiono zagadnienia związane z badaniem w Polsce reaktywności alkalicznej kruszyw. W związku z planowanymi budowami nawierzchni betonowych cementowych zagadnienie to staje się bardzo ważne. W projekcie realizowanym w ICiMB w Krakowie, razem z IPPT PAN w Warszawie, podjęto na zlecenie NCBiR oraz GDDKiA projekt dotyczący badania reakcji typu alkalia – kruszywo i zapobiegania im, uwzględniając szczególnie kruszywa pochodzenia polodowcowego.
EN
The article presents the issues of the research on the alkali reactivity of aggregates in Poland. Due to the planned construction of various cement concrete road surfaces, the issue becomes very significant. Within the research conducted by ICiMB in Cracow together with IPPT PAN in Warsaw, a project, commissioned by GDDKiA and NCBiR, concerning the study and prevention of alkali-aggregate type reactions has been undertaken, taking into account especially aggregates of the glacial origin.
Najczęściej stosowanym kruszywem do betonów konstrukcyjnych i nawierzchniowych jest kruszywo naturalne (żwiry i piaski) oraz kruszywo pochodzenia magmowego: granitowe i bazaltowe. Jednak coraz częściej, m.in. ze względów logistycznych i ekonomicznych stosuje się inne rodzaje kruszyw, m.in., pochodzenia metamorficznego (amfibolitowe), węglanowego (dolomitowe i wapienne) oraz kruszywa sztuczne. Jednym z kryteriów klasyfikujących kruszywo do zastosowania do betonu jest zawartość minerałów potencjalnie reaktywnych, do których należą m.in. chalcedon, opal, trydymit, drobnoziarnisty kwarc. Obiektem badań były beleczki betonowe wykonane ze żwirów czwartorzędowych, które poddano starannej analizie w mikroskopie skaningowym, zwracając szczególną uwagę na procesy zachodzące pomiędzy reaktywnymi minerałami (chalcedon, opal, trydymit, kryptokrystaliczny kwarc) a alkaliami występującymi w cemencie. Na podstawie wyników szczegółowych badań i analiz stwierdzono obecność procesów oraz produktów typowych dla przebiegu reakcji alkalia-krzemionka.
EN
The most commonly used aggregate in concrete construction and paving has natural aggregates (gravel and sand) and the aggregate magmatic origin: granite and basalt. However, more often, such as due to logistical and economical use different types of aggregates, eg, metamorphic origin (amphibolite), carbonate (dolomite and limestone) and artificial aggregates. One of the criteria for classifying the aggregates for use in concrete is potentially reactive mineral content, which include inter alia chalcedony, opal, tridymite, fine-grained quartz. Quaternary gravels, used as aggregate in concrete production, were studied. The test concrete bars were prepared using gravel as aggregate. The bars were investigated by optical microscope and electron microprobe especially at the surface contacts of the potentially reactive mineral substances (chalcedony, opal, tridymite, fine-crystalline quartz), susceptible to alkalis present in the cement. The studies showed the formation of substances typical to those formed from reactions of alkalis with various types of silica; these substances lowered the quality of the concrete.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.