Przedstawiamy wyniki badań nad zróżnicowaniem owadów zapylających na obszarach oddziaływania przemysłu sodowego oraz wapienniczego na Kujawach w centralnej Polsce. Monitoringiem przyrodniczym objęto trzy zakłady przemysłowe, produkcyjnie związane z przetwórstwem wapienia, tj. Soda-Mątwy S.A. w Inowrocławiu, Janikosoda S.A. w Janikowie oraz Trzuskawica S.A. w Bielawach. Odnotowaliśmy występowanie 183 gatunków dzikich pszczół (Hymenoptera: Apoidea: Apiformes). Wykazaliśmy, że gatunki rozpowszechnione na badanym terenie, tj. odnotowane na wszystkich stanowiskach stanowiły ok. 49%, natomiast występujące lokalnie, tj. związane tylko z 1 zakładem przemysłowym 25%. Na przestrzeni analizowanych lat potwierdziliśmy występowanie większości z odłowionych gatunków. Na obszarach oddziaływania przemysłu sodowego liczba ta wyniosła ok. 78%, a przemysłu wapienniczego 55%. Uzyskane wyniki wskazują, że wbrew pozorom nieużytki poprzemysłowe, w tym sztucznie wytworzone oraz silnie zdegradowane siedliska mogą zapewniać dogodne warunki dla występowania stabilnych populacji wielu gatunków owadów, w tym objętych monitoringiem dzikich pszczół.
EN
Species diversity of pollinating insects was studied in areas affected by soda and lime industry in the Kujawy region (central Poland). Environmental monitoring was conducted near 3 industrial plants related to lime processing: Soda-Mątwy S.A. in Inowrocław, Janikosoda S.A. in Janikowo, and Trzuskawica S.A. in Bielawy. We recorded there 183 species of wild bees (Hymenoptera: Apoidea: Apiformes). The species that are widespread in the study area, i.e. common to all the 3 localities, accounted for about 49%, while those observed only locally, i.e. associated with only 1 industrial area, accounted for 25%. In the analysed period (2007–2010), we confirmed the occurrence of most of the species recorded: 78% in the areas affected by soda industry and 55% in those affected by lime industry. The presented results indicate that, surprisingly, postindustrial wastelands (including human-made and strongly degraded habitats) can create favourable conditions for stable populations of many species of insects, also of the monitored wild bees.
Określono skład chemiczny oraz właściwości alkalizujące wybranych odpadów produkcyjnych przemysłu sodowego tj. przepału kamienia wapiennego oraz wapna posodowego. Próbki tych materiałów badano metodami: dyfrakcji promieni rentgenowskich, miareczkową oraz pH-metryczną. Stwierdzono, iż podstawowym składnikiem przepału kamienia wapiennego jest Ca(OH)2, lecz z upływem czasu materiał ten ulega uwęglanowieniu. Głównym składnikiem wapna posodowego jest CaCO3 a próbki przechowywane przez dłuższy czas nie różnią się od świeżych. Przepał kamienia wapiennego zawiera więcej aktywnego tlenku wapnia (7,7 %) niż wapno posodowe (4,6 %), dlatego w nieco większym stopniu alkalizuje roztwory wodne. Zarówno przepał kamienia wapiennego jak i wapno posodowe zwiększają pH zawiesin wodnych do poziomu 11-12, przy czym zdolność alkalizowania roztworów przez badane odpady maleje na skutek ich przechowywania.
EN
The composition and alkalization properties of selected wastes from soda industry, i.e. killed lime and Solvay distillery waste have been studied. Samples of these materials were examined by X-ray diffraction, titration and pH-metric method. The killed lime has been found to contain mainly Ca(OH)2 however this material was carbonatized over time. The main component of Solvay distillery waste is CaCO3 and stored samples have the same composition as the fresh ones. Killed lime contains more available calcium oxide (7,7%) than Solvay distillery waste (4,6%) and therefore it alkalizes aqueous solutions to a greater extent. Both killed lime and Solvay distillery waste increase the pH value of aqueous suspensions up to 11-12 whereby the alkalization ability of the tested wastes is lowered due to storage.
Zbadano przydatność odpadów poprodukcyjnych z przemysłu sodowego do usuwania jonów PO4 3- ze ścieków. Stwierdzono, że przepał kamienia wapiennego zapewnia wydajność usuwania jonów PO4 3- z roztworów wodnych na poziomie 99%. Dawka przepału kamienia wapiennego niezbędna dla określonej redukcji steżenia jonów PO4 3- rośnie wraz ze wzrostem wyjściowego stężenia jonów fosforanowych, natomiast niezbędny nadmiar tego materiału maleje. Drugi zbadany odpad, tj. wapno posodowe, zapewnia wydajność eliminacji fosforanów przekraczającą 97%, jednak jego zużycie w tym procesie jest dużo większe niż przepału kamienia wapiennego. Stwierdzono, że w wyniku stosowania obu badanych materiałów wyraźnie wzrasta pH roztworów. Neutralizacja mieszaniny poreakcyjnej zachodzi samoczynnie w ciągu niespełna tygodnia, na skutek pochłaniania dwutlenku węgla z powietrza.
EN
Applicability of soda industry by-products for remediation of phosphate ions from wastewaters has been studied. The calcined limestone has been found to ensure elimination of PO4 3- ions from water solutions with the efficiency of 99%. The calcined limestone dosage necessary for certain reduction of PO4 3- ions is increased following the increase in initial concentration of phosphate ions. Meantime the necessary excess of calcined limestone is decreased. Another examined by-product, lime, also ensures efficient phosphates elimination (higher than 97%). Meantime the needed lime dosage is much greater then that of calcined limestone. Application of both the examined materials has been found to result in marked increase of solution pH. Neutralization of the post-reaction suspension occurs spontaneously within a week due to atmospheric carbon dioxide absorption.
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Proces zasolenia gleb jest jedną z form degradacji środowiska, spowodowanym zachwianiem równowagi chemicznej gleby. W naturalnych warunkach pomiędzy roztworem glebowym, kompleksem sorpcyjnym i organizmami bytującymi w glebie istnieje stała wymiana poszczególnych jonów, a w wielu wypadkach całych związków chemicznych, która ma na celu utrzymanie gleby w stanie równowagi. Pojawienie się, szczególnie w wierzchnich poziomach gleby dużej ilości kationów, takich jak Na, K, Ca2, Mg2+ oraz anionów Cl , SO42-, HCO3 , może spowodować zmiany parametrów fizykochemicznych gleby i doprowadzić do jej zasolenia. Zjawisko to powstaje zarówno pod wpływem czynników naturalnych jak i antropogenicznych. Istotną sprawą determinującą zmiany właściwości chemicznych gleb, oprócz źródła zasolenia, jest także czas oddziaływania danego czynnika odpowiadającego za wzrost stężenia soli w roztworze glebowym. Oddziaływanie pewnych czynników ma charakter okresowy, przez co nie powoduje trwałych zmian w składzie chemicznym gleb. Natomiast ciągła emisja zanieczyszczeń z pozostałych źródeł zasolenia powoduje nieodwracalne w skutkach zmiany składu roztworu glebowego i kompleksu sorpcyjnego, co prowadzi do degradacji i zmiany typologii analizowanych gleb.
EN
Salinity is one of the processes which causes environment degradation by disturbing chemical balance of soil. In natural conditions there is continuous ion and compound exchange between soil solution, soil sorption complex and soil organisms which lead to keeping the constant balance of soil. Occurrence of such cations like Na, K Ca, Mg24 and anions like Cl, SO42 , HCO3 especially in surface horizons can cause changes in physico-chemical properties of soil and its salinity. This process may also be caused by natural as well as anthropogenic factors. Apart from salinity source, a significant element determining changes of soil chemical properties is the time the factor influences the increase of salt concentration in soil solution, The influence of some of these factors have periodical character and do not cause permanent changes in soil chemical composition, However continuous emission of pollutants from different salinity sources causes irremediable changes in composition of soil solution and soil sorption complex, which leads to degradation and typological changes in the analysed soils.
The suspension formed during the purification of raw brine in the soda ash industry creates a difficult waste, carried away into sediment ponds. The described solution is based on the waste converting into highly assimilable mineral supplements to animal feed. For this reason, the suspension is filtered and then obtained the post-filtration cake of 30% humidity undergoes a reaction with orthophosphoric acid. This process results in the formation of calcium and magnesium hydrophosphates, which are high quality food supplements, rich in calcium, magnesium, phosphorus and micronutrients. The noxious waste management associates with not only ecologically favorable effect but also real financial profits: - the profit made on sale of the obtained calcium - magnesium phosphates, - exemption from part of payments for environment pollution, - obtaining of full-value purified brine (suspension filtration).
Rosnącemu zapotrzebowaniu na chlor z procesu elektrolizy chlorku sodu towarzyszy problem zagospodarowania katolitu. W pracy przedstawiono możliwości wykorzystania ługu w przemyśle sodowym. Katolit stosuje się do produkcji: sody kalcynowanej, wodorowęglanu sodu oraz hydratów węglanu sodu. Dodatkowo katolit znalazł zastosowanie w procesie regeneracji amoniaku z filtratu. Rozwiązanie to pozwala na zagospodarowanie głównego produktu ubocznego w przemyśle sodowym, jakim jest zawiesina podestylacyjna.
EN
An increasing demand for chlorine from sodium chloride electrolysis is accompanied by the problem of catholyte utilization. Possibilities of using of soda lye in the soda industry has been presented in this paper. Catholyte is used in production of soda-ash, sodium bicarbonate and soda hydrates. Catholyte is applied additionally in the process of regeneration of ammonia from filtrate. This solution allows to utilizate the main by-product in the soda industry- i.e. distillation suspension.
Przedstawiono przebieg i wyniki doświadczeń związanych z zastosowaniem cyrkonowych wymieniaczy jonowych do odsiarczania płynu podestylacyjnego z procesu produkcji sody amoniakalnej, surowca w procesie wytwarzania krystalicznego chlorku wapnia. Stwierdzono przydatność rozpatrywanej metody i określono podstawowe parametry procesu odsiarczania i regeneracji wymieniacza jonowego.
EN
Results of zirconium ion exchangers used as desulphation agents in waste calcium chloride solutions utilisation are presented. Adsorption and adsorbents regeneration process conditions are determined, respectively.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.