Celem artykułu było omówienie procesów tribochemicznych, zachodzących podczas tarcia z udziałem wybranych komponentów środków smarowych, które w zasadniczy sposób decydują o przebiegu tarcia, a w konsekwencji o jego podstawowych skutkach, którymi są opory ruchu i zużycie materiałowe. Na podstawie doniesień literaturowych przedstawiono ogólną charakterystykę procesów tribochemicznych, związanych z generowaniem triboplazmy oraz emisją egzoelektronów, fotonów lub wolnych rodników i innych cząstek obdarzonych ładunkiem. Emitowanie tego typu aktywnych cząstek elementarnych inicjuje szereg reakcji tribochemicznych z udziałem komponentów środka smarowego, których produktami są m.in. związki organiczne, powstałe w wyniku konwersji strukturalnej zastosowanych dodatków uszlachetniających. Na podstawie wyników badań spektralnych przeprowadzonych przez autora artykułu wykazano w zdeponowanych produktach m.in. obecność związków o strukturze karboksylanów żelaza oraz związków cyklicznych, np. kompleksowych związków żelaza. Tym samym podczas tarcia przebiegają reakcje tribooksydacji wiązania nienasyconego oraz tlenoorganicznych grup funkcyjnych, a następnie tworzą się połączenia pomiędzy powstałymi grupami karboksylowymi i żelazem pochodzącym z materiału konstrukcyjnego węzła.
EN
The aim of this work was the examination of tribochemical processes associated with shearing in the presence of complex lubricants. Additives used for lubricant production affect the resistance to motion an the resulting material wear. On the basis of literature reports, this paper presets the general characteristics of tribochemical processes related to the generation of triboplasma and the emission of exoelectrons, photons or free radicals as well as other charged particles. The emission of this type elemental particles initiates a series of tribochemical reactions involving the lubricant ingredient, whose products include organic compounds resulting from structural conversion of the additives. On the basis of spectral analyses, the author indicated the deposited products, among others, the presence of iron carboxylate and cyclic derivatives, e.g. complex iron compounds. Thus, during the friction, tribo-oxidation conversions of the unsaturated bonds and organo-oxygenated functional groups lead to the formation of derivatives of iron, released from the material.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W pracy badano zależność oporów ruchu i wielkości zużycia węzła tarcia stal-stal, smarowanego węglowodorami od temperatury. Stwierdzono, że najmniejsze opory ruchu i zużycie występną w temperaturze 80-100 C. Zjawisko to jest następstwem tribochemicznych przekształceń węglowodorów obecnych w oleju bazowym. Produkty tych przekształceń wytwarzają na powierzchni tarcia warstwy ochronne, które składają się z węglowodorów, związków karbonylowych, karboksylanów, a także estrów i pochodnych tych substancji. Produkty te są lokalnie związane z powierzchnią tarcia. W trakcie tarcia zachodzi także przebudowa struktury chemicznej warstwy wierzchniej, polegająca na wbudowaniu w nią węgla i tlenu.
EN
The author has been investigated relationship between dependence of a resistance to motion and wear of steel-steel tribological system lubricated with hydrocarbons upon its working temperature. It was shown that at 80-100°C the resistance to motion and wear are the lowest. This is a result of tribochemical conversions of hydrocarbons coming from the base oil. Products of this changes form protective layers composed of hydrocarbons, carbonyl compounds, carboxylates as well as esters and their derivatives, which are locally bounded with friction surface. During friction chemical structure of external layer are also modified by built-in carbon and oxygen atoms.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Zbadano wpływ stężenia i budowy związków eterowych, zawierających w cząsteczce grupę winylową, na właściwości przeciwzużyciowe węglowodorowych cieczy smarowych. Jako model oleju smarowego stosowano n-heksadekan, do którego wprowadzano poszczególne etery nienasycone w ilości od 0,1 do 2,0%. Tak przygotowanymi roztworami smarowano węzły tarcia typu kula-tarcza, wykonane ze stali ŁH 15 i badano wielkość ich zużycia. Stwierdzono, że ze wzrostem stężenia eteru w n-heksadekanie zużycie elementów węzła tarcia początkowo maleje, a po przekroczeniu pewnej wartości (1,0+-1,5% zależnie od budowy eteru) szybko wzrasta. Wynika z tego, że organiczne warstwy ochronne powstające na roboczych powierzchniach węzła tarcia osiągają maksymalną stabilność przy pewnym, określonym stężeniu eteru w cieczy smarowej. W zależności od bu dowy eteru maksymalna redukcja zużycia (względem zużycia w obecności czystego n-heksadekanu) osiąga wartości od około 10% do ponad 40%.
EN
Influence of the chemical structure and concentration of ethers containing vinyl group on the antiwear properties of lubricant (n-hexadecane) was investigated. It was show that compositions with 1,0+-0,2% ether are the most effective. Maximum reduction of the wear (in comparison with pure n-heksadecane) for this concentration of ether was from 10% to above 40% according to the type of used ether.
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Celem pracy było zbadanie wpływu temperatury węzła tarcia na efektywność antyzużyciową modelowej kompozycji smarownej opartej na n-heksadekanie oraz 4-allilo-2-metoksyfenolu, a także identyfikacja przemian chemicznych, jakim ulega ten związek w warunkach tarcia w styku skoncentrowanym.
EN
This paper presents results of the experiment carried out in a heated ball on disk tribosystem. It has been ascertained the lubricity improvement of composition (n-hexadecane + 1%m/m 4-allyl-2-methoxyphenol) in relation to pure n-hexadecane. It has been exhibited the variable character of tribochemical interactions depending on temperature. On the grounds of analysis of deposits accumulated on tribosystem elements, it was identified directions of 4-allyl-2-methoxyphenol structural conversion during friction.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.