For centuries synagogues, houses of prayer, Jewish cemeteries with pre-burial houses were an important element of the landscape of the cities located within current borders of the Silesian Voivodeship. Unfortunately not many examples of this heritage have survived to present day - on 64 Jewish cemeteries located within the borders of the Voivodeship only 15 Jewish pre-burial houses have survived, many of them in a very poor technical condition. The aim of the article is to present state of preservation of this extremely valuable architectural and cultural heritage. Presented research is the result of in situ studies conducted in 2018-2021.
PL
Synagogi, domy modlitwy, żydowskie domy przedpogrzebowe przez wieki były ważnym elementem pejzażu miast znajdujących się obecnie w granicach województwa śląskiego, niestety niewiele z tych obiektów przetrwało do dzisiaj. Na terenie województwa śląskiego zachowało się zaledwie 15 domów przedpogrzebowych zlokalizowanych na 64 cmentarzach żydowskich, w tym wiele w bardzo złym stanie technicznym. Celem artykułu jest przedstawienie stanu zachowania tego niezwykle cennego dziedzictwa architektonicznego i kulturowego. Zaprezentowane wyniki są efektem badań in situ przeprowadzonych w latach 2018-2021
Wśród obiektów modernistycznych wznoszonych w Polsce w latach 60. i 70. XX wieku można wyodrębnić wyjątkową grupę - typ zabudowy pawilonowej realizującej w pełni 5 zasad architektury modernistycznej Le Corbusiera. W artykule przedstawiono wybrane przykłady takich budynków oraz zwrócono uwagę na stan ich zachowania i stopień przekształcenia względem pierwotnej formy oraz funkcji. Przedstawiono szerzej przypadek najbardziej drastycznego braku poszanowania istniejącego obiektu, jakim jest przebudowa Pałacu Ślubów w Sosnowcu, oraz autorską propozycję przywrócenia obiektu do stanu pierwotnego.
EN
Among the modernist buildings erected in Poland in the 1960s and 1970s, we can distinguish a unique group - a type of pavilion development, fully implementing the 5 principles of Le Corbusier's modern architecture. The article presents selected examples of such buildings and highlights the state of their preservation and the degree of transformation in relation to their original form and function. The case of the most drastic lack of respect for the existing building, which is the reconstruction of the Wedding Palace in Sosnowiec, and the original proposal to restore the building to its original state are presented in more detail.
Płyty warstwowe są szeroko stosowane we współczesnym budownictwie przemysłowym, rolniczym i ogólnym (budynki magazynowe, handlowe, biurowe). Mają one kluczowy wpływ na bezpieczeństwo użytkowania budynków (przede wszystkim ogniowe), właściwości termoizolacyjne, szczelność (wodoszczelność, przepuszczalność powietrza) czy parametry akustyczne. Ściany zewnętrzne z płyt warstwowych nie wymagają drogich zabiegów konserwacyjnych, jednak ich zaniedbania techniczne mogą prowadzić do takich negatywnych skutków, jak: zmniejszenie efektywności energetycznej budynków, doprowadzenie do nieodwracalnych uszkodzeń płyt warstwowych, a także do poważnych uszkodzeń konstrukcji nośnych. W artykule opisano zasady przeprowadzania okresowych badań oraz ocen stanu technicznego ścian zewnętrznych z płyt warstwowych. Na podstawie wieloletniego doświadczenia eksperckiego i analiz protokołów kontroli budynków przedstawiono podstawową aparaturę oraz tryb przeprowadzania kontroli okresowych koniecznych do rzetelnych i wiarygodnych ocen stanu technicznego elewacji budynków. Przedstawiono także podstawowe uszkodzenia tego typu ścian oraz określono przyczyny ich występowania.
EN
Sandwich wall panels. Sandwich panels are widely used in modern industrial, agricultural and civil construction (warehouse, commercial and office buildings). They have a key impact on the safety of building use (primarily fire safety), thermal insulation properties of the building, its tightness (water tightness, air permeability), acoustic parameters. The walls made of sandwich panels are inexpensive, are uncomplicated to use, but technical negligence of these elements may have very negative effects: reduce of energy efficiency, increase the costs of using the building, increase the renovation costs. The article presents the rules for assessing the conditions of sandwich panels. Based on the expert assessment, control protocols, the expertise of basic tools and periodic inspection modes, required for a reliable assessment and assessment of the facade condition. The basic damage of this type of fragment was also presented and the reasons for their occurrence were indicated.
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Rabka Zdrój jest XIX-wiecznym uzdrowiskiem, położonym na pograniczu Gorców i Beskidu Wyspowego, na południu województwa małopolskiego. Jej korzenie jako osady sięgają jednak jeszcze okresu Średniowiecza, kiedy to w 1254 roku Bolesław Wstydliwy zatwierdził uposażenie klasztoru Cystersów w Szczyrzycu, które obejmowało źródła solne na terenie ludźmierskim, które można utożsamiać z późniejszą Rabką. Miejscowość stała się oficjalnie uzdrowiskiem w 1864 roku, a inicjatorem tego przedsięwzięcia był Julian Zubrzycki. Na jego terenie działały wówczas cztery źródła solanki jodowo-bromowej: „Rafaela”, „Maria”, „Krakus” oraz „Kazimierz”. W ich bliskim sąsiedztwie zlokalizowano centrum uzdrowiska, gdzie powstał m.in. Dom Zdrojowy, deptak, apteka oraz restauracja. Tutaj także zaczęto budować pierwsze pensjonaty, początkowo przeważnie drewniane, z czasem także murowane. Budynki te nosiły cechy tradycyjnej architektury Podhala, a przy tym nawiązywały do obowiązujących wówczas wzorców europejskich. Obecnie, przeważająca większość tych obiektów znajduje się w złym stanie technicznym, a sposób ich użytkowania jest przypadkowy. Istnieje więc pilna ich rewaloryzacji i adaptacji do nowych funkcji, które pozwolą na ich bieżące utrzymanie. Niniejszy artykuł prezentuje trzy projekty rewaloryzacji rabczańskich willi.
EN
Rabka Zdrój is a 19th-century health resort located between two mountain ranges: the Gorce and the Beskid Wyspowy, in the south of the Lesser Poland Voivodeship. Its origins as a settlement date back to the Middle Ages when, in 1254, king Bolesław Wstydliwy granted the endowment for the Cistercian Monastery in Szczyrzyc, which included salt springs in the vicinity of Ludźmierz that might later be identified as Rabka. The place officially became a health resort in 1864 and the author of the idea was Julian Zubrzycki. Four springs of iodine-bromine brine named: ”Rafaela”, ”Maria”, ”Krakus” and ”Kazimierz” functioned in the resort. The centre of the health resort in which there were Spa House, a promenade, a chemist’s and a restaurant was located in their close neighbourhood. It was here that the first pensions were built, initially mostly wooden, later masonry. These buildings had features characteristic for traditional architecture of the Podhale region, while at the same time alluding to the current European models. The state of preservation of the majority of these pensions is poor, and their use is incidental. There is an urgent need for their revalorization and adaptation to new functions which will allow for their maintenance. This article presents three revalorization projects of the Rabka pensions.
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Drewniane cerkwie Podkarpacia to najwspanialsze przykłady tradycyjnego budownictwa charakterystycznego dla terenów południowo-wschodniej Polski. Wśród nich szczególne miejsce zajmuje świątynia greckokatolicka pw. Pokrow Bogurodzicy z Miękisza Starego (XVII - XIX w.). Jest jedynym zachowanym na tym obszarze zabytkiem drewnianej architektury cerkiewnej o bryle wzorowanej na murowanym, barokowym budownictwie sakralnym oraz wnętrzu zdobionym iluzjonistycznym malarstwem monumentalnym o podobnej estetyce. W niniejszym opracowaniu przeanalizowano stan zachowania polichromii, przyczyny jej zniszczeń oraz ścisłe powiązanie degradacji warstwy malarskiej z korozją drewnianego podłóża. Jednocześnie nakreślono wytyczne dla konserwacji i restauracji polichromii, zakładające kompleksowe podejście do zagadnienia ratowania zabytku.
EN
The wooden orthodox churches of Podkarpacie voivodeship are the finest examples of the traditional construction from the south-eastern part of Poland. Among them the Greek-Catholic shrine of Our Lady Pokrova in Miękisz Stary (17th-19th century) takes a special place. It is the only surviving monument of the wooden architecture of this type in this territory that is modeled on a masonry, religious baroque building and has the interior decorated with the illusionist monumental paintings of a similar aesthetic. In this elaboration the conservation status of the mural paintings was examined together with the causes of its destruction and the close link between the degradation of the paint layer and the corrosion of the wooden foundation. At the same time the guidelines for the preservation and restoration of murals have been outlined, pointing on a comprehensive approach to the problem of saving the monument.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule rozważono dość powszechną sytuację dotyczącą obiektów historycznych pozbawionych bieżącego nadzoru i ochrony. Zagadnienie zobrazowano na przykładzie zamku w Giżycku, w którym zawaleniu w roku 2006 uległa południowa ściana obiektu. Przedstawiono aktualny stan zachowania zamku po wystąpieniu tej awarii wraz z sugestiami, jak zabezpieczyć ściany zamku.
EN
In this paper, it is taken into consideration the common situation of historical monuments deprived of actual supervision. It concentrates on the case of a castle in Giżycko, for which the southern wall went through a collapse in August 2006. The current condition of the castle, causes of this accident and suggestions on how to secure the walls of this structure are all mentioned in this article.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.