Wybór w styczniu nowego roku najciekawszych wydarzeń roku minionego ma już swoją długą tradycję. Jest on odpowiedzią poszczególnych redakcji - reprezentujących różne gatunki mass mediów - na zainteresowanie ze strony odbiorców.
Artykuł zawiera podstawowe informacje dotyczące zasilania obiektów niepodłączonych do sieci elektroenergetycznej EE lub obiektów z długotrwałymi przerwami w dostawach energii elektrycznej. Artykuł zawiera również przegląd dostępnych urządzeń małej mocy do zasilania wyspowego oraz uproszczoną analizę kosztów eksploatacyjnych i inwestycyjnych takich urządzeń.
EN
The article contains basic information on the power supply of facilities not connected to the power grid or facilities with long-term interruptions in the supply of electricity. The article also contains an overview of available low-power devices for off-grid power supply and a simplified analysis of operating and investment costs of such devices.
W artykule przedstawiono dzieje elektroenergetyki śląskiej w okresie międzywojennym. Opisano zmiany jakie zaszły po przyłączeniu części ziem Górnego Śląska do odradzającego się Państwa Polskiego. Zwrócono uwagę na ogromny wpływ, jaki miał podział Górnego Śląska na część polską i niemiecką, na sytuację prawną, organizacyjną i ekonomiczną działających elektrowni.
Synthos Green Energy i ORLEN powołały spólkę typu ”joint venture” - ORLEN Synthos Green Energy (OSGE) w celu wdrożenia technologii BWRX-300 oraz rozwoju innych zeroemisyjnych źródeł energii w Polsce i w Europie Centralnej. Reaktor BWRX-300 został zaprojektowany przez amerykańsko-japońską firmę GE-Hitachi Nuclear Energy - wiodącego w świecie dostawcę technologii reaktorów wrzących - BWR.
Staramy się odzyskać energię z wiatru, wody, słońca i przetworzyć ją na energię elektryczną lub cieplną potrzebną w każdym naszym domu. Prace nad odzyskaniem energii trwają od wielu lat i prowadzone są przez firmy i ośrodki naukowe na całym świecie. Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Krakowie współuczestniczy w tym procesie, prowadząc prace nad zastosowaniem nowego sposobu regulacji sieci ciepłowniczej opatentowanego w 2012 r. (nr patentu 223602) jako „Systemem Dystrybucji Cieczy lub Gazu”
Obecnie przemysł elektroenergetyczny w Polsce opiera się w dużej mierze na węglu. Z kolei polityka realizowana na całym świecie dąży do obniżenia emisyjności poprzez zastosowanie źródeł nisko i zeroemisyjnych, poprawy sprawności oraz modernizacji systemów energetycznych. Polska, oprócz elektrowni węglowych, ma też bardzo rozbudowaną sieć ciepłowniczą. Dekarbonizacja zarówno elektrowni, jak i elektrociepłowni i ciepłowni, będzie dużym wyzwaniem. Ze względu na niestabilność pracy OZE i jej zależność od warunków atmosferycznych, pory dnia i roku, rozwiązań trzeba szukać w innych źródłach. Jednym z rozważanych obszarów energetyki, która ma sprostać tym wyzwaniom są małe modułowe reaktory jądrowe (SMR), jako model energetyki rozproszonej z wieloma jednostkami wytwórczymi małej mocy.
Historia energetyki w Polsce napisała kolejny rozdział, gdy po raz pierwszy w historii naszego kraju pojawiły się ujemne ceny energii. To zjawisko nie tylko zaskakuje, ale również wskazuje na zmiany w sposobie funkcjonowania sektora energetycznego. Taka sytuacja nie jest jednorazowym wyjątkiem, lecz raczej może być zapowiedzią nowej rzeczywistości. Otwiera jednak drzwi do zastanowienia się, jak planować energetyczną przyszłość Polski, szczególnie w kontekście planowanych od przyszłego roku dynamicznych taryf energetycznych.
SNIT to kluczowa technologia na drodze do neutralnego klimatycznie oczyszczania ścieków. Oprócz poprawy skuteczności usuwania azotu zapewni również znaczne oszczędności eksploatacyjne dzięki niższemu zapotrzebowaniu na tlen i wyższej produkcji gazu fermentacyjnego.
Gwałtowny wzrost cen energii elektrycznej w dużej mierze przełożył się na budżety zakładów komunalnych. Wiele oczyszczalni ścieków szuka możliwości zredukowania lub optymalizacji zużycia prądu niezbędnego do procesów, jednocześnie zabezpieczając się przed potencjalnymi karami, związanymi z przekroczeniami parametrów ścieków oczyszczonych.
In this study, the potential of the so-called black-box optimisation (BBO) to increase the efficiency of simulation studies in power engineering is evaluated. Three algorithms (“Multilevel Coordinate Search” (MCS) and “Stable Noisy Optimization by Branch and Fit” (SNOBFIT) by Huyer and Neumaier and “blackbox: A Procedure for Parallel Optimization of Expensive Black-box Functions” (blackbox) by Knysh and Korkolis) are implemented in MATLAB and compared for solving two use cases: the analysis of the maximum rotational speed of a gas turbine after a load rejection and the identification of transfer function parameters by measurements. The first use case has a high computational cost, whereas the second use case is computationally cheap. For each run of the algorithms, the accuracy of the found solution and the number of simulations or function evaluations needed to determine the optimum and the overall runtime are used to identify the potential of the algorithms in comparison to currently used methods. All methods provide solutions for potential optima that are at least 99.8% accurate compared to the reference methods. The number of evaluations of the objective functions differs significantly but cannot be directly compared as only the SNOBFIT algorithm does stop when the found solution does not improve further, whereas the other algorithms use a predefined number of function evaluations. Therefore, SNOBFIT has the shortest runtime for both examples. For computationally expensive simulations, it is shown that parallelisation of the function evaluations (SNOBFIT and blackbox) and quantisation of the input variables (SNOBFIT) are essential for the algorithmic performance. For the gas turbine overspeed analysis, only SNOBFIT can compete with the reference procedure concerning the runtime. Further studies will have to investigate whether the quantisation of input variables can be applied to other algorithms and whether the BBO algorithms can outperform the reference methods for problems with a higher dimensionality.
Zapewnienie ciągłości dostaw energii elektrycznej, będącej obecnie główną, bardzo wygodną w stosowaniu formą energii, jest podstawowym zadaniem elektroenergetyki. Zasadnicze znaczenie dla przesyłu, dystrybucji i przetwarzania energii elektrycznej ma niezawodność pracy urządzeń elektrycznych. Problematyka badań realizowanych przez Zespół Inżynierii Wysokich Napięć obejmuje szeroki zakres zagadnień współczesnej elektroenergetyki: metody oceny stanu urządzeń wysokonapięciowych, w tym przede wszystkim ich układów izolacyjnych; badania mechanizmów powstawania i rozwoju wyładowań niezupełnych w dielektrykach; identyfikację przyczyn i skutków narażeń eksploatacyjnych; analizę przepięć w sieciach elektroenergetycznych, w tym wywołanych wyładowaniami piorunowymi.
EN
Guaranteeing the continuity of electricity supply, which is currently the main and very convenient form of energy, is the basic task of the power industry. The operational reliability of electrical devices is essential for the transmission, distribution and conversion of electricity. The issues of research carried out by the High Voltage Engineering Team cover a wide range of modern power engineering issues: methods of assessing the condition of HV devices, primarily their insulation systems; research on the mechanisms of inception and the development of partial discharges in dielectrics; identification of the causes and effects of operational stresses; analysis of overvoltages in power networks, including those caused by lightning.
Elementy krytyczne, takie jak walczaki, komory, zawory i kadłuby turbin, jak rownież instalacje rurociągowe i duża część pozostałych urządzeń bloku energetycznego, pracują w wysokich temperaturach oraz jednocześnie poddawane są zmiennym obciążeniom termicznym i mechanicznym, które wpływają na ich trwałość na skutek zmęczenia termomechanicznego, jak również pełzania. W celu zapewnienia bezpieczeństwa pracy elementów krytycznych należy prowadzić badania oceniające wyczerpanie ich trwałości na podstawie bieżącej analizy parametrów i warunków eksploatacji. Wykorzystując symulację komputerową (MES) możliwe jest wyznaczenie stanów naprężenia i przemieszczenia urządzeń energetycznych we wszystkich fazach ich eksploatacji, co pozwala na określenie miejsc najbardziej wytężonych oraz na oszacowanie ubytku trwałości elementów. Aby zapewnić prowadzenie obliczeń w czasie rzeczywistym należy sprowadzić model numeryczny do modelu zredukowanego, który odzwierciedla zachowanie modelu MES znacznie zmniejszając koszt obliczeniowy konieczny do prowadzenia symulacji. Parametryczne modele zredukowane umożliwiają symulację działania elementów energetycznych, zwłaszcza krytycznych (grubościennych) oraz całych instalacji energetycznych w czasie rzeczywistym i z wysoką dokładnością. Pozwala to na bieżącą ocenę ich stanu technicznego zwłaszcza prognozowanie wyczerpania trwałości elementów i instalacji, co przekłada się na możliwość wdrożenia planów badań i remontów opartych na analizie warunków pracy wykonywanych w zdalnym trybie. W artykule zostanie przedstawiony przykład zastosowania podejścia do oceny bezpieczeństwa pracy elementów krytycznych z wykorzystaniem parametrycznych modeli zredukowanych i Wirtualnego Środowiska Diagnostycznego firmy Pro Novum.
EN
The critical components as boilers, vessels, valves and turbine casings and also pipelines and other equipment of a power unit are operating at high temperature and are subjected to variable thermal and mechanical loads which cause variable stress state in components which influences their damage due to thermomechanical fatigue and creep. To ensure the safety of the critical equipment operation, the lifetime assessment has to be conducting based on the analysis of operation condition and parameters. By the application of numerical simulation (FEM), it is possible to determine the stress state and displacements of the critical components in every phase of their operation which allows to find the most stressed locations and to estimate changes in the components durability. To enable the real-time simulation the numerical model could be transformed to the reduced order models, which reflect the behavior of the FEM model, significantly reducing the computational cost. Parametric reduced order models (PROM) of the power components enable the analysis of stress state in real time and for simulated operation conditions. The application of PROM also allows forecasting the components durability, which translates into the possibility of implementing test and repair plans based on the analysis of the work and actual load of the components. In this article an example of the approach to assessing the durability of critical components with the application of PMOR and Pro Novum Virtual Diagnostic Environment will be presented.
Celem artykułu jest analiza możliwości redukcji szerokości stref oddziaływania pola elektrycznego, poprzez zmianę parametrów projektowych linii elektroenergetycznych, określających przestrzenne rozmieszczenie jej przewodów. Analizę tę przeprowadzono z zastosowaniem opracowanych i zweryfikowanych eksperymentalnie modeli do wyznaczania pola elektrycznego w otoczeniu linii. Modele obliczeniowe wykorzystano do badań szerokości stref oddziaływania pola elektrycznego jedno- i dwutorowych linii elektroenergetycznych 400 kV. Badania potwierdziły możliwość znacznej redukcji szerokości stref oddziaływania pola elektrycznego poprzez odpowiedni wybór kluczowych parametrów projektowych i konstrukcyjnych linii. Otrzymane wnioski słuszne są nie tylko dla linii 400 kV, ale także wskazują na kierunki zmian parametrów linii o innych napięciach znamionowych.
EN
The aim of this paper is to analyze the possibilities of reducing the width of electric field influence zones by changing the design parameters of power lines and defining the spatial distribution of its conductors. This analysis was carried out using the developed and experimentally verified models for determining the electric field. The computational models were used to analyze the width of the electric field influence zones of single and double circuit 400 kV power lines. The analyses confirmed that the width of the electric field influence zones can be significantly reduced if the most important design and construction parameters of the line are properly selected. The obtained conclusions are valid not only for 400 kV lines, but also set directions to follow when changing the parameters of high voltage transmission lines of other rated voltages (above 100 kV).
Siłownia telekomunikacyjna (STK) o napięciu znamionowym wyjściowym 48 V dc stanowi źródło napięcia gwarantowanego przeznaczone do zasilania odbiorników stałoprądowych systemów telekomunikacyjnych. Podczas zwarć zachowuje się jak źródło prądowe. Natomiast w czasie normalnej eksploatacji zapewnia dostawę mocy o stałej wartości narzuconej przez zasilane odbiorniki.
EN
The telecommunications power unit (STK) with a rated output voltage of 48 V dc is a source of guaranteed voltage intended for supplying DC receivers of telecommunications systems. During short circuits it acts as a current source. However, during normal operation, it ensures the supply of power with a constant value imposed by the supplied receivers.
Zaprezentowano koncepcję i główne komponenty Metody Pro Novum poprawy elastyczności oraz zapewnienia bezpieczeństwa w okresie dalszej eksploatacji bloków klasy 200 MW. Metoda Pro Novum to rezultat zakończonego sukcesem naszego udziału w Programie Bloki 200+. Poprawę elastyczności traktujemy jako jeden z warunków dalszej eksploatacji bloków klasy 200 MW, gdyż wraz z rozwojem generacji energii ze źródeł OZE bloki konwencjonalne będą eksploatowane w warunkach coraz bardziej odległych od tych, do których zostały zaprojektowane. Osiągnięcie wszystkich założonych wskaźników zostało potwierdzone przez niezależną firmę pomiarową. Metoda Pro Novum może wspierać bezpieczeństwo i dyspozycyjność bloków klasy 200 MW w okresie transformacji polskiego sektora.
EN
The concept and main components of the Pro Novum Method of improving flexibility and ensuring safety during the further operation of 200 MW units are presented. The Pro Novum Method is the result of our successful participation in the Bloki 200+ Program. We treat the improvement of flexibility as one of the conditions for further operation of 200 MW class units, because along with the development of energy generation from RES, conventional units will be operated in conditions that are more and more distant from those for which they were designed. Achievement of all assumed indicators has been confirmed by an independent measurement company. The Pro Novum Method can support safety and availability of 200 MW class power units in the period of transformation of the Polish power sector.
W artykule omówiono przebieg konferencji naukowo-technicznej pt. „ELEKTROENERGETYKA POLSKA 4.0 – wyzwania technologiczne, regulacyjne, społeczne”. Zaprezentowano wypowiedzi uczestników czterech paneli dyskusyjnych.
EN
The article discusses the course of the scientific and technical conference "ELECTROENERGY POLAND 4.0 – technological, regulatory and social challenges". The statements of the participants of four discussion panels were presented.
W dniach 21-23 września 2022 r. odbyła się 30. Konferencja „Problemy Eksploatacji Maszyn i Napędów Elektrycznych” PEMINE. Referaty konferencyjne opublikowano w czasopismach: „Maszynach Elektrycznych – Zeszyty Problemowe” nr 1/2022 (36 artykułów) i „Przeglądzie Elektrotechnicznym” nr 8, 9, 11/2022 (20 artykułów). Wiodącą tematyką Konferencji były transformatory i elektromobilność. W artykule przedstawiono tematykę referatów.
EN
On September 21-23, 2022, the 30th PEMINE (Problems in the Operation of Electric Machines and Drives) conference was held. The conference papers were published in the magazines: “Maszyny Elektryczne – Zeszyty Problemowe” no. 1/2022 (36 articles) and “Przegląd Elektrotechniczny” no. 8, 9, 11/2022 (20 articles). The leading topics of the Conference were transformers and electromobility. This article presents the topics of the papers.
W artykule, wykorzystując wiele konkretnych danych liczbowych, przeanalizowano sytuację energetyczną w Polsce w roku 2022. Scharakteryzowano także skutki energetyczne, ekonomiczne i gospodarcze braku na światowych rynkach energii dostępu do rosyjskich surowców związanego zarówno z umyślnymi działaniami Rosji, jak i zastosowanymi sankcjami w odwecie za agresję Rosji na Ukrainę.
EN
The article, using many specific figures, analyzes the energy situation in Poland in 2022. It also characterizes the energy, economic related to both intentional actions of Russia and the sanctions applied in retaliation for Russia's aggression to Ukraine.
W artykule przeanalizowano sytuację energetyczną w Polsce w roku 2021, popierając ją danymi liczbowymi. Zwócono uwagę na znaczące wzrosty cen na światowych rynkach paliw i energii oraz zmianach jakie zaszły w ich wyniku. Poruszono również kwestię Polityki Klimatycznej Unii Europejskiej.
EN
The article analyzes the energy situation in Poland in 2021, supporting it with figures. Attention was drawn to the significant price increases on the world fuel and energy markets and the changes that took place as a result of them. The issue of the European Union's Climate Policy was also raised
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.