Polskie przepisy dopuszczają stosowanie do budowy gazociągów wyroby stalowe i polietylenowe. Parametry wytrzymałościowe stali przewyższają odpowiednie wartości parametrów polietylenu. Gazociągi wysokiego ciśnienia wykonywane są wyłącznie ze stali. Gazociągi niskiego i średniego ciśnienia o maksymalnym ciśnieniu roboczym do 1 MPa mogą być wykonane z polietylenu. Obiekty towarzyszące wykonuje się tylko w technologii stalowej. Wybór odpowiedniego materiału uwzględnia również wiele innych parametrów, takich jak odporność na korozję, łatwość i koszt montażu, proces spajania, odporność na wzrost naprężeń, niezawodność. W artykule opisano cechy obu materiałów w kontekście uwarunkowań formalnych i technicznych.
EN
According to polish regulations two materials can be used in gas pipeline construction, namely steel and polyethylene. The strength parameters of the steel exceed the corresponding values of polyethylene. High pressure gas pipelines are made only of steel. Low pressure and medium pressure gas pipelines with a maximum working pressure up to 1 MPa may be made of polyethylene. The accompanying facilities are made only in steel technology. The selection of the appropriate material takes into account also a number of other parameters, such as corrosion resistance, ease and cost of assembly, the bonding and welding process, resistance to crack, and reliability. The article describes the main features of the materials in relation to formal and technical requirements.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W konstrukcji gazociągów można stosować stal lub polietylen. W artykule przeanalizowano czynniki wpływające na wybór preferowanego materiału konstrukcyjnego. Uwzględniono: wymagania formalne, normatywne, techniczne, ekonomiczne, środowiskowe, bezpieczeństwa, czasu realizacji, warunki operatora/zleceniodawcy oraz występujące ryzyko. Gdy możliwe jest zamienne stosowanie polietylenu i stali, preferowane jest użycie polietylenu. W przypadku wysokiego ciśnienia w gazociągu jedynym dopuszczalnym materiałem jest stal.
EN
Both steel and polyethylene can be used in the construction of gas pipelines. The articles concerns the factors determining the choice of preferred construction material. The following factors were taken into account: formal and normative requirements, technical, economic, environmental, safety, implementation time, operator’s / investor’s requirements and the risk involved. Where polyethylene and steel can be used interchangeably, polyethylene should be preferred. Steel is the only acceptable material for high pressures pipelines.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Ciśnieniowe rurociągi z polietylenu projektowane są przy założeniu ich minimalnego czasu eksploatacji wynoszącego 50 lat. Głównym parametrem branym pod uwagę jest długoczasowa wytrzymałość rur polietylenowych dla danej temperatury, która standardowo wynosi do 20°C. Dostępne obecnie wysokiej jakości surowce polietylenowe pozwalają na produkowanie wyrobów umożliwiających nie tylko spełnienie tego podstawowego warunku, ale również na stosowanie np. alternatywnych technik budowy rurociągów. Gwarancją bezawaryjnej ich pracy w zakładanym okresie jest nie tylko stosowanie wyrobów z materiałów o wysokiej jakości. Niemniej ważne jest spełnienie podstawowych wymagań związanych z budową tych rurociągów, obejmujących np. transport i składowanie wyrobów, prawidłowe postępowanie z wyrobami na placu budowy oraz układanie rur w wykopach, zgodnie z dopuszczalną dla nich technologią. Uzyskanie niezbędnej wytrzymałości i trwałości rurociągu zależeć będzie jednak w głównej mierze od prawidłowego wykonania połączeń zgrzewanych. Aby uzyskać wymaganej jakości połączenia zgrzewane, niezbędne jest stosowanie wyrobów o potwierdzonych właściwościach przy wykorzystaniu odpowiedniej jakości urządzeń do zgrzewania oraz wykonanie zgrzewów, zgodnie z uznanymi procedurami zgrzewania, przez personel posiadający odpowiednią wiedzę i umiejętności. Potwierdzenie kwalifikacji personelu wykonującego połączenia zgrzewane wyrobów z tworzyw termoplastycznych, jakim jest polietylen, regulują w Polsce przepisy zawarte w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 27 kwietnia 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach spawalniczych (Dz. U. 2000 nr 40 poz. 470). W artykule przedstawiono aktualne wymagania dla personelu wykonującego połączenia zgrzewane rurociągów z polietylenu oraz przedstawiono rodzaje szkoleń w tym zakresie, realizowane przez Instytut Nafty i Gazu - Państwowy Instytut Badawczy.
EN
The design of pressure pipelines made of polyethylene assumes their minimum service life of 50 years. The main parameter taken under consideration involves the long-term durability of polyethylene pipes for a given temperature, which is typically up to 20°C. The currently available high quality polyethylene materials allow the manufacturing of products enabling not just the fulfilment of this basic condition, but also the use of, e.g. alternative techniques for the construction of pipelines. Their trouble-free operation during the assumed time period is guaranteed not only by the use of products made of high quality materials. It is equally important to fulfil basic requirements related to the construction of these pipelines, including, e.g. the transport and storage of products, proper handling of products at the construction site and the laying of pipes in trenches, according to the technology which is permitted for them. However, the achievement of necessary toughness and durability of a pipeline will depend mainly on the proper preparation of welded joints. In order to obtain the required quality of welded joints, it is necessary to use products with confirmed properties while utilising proper quality devices in welding, and to have the welds prepared according to recognised welding procedures by personnel having proper knowledge and skills. In Poland, the confirmation of qualifications of personnel preparing welded joints of products made of thermoplastic, such as polyethylene, is regulated by provisions presented in the resolution of the Minister of Economy dated 27 April 2000 on occupational health and safety during welding operations (Journal of Laws 2000, no. 40, item 470). The paper presents the current requirements for personnel preparing welded joints of polyethylene pipelines, along with the types of associated training implemented by the Oil and Gas Institute - National Research Institute.
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Pod koniec roku w Elektrowni Jaworzno gotowy będzie nowy blok energetyczny o mocy 910 MW. Budowa jest już na tyle zaawansowana, że na teren zakładu dotarły pierwsze dostawy węgla. Jednym z kluczowych elementów wpływających na sprawne działanie nowej jednostki jest rurociąg dostarczający wodę do układu chłodzenia oraz zasilania instalacji odsiarczania spalin. Każda awaria tego systemu może skutkować wstrzymaniem produkcji energii. Aby zapewnić jego bezawaryjność, zainstalowano (w warunkach szkód górniczych) rurociąg polietylenowy (PEHD) o długości około 9 km, z czego 3 km przy użyciu metody bezwykopowej - reliningu.
W artykule przedstawiono rezultaty przeprowadzonych badań hydraulicznych oraz badań stanu technicznego rurociągu solanki użytkowanego od ponad 40 lat. Opisano szereg zagadnień związanych z jego pogarszającym się stanem technicznym i zmniejszającą się przepustowością. Wskazano czynniki wpływające na postępującą korozję oraz scharakteryzowano przyczyny zwiększania się z upływem czasu oporu hydraulicznego rurociągu. Zgromadzone dane posłużyły do porównania zastosowania w przemyśle chemicznym rurociągów stalowych i polietylenowych do transportu solanki w aspekcie techniczno- -ekonomicznym. Analiza porównawcza rurociągu stalowego i polietylenowego wykazała zalety wykorzystania rurociągów wykonanych z PE.
EN
The article presents the results of carried out hydraulic tests and technical condition tests for over 40 years old brine pipeline. A number of issues related to its deteriorating technical condition and decreasing bandwidth have been described. The factors influencing the progressive corrosion and the reasons for increasing the hydraulic resistance of the pipeline over time were identified. The collected data was used to compare the use of pipelines made of steel and polyethylene for application in brine industry in terms of technical and economic. Comparative analysis of steel and polyethylene pipeline showed advantages of the use of pipelines made of PE.
Dotychczasowe pozytywne doświadczenia KGHM Polska Miedź SA z transportem odpadów poflotacyjnych rurociągami PEHD zadecydowały o wyborze tej technologii także w zakresie prototypowej instalacji związanej z modernizacją ujęcia wód nadosadowych, zlokalizowanego w czaszy zbiornika OUOW Żelazny Most. Zbiornik ten o pojemności średnio 8 mln m3 pełni również ważną rolę zbiornika retencyjnego w układzie technologicznym. Po półtorarocznej eksploatacji można mówić o pełnym sukcesie – rurociągi PEHD firmy Uponor Infra Sp. z o.o. doskonale sprawdziły się w tych trudnych warunkach.
EN
The so far positive experiences of KGHM Polska Miedź SA in the transport of post-flotation waste with PEHD pipelines have been conclusive for the choice of this technology, also in the scope of prototype installation in context of the upgrade of supernatant water intake located in the shell of the reservoir located at OUOW Żelazny Most. The reservoir, with an average capacity 8 million cubic metres has also an important function of a retention facility in the process system. After eighteen months of operation, a complete success can be confirmed. The PEHD pipelines manufactured by Uponor Infra Sp. z o.o. have proven ideally in those severe conditions.
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Wdrażanie nowych rozwiązań materiałowo-konstrukcyjnych do budowy i modernizacji sieci wodociągowych i kanalizacyjnych jest już w Polsce pewnym standardem. Inwestorzy, doceniając jakość jako podstawowy argument przy wyborze materiału, wymuszają konkurencyjność ofert na rynku, a tym samym postęp technologiczny w zakresie rozwiązań rurowych, połączeń i wyposażenia technicznego sieci. Stąd też wdrażane są z jednej strony udoskonalone materiały już stosowane wcześniej, a z drugiej strony, wprowadza się nowe rozwiązania materiałowe. Bardzo znaczącym przykładem tych rozwiązań są wyroby z tworzyw termoplastycznych, a wśród nich wyroby z PE, w szczególności PE drugiej i trzeciej generacji. Sytuacja w Polsce, związana z rozwojem zastosowań różnych rozwiązań materiałowo-konstrukcyjnych do budowy wodociągów i kanalizacji, jest przedmiotem systematycznych badań i obserwacji, prowadzonych w Zakładzie Zaopatrzenia w Wodę i Oczyszczania Ścieków Politechniki Warszawskiej. Bieżące badania, których część wyników zawiera niniejszy artykuł, obejmują lata 2000 - 2003 i są kontynuacją badań prowadzonych od 1990 roku.
9
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
"Każdy łańcuch jest tak mocny, jak jego najsłabsze ogniwo". Ta zasada obowiązuje również przy projektowaniu i budowie rurociągów polietylenowych. Pomimo wieloletniego już doświadczenia w stosowaniu rurociągów polietylenowych, wciąż istnieje potrzeba wyjaśniania kwestii związanych z właściwościami samego materiału, kryteriami doboru materiałów na rurociągi oraz wykonawstwa i eksploatacji rurociągów. Biorąc pod uwagę oferowane dzisiaj na rynku surowce, metody przetwórstwa tworzyw sztucznych, dostępny sprzęt i urządzenia ułatwiające montaż przewodów, możliwe jest budowanie rurociągów, których trwałość będzie przekraczać nawet 100 lat. Jeżeli jednak w całym tym łańcuchu trafi się chociaż jedno słabe ogniwo, to wszelkie starania i dbałość na pozostałych etapach przygotowania i realizacji inwestycji pójdą na marne i rurociąg trzeba będzie zacząć naprawiać już po kilku latach od jego przekazania do eksploatacji. Celem tego referatu jest dostarczenie, istotnych zdaniem autora, informacji osobom uczestniczącym w procesie projektowania oraz przygotowania i realizacji budowy rurociągów polietylenowych.
10
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW