W ramach przedstawionej pracy przeprowadzono analizę modeli matematycznych umożliwiających ocenę wartości współczynnika przewodności cieplnej skały na podstawie składu mineralnego i porowatości. Zastosowano różnego rodzaju modele, od najprostszych, zakładających warstwową budowę skały, do bardziej skomplikowanych modeli inkluzji niesferycznych. Wartości obliczone porównano z danymi laboratoryjnymi. Uzyskane wyniki umożliwiły dobór optymalnych modeli służących do obliczenia przewodności cieplnej piaskowców podłoża Karpat.
EN
Mathematical models for the estimation of the thermal conductivity of rocks on the basis of mineral composition and porosity were analyzed in the presented work. Different types of models from the simplest, layer models to more complex nonspherical inclusions models were introduced. The calculated values were compared with the laboratory data. The obtained results enabled the selection of the most effective models for the calculation of the thermal conductivity of the Carpathian basement sandstones.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Obszar badań usytuowany jest w południowo-wschodniej Polsce, w brzeżnej części nasunięcia karpackiego. Rejon ten cechuje się stosunkowo dużym stopniem skomplikowania budowy geologicznej, gdyż poza obecnością licznych stref nasunięć w obrębie utworów jednostek karpackich i miocenu sfałdowanego, mamy tutaj do czynienia z krzyżowaniem się kilku dużych stref dyslokacyjnych, o różnych kierunkach przebiegu. Dotychczasowy stan rozpoznania wgłębnej budowy geologicznej analizowanego obszaru jest bardzo nierównomierny. Brak jest rozpoznania otworowego przede wszystkim z obszarów obniżonych tektonicznie, gdzie strop podłoża neoproterozoicznego zalega na dużych głębokościach (tj. poniżej 4500m). Wyniki prezentowane w ramach niniejszego artykułu uzyskano w oparciu o interpretację dziewięciu profili sejsmicznych 2 D (Rysunek 1), które zarejestrowane zostały w terenie przy zastosowaniu metody wibratorowo-dynamitowej. Jednocześnie jeden z analizowanych profili sejsmicznych poddany był reprocessingowi w Zakładzie Sejsmiki Instytutu Nafty i Gazu – Państwowego Instytutu Badawczego (Bajewski i in. 2016), a wyniki uzyskane na podstawie tego reprocessingu zostały uwzględnione w trakcie interpretacji geologicznej materiałów sejsmicznych. Zaprezentowany model strukturalno-tektoniczny obrazuje znaczny stopień skomplikowania budowy geologicznej analizowanego rejonu, a przede wszystkim podkreśla wieloetapowość zachodzących w poszczególnych okresach zjawisk tektonicznych, mających wpływ na współczesny obraz geologiczny. Obecny obraz strukturalny w analizowanym rejonie jest tak naprawdę kompilacją efektów szeregu procesów, zachodzących w kolejnych epokach geologicznych, stopniowo nakładających się na siebie. Konsekwencją tego są duże trudności, a czasami wręcz brak możliwości odtworzenia kolejności zachodzących w poszczególnych etapach zjawisk tektonicznych.
EN
The study area is located in south-eastern Poland, in the marginal part of the Outer Carpathians. The series of Neoproterozoic anchimetamorphic sedimentary rocks of the Małopolska Massif form the basement of the Carpathian Foredeep in the analyzed region. The complex of the Miocene sediments, characterized by variable total thickness (from 150 m to more than 3300 m) and facies variability, is the middle stage of study area. The youngest stage consists of allochtonous tectonic units (Stebnik, Boryslav-Pokutya and Skole) of the Carpathian orogen. The results presented in this article are based on the interpretation of the nine 2D seismic sections. One of the analyzed seismic profiles had been reprocessed in Oil and Gas Institute - National Research Institute (Bajewski et al.2016) and results have been taken into account in the geological interpretation. The presented tectonic model emphasizes the complexity of the geological structure in the analyzed area. Presented concept assumes that some of the major fault zones are very old tectonic lines (related to the Variscan orogenesis, and maybe even older), which have been repeatedly reactivated under different stress conditions. The diagonal collision of the Carpathian orogen and the basement elevations induced a reactivation of the major faults. Strike-slip faults and out-of-sequence thrusts were generated within the Carpathian units. The final phase of the large faults reactivation took place after the latest thrusting of the Carpathians.
W artykule przedstawiono analizę możliwości składowania dwutlenku węgla na obszarze obejmującym strefę Karpat zewnętrznych i zapadlisko przedkarpackie na obszarze między Krakowem a Rzeszowem. W wyniku przeprowadzonej analizy budowy geologicznej za potencjalne skały zbiornikowe do składowania CO2 uznano występujące na tym obszarze: gruboklastyczne utwory kambru dolnego, węglanowe osady dewonu środkowego i górnego oraz karbonu dolnego, a także permsko-triasowe i środkowojurajskie piaskowce i zlepieńce. Uwzględniając ogólnie przyjęte kryteria przy typowaniu struktur i formacji do geologicznego składowania CO2, wyróżniono cztery rejony występowania skał zbiornikowych. Podobszar A — zbiornik Wadowice–Myślenice o powierzchni około 850 km2, w którym jako potencjalny zbiornik do składowania CO2 wytypowano kompleks dolnokambryjskich skał piaskowcowo-zlepieńcowych. Podobszar B — zbiornik Gdów o powierzchni 765,5 km2, skałę zbiornikową stanowią tu piaskowce i zlepieńce permo-triasu i jury środkowej. Podobszar C — zbiornik Niepołomice o powierzchni 268,9 km2, skałę zbiornikową stanowią dewońskie wapienie i dolomity. Podobszar D — zbiornik Grobla. Obszar proponowanego zbiornika obejmuje 422,4 km2, skałę zbiornikową stanowią dewońsko-dolnokarbońskie wapienie i dolomity. Poziom uszczelniający dla skał zbiornikowych w wymienionych rejonach stanowią utwory mioceńskie zapadliska przedkarpackiego, tworzące na analizowanym obszarze zwartą pokrywę, o zróżnicowanej miąższości przekraczającej 100 m. W części południowej obszaru na te utwory są nasunięte jednostki fliszowe Karpat.
EN
The paper deals with the possibility of carbon dioxide storage in the Outer Carpathians and the Carpathian Foredeep between Kraków and Rzeszów. The analysis of the geological structure has revealed the following potential reservoir rocks for CO2 storage: coarse-clastic Cambrian rocks, Middle and Upper Devonian and Lower Carboniferous carbonates, and Permian-Triassic and Middle Jurassic sandstones and conglomerates. Four sub-areas of reservoir rocks have been indicated for the geological storage of CO2: (1) Sub-area A – the Wadowice–Myślenice reservoir with a surface area of about 850 km2 as a potential reservoir for CO2 represented by a Lower Cambrian sandstone-conglomerate rock complex; (2) Sub-area B – the Gdów reservoir with a surface area of 765.5 km2, where the reservoir rocks are Permian-Triassic and Middle Jurassic sandstones and conglomerates; (3) Sub-area C – the Niepołomice reservoir with a surface area of 268.9 km2, with the reservoir rocks composed by Devonian carbonates and dolomites; (4) Sub-area D – the Grobla reservoir with a surface area of 422.4 km2, represented by Devonian–Lower Carboniferous carbonates and dolomites. The cap rocks for the reservoir rocks in these areas are the Miocene formations of the Carpathian Foredeep, forming a compact cover with a variable thickness exceeding 100 m. In the southern part of the area, these formations are overthrust by the Flysch formations of the Outer Carpathians.
W pracy, na tle budowy geologicznej środkowej części polskich Karpat Zachodnich, zostały przedstawione wyniki jakościowej interpretacji anomalii siły ciężkości i anomalii całkowitego pola magnetycznego Ziemi. Interpretacja anomalii grawimetrycznych poprzedzona została analizą gęstości skał fliszu karpackiego i podłoża. Mapy anomalii lokalnych o różnym stopniu detalizacji uzyskano dokonując transformacji pól anomalnych przy odpowiednio dobranych parametrach. Transformowane anomalie grawimetryczne i magnetyczne skonfrontowano z wynikami badań geologicznych i badań magnetotellurycznych. Wykazano zbieżność ujemnych anomalii grawimetrycznych ze śródgórskimi zapadliskami i strefami występowania okien tektonicznych oraz dodatnich anomalii grawimetrycznych z dodatnimi anomaliami magnetycznymi i elewacjami prekambryjskiego podłoża, rozpoznanego badaniami magnetotellurycznymi.
EN
The study presents results of qualitative interpretation of gravity anomaly and anomaly of the total intensity of the geomagnetic field against the background of the geological structure of the central part of Polish Western Carpathians. Interpretation of gravity anomalies was preceded by an analysis of density of Carpathian flysch and substratum rocks. Maps of local anomalies showing various degree of details have been obtained by transformation of anomaly fields with appropriately selected parameters. The transformed gravity and magnetic anomalies were confronted with geological research data and magnetotelluric data. Convergence of negative gravity anomalies occurrence with the intermontane depressions Orava - Nowy Targ and Nowy Sącz and the zones of tectonic windows occurrence as well as positive gravity anomalies with positive magnetic anomalies and Precambrian substratum elevations, were demonstrated.
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W latach 1997-2002 Przedsiębiorstwo Badań Geofizycznych w Warszawie wykonało regionalne badania magnetotelluryczne w polskich Karpatach. Prace pomiarowe skoncentrowane zostały w dwóch wyodrębnionych regionach - zachodnim i wschodnim. W części zachodniej sondowania magnetotelluryczne wykonano wzdłuż sześciu profili poprzecznych do głównej osi orogenu i dwóch równoległych do niej. Prace pomiarowe prowadzono za pomocą systemu MT-1 w zakresie częstotliwości 300-0.0005 Hz. W interpretacji ilościowej sondowań wykorzystano automatyczną inwersję 1D przy użyciu algorytmów Bosticka, Occama i LSQ. Dwuwymiarowe przekroje oporności opracowano na podstawie wyników automatycznej inwersji metodą LSQ. Do ich konstrukcji wykorzystano również wyniki automatycznej inwersji 2D metodą RRI, informacje geologiczne i wiertnicze oraz dane sejsmiki refleksyjnej. Najważniejszymi wynikami interpretacji są przekroje opornościowe i mapy strukturalne horyzontów wysokooporowych, związanych ze stropami podłoża mezopaleozoicznego i prekambryjskiego.
EN
The Geophysical Exploration Company, Warsaw, conducted regional magnetotelluric survey in the Polish Carpathians in the years 1997-2002. The measurements were concentrated in the western and eastern part of the investigation area. In the western part, magnetotelluric soundings were conducted on six lines perpendicular to the major orogen axis and two parallel to it. The measurements were made with the MT-1 system over a frequency range 300-0.0005 Hz. 1D automatic inversion with the use of Bostick, Occam and LSQ algorithms was employed in the quantitative interpretation. 2D resistivity sections were obtained based on results of automatic LSQ inversion. Results of 2D RRI inversion, geological and borehole data, and reflection seismic data were also applied. As a result of interpretation, resistivity sections and maps of high-resistivity horizons related with the top of the Meso-Paleozoic and Precambrian basement were obtained.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule przedstawiono wyniki badań magnetotellurycznych wykonanych we wschodniej części Karpat polskich. Omówiono prace wykonane w latach 1997-2002 za pomocą systemu pomiarowo-interpretacyjnego MT-1 oraz krótko podsumowano wcześniejsze badania z lat 70. i 80. Zaprezentowane zostały skrótowo podstawowe zagadnienia techniczne i metodyczne akwizycji danych pomiarowych oraz ich przetwarzania i interpretacji. Głównym rezultatem badań są przekroje geoelektryczne z elementami interpretacji geologicznej. Przedstawiono siedem przekrojów regionalnych przecinających Karpaty poprzecznie do głównych kierunków strukturalnych, i jeden prostopadły do nich. Na podstawie wyników interpretacji wzdłuż profili magnetotellurycznych i wybranych sondowań archiwalnych oraz wierceń opracowano mapę strukturalną horyzontu wysokooporowego, który wiązany jest ze stropem podłoża mezozoiczno-paleozoicznego i prekambryjskiego. Przedstawiono także rozkład oporności utworów przystropowych podłoża. Dane magnetotelluryczne pozwalają na określenie głównych elementów tektoniki podłoża Karpat, dostarczają również informacji do interpretacji głęboko pogrążonych kompleksów fliszowych.
EN
This paper presents results of magnetotelluric investigations from the eastern part of the Polish Carpathians. Investigations carried out in 1997-2002 with the use of the MT-1 measurement-and-interpretation system are presented and data from the 1970s and 1980s are briefly discussed. Basic methodologies and techniques of data acquisition, processing and interpretation are presented. The main results of the study include geoelectric cross-sections with elements of geological interpretation. Eight regional cross-sections were shown: seven crossing transversally Carpathians' major structural directions and one perpendicular to them. Based on MT data interpretation and archive sources, a structural map of high-resistivity horizon, which is related the top of Meso-Paleozoic and Precambrian basement, was plotted. Resistivity distribution for near-top basement rocks was also given. Magnetotelluric data allow major elements of the Carpathians basement tectonics to be identified and give information to identify deep-seated flysch complexes.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.