This article presents the results of an environmental-energy analysis carried out for a sample farm. Completed assessment covered basic agrienvironmental indexes and indicators and was extended to include the value of cumulated energy consumption of farm agricultural production. Performed computations and analysis allowed verifying production compliance with environmental standards. At the same time, they may constitute a basis for introducing changes aimed to improve farm production quality. Data acquired from the farm allowed carrying out rather detailed problem analysis. Whereas, it is worth noticing that lack of strict record of events in farms often makes it impossible to perform alike analyses, which are very useful in agricultural practice. It is worth extending the demonstrated analysis with economic viability aspects taking into account the effort to estimate the benefits and losses for environment.
PL
W artykule zaprezentowano wyniki analizy środowiskowo-energetycznej przykładowego gospodarstwa rolnego. Dokonano oceny w zakresie podstawowych wskaźników i mierników agrośrodowiskowych oraz poszerzono ją o wartość energochłonności skumulowanej produkcji rolniczej gospodarstwa. Przeprowadzone obliczenia i analiza pozwoliły na zweryfikowanie poprawności prowadzonej produkcji względem norm środowiskowych. Jednocześnie mogą one stanowić bazę dla wdrażania zmian służących poprawie jakości produkcji rolnej. Pozyskane dane z gospodarstwa pozwoliły na względnie szczegółową analizę problemu, natomiast warto zwrócić uwagę, iż brak prowadzenia dokładnej ewidencji zdarzeń w gospodarstwach rolnych często uniemożliwia dokonanie podobnych analiz, które są bardzo przydatne w praktyce rolniczej. Prezentowaną analizę warto poszerzyć o aspekty opłacalności ekonomicznej z uwzględnieniem próby szacunku korzyści i strat dla środowiska.
Określono efektywność mechanizacji w 42 gospodarstwach, które zestawiono w grupy wg poziom zbilansowania odnawialności substancji organicznej. Gospodarstwa o poziomie odnawialności substancji organicznej od 0,3 do 1,0 ton?haUR-1 uznano za zrównoważone ekologicznie. Stwierdzono, że wskaźniki efektywności mechanizacji są korzystne dla gospodarstw o zrównoważonej produkcji rolniczej.
EN
The mechanisation efficiency has been determined for 42 farms, grouped according to their organic matter renewability balancing level. The farms characterised by organic matter renewability level from 0.3 to 1.0 ton ha of arable land-1 have been deemed ecologically balanced. It has been observed that the mechanisation efficiency indexes are favourable for farms with balanced agricultural production.
Analizowano poziom zrównoważenia produkcji rolniczej w aspekcie nakładów materiałowo-energetycznych, ponoszonych w 42 gospodarstwach, zlokalizowanych w różnych regionach Polski. Przyjęto kryteria oceny zrównoważenia: ekonomiczne, socjalne, ekologiczne, które analizowano w odniesieniu do intensywności produkcji, nakładów materiałowo- energetycznych, zbilansowania substancji organicznej. Stwierdzono, że przyjęte kryteria zrównoważenia procesu produkcyjnego nie są spełnione równocześnie, w każdej z badanych grup gospodarstw.
EN
The level of agricultural production sustainability was studied on 42 family farms localized in different region of Poland. Evaluation was based on the economic, social and ecological results of sustainability. Following indices were assumed to evaluation: intensity of agricultural production organization, agricultural production factors, organic matter balance in aspect energetic and material inputs. It was stated that the criteria assumed for sustainability of agricultural production process are not fulfilled by the farms.
Analizowano poziom zrównoważenia produkcji rolniczej w aspekcie poziomu intensywności organizacji produkcji rolniczej w 42 gospodarstwach, zlokalizowanych w różnych regionach Polski. Przyjęto kryteria oceny zrównoważenia: ekonomiczne, socjalne, ekologiczne, które analizowano w odniesieniu do intensywności produkcji, nakładów materiałowo-energetycznych, zbilansowania substancji organicznej. Stwierdzono, że przyjęte kryteria zrównoważenia procesu produkcyjnego spełniają gospodarstwa o przeciętnej intensywności (400-550 punktów).
EN
The level of agricultural production sustainability was studied on 42 family farms localized in different regions of Poland. Evaluation was based on economic, social and ecological results of sustainability. Following indices were assumed to evaluating: intensity and organization factors of agricultural production, organic matter balance, energy and material inputs. It was stated that the criteria assumed for sustainability of agricultural production are fulfilled by the farms of medium intensity (400-550 points) of agricultural production.
Podstawę oceny stanowiły przeprowadzone w roku 2004 opisy działalności 42 gospodarstw rodzinnych, położonych w różnych regionach kraju. Gospodarstwa zestawiono w grupy, przyjmując za podstawę podziału powierzchnię ha UR. Stwierdzono, że wzrost powierzchni ha UR wyraża się obniżeniem: intensywności organizacji produkcji w tym także produkcji roślinnej, nakładów robocizny (rbhxha UR-1), kosztów eksploatacji maszyn (złxha UR-1 ), kosztów materiałowo-energetycznych (złxha UR-1). Stwierdzono, że efekt ekologiczny za który przyjęto bilans substancji organicznej nie jest związany z intensywnością organizacji produkcji (szczególnie gospodarstw 400-550 punktów) i poziomem nakładów materiałowo-energetycznych, dotyczy to plonotwórczych środków produkcji.
EN
The assessment was based on the characteristics of operation of 42 family farms located in different regions of Poland, completed in 2004. The farms were arranged in groups. The division was based on total area in ha of arable land. The researchers proved that the increase of area in ha of arable land involves reduction of the following parameters: production organisation intensity (including plant production), labour amount (man-hoursxha of arable land-1), machinery operating costs (PLNxha of arable land-1), material and energy expenditure (PLNxha of arable land-1) Moreover, they observed that the ecological effect assumed as the balance of organic matter is not related to production organisation intensity (in particular farms - 400-550 points) and the level of material and energy expenditure. This applies to means of production, which bring crops.
Przedstawiono wyniki z 43 gospodarstw rodzinnych, badanych w 2003 r. W ocenie określono wskaźnik intensywności produkcji, wskaźnik odnawialności substancji, poziom ponoszonych nakładów energetyczno-materiałowych oraz poziom towarowej produkcji rolniczej. Wzrost powierzchni ha UR w badanych gospodarstwach skutkuje wzrostem nakładów energetycznych na ha UR w tym wzrostem energetycznego uzbrojenia pracy oraz spadkiem nakładów materiałowych. Równocześnie obserwuje się obniżanie wskaźnika intensywności organizacji produkcji rolniczej i poziomu reprodukcji substancji organicznej.
EN
The work presents results from 43 family farmsteads, analyzed in 2003. The assessment specifies a production rate index, substance renewability index, level of incurred power and material outlays and level of commodity farm production. Increase of ha UR area in the analyzed farmsteads results in increase of power outlays per ha UR including increase of power infrastructure of the work area and decrease of material outlays. At the same time reduction of the index of farm production organization intensity and level of organic matter reproduction can be observed.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.