Procesy zachodzące w świecie przyrody od dawna skupiają uwagę i fascynują badaczy z zakresu m.in. nauk inżynieryjno-technicznych. W projektowaniu architektonicznym czerpanie inspiracji z natury uzyskało nazwę procesu architektonicznego i bionicznego. Rozwój bioniki architektoniczno-budowlanej następuje w dwóch kierunkach, tj. badania praw i zasad panujących w świecie przyrody oraz wykorzystania wniosków z tych badań w projektowaniu. Bionika stała się jednym z trendów architektonicznych w światowej praktyce projektowej w okresie ostatnich czterdziestu lat, a także stała się nowoczesnym stylem architektonicznym, którego celem jest wdrażanie innowacyjnych zasad kształtowania formy architektonicznej, konstrukcji i technologii wykonania obiektów budowlanych inspirowanych wzorcami z natury.
EN
There are the processes that are taking place in the world of nature. It has continually fascinated researchers in the fields of engineering and technical science for a long time. In architectural design, taking an inspiration from nature for drawing has been called an architectural and bionic process. The development of bionics architecture and construction takes place in two directions, i.e. the study of the law and principles prevailing in the world of nature and the use of conclusions from these studies in design. Bionic has become one of the architectural trends in the world design practice over the last forty years and also has become a modern architectural style, the purpose of which is to implement innovative principles of shaping the architectural form, structure and technology of building objects inspired by patterns of nature.
This paper presents the unique value of Kengo Kuma’s idea of rooted architecture that results from an innovative approach to the environment. This idea could be the basis for a new paradigm of an architecture befitting of our times, in which the natural environment is degraded. The study was based on an analysis of texts by and on Kuma, supported by references to a selection of his projects. The features of rooted architecture in Kuma’s idea as well as the organicity of rooted architecture, its presentation in Japanese and Western tradition and its radical nature are discussed. The results of this study are: an indication of the link between rooted and organic architecture in Kuma’s original approach, the unique value of the idea of rooted architecture as a new approach to the environment, and the presentation of this idea as a design method based on an interrelation between a place and the human body.
PL
Artykuł przedstawia szczególną wartość idei architektury zakorzenionej Kengo Kumy, wynikającą z innowacyjnego podejścia do środowiska. Idea ta może stanowić podstawę nowego paradygmatu architektury - odpowiedniego dla obecnych czasów degradacji środowiska naturalnego. Jako metodę pracy przyjęto analizę tekstów Kumy i tekstów jemu poświęconych, popartą odniesieniami do wybranych realizacji Kumy. Omówiono cechy architektury zakorzenionej i organicznej w myśli Kumy oraz organiczność architektury zakorzenionej, a także jej ujęcie w tradycji japońskiej i zachodniej, podkreślając jej radykalność. Wynikami badania są: wskazanie powiązania architektury zakorzenionej z organicznością w autorskim ujęciu Kumy, wskazanie wartości idei architektury zakorzenionej jako nowego podejścia do środowiska, a także przedstawienie tej idei jako metody projektowania architektury bazującej na wymiennej relacji między miejscem i ciałem człowieka.
The article maps multiple planet-oriented movements in the history of modern (predominantly western) architecture. It looks for architectural pronunciation of social movements, political actions and historical moments. In writings of acclaimed architects and authors, it searches for origins of organic, vernacular and tropical architecture and their offspring in the contemporary approaches, views and design. The article documents changes of perception of relation between man, nature and architecture. It commences with the very first attempts to understand this relationship: idealization and romanticisation of nature, it finishes with the most contemporary analyses based on the holistic approach and computer simulation. The article draws an extensive panorama of authors and publications that researched planted-oriented architecture.
PL
Artykuł mapuje nowoczesne prądy architektoniczne, które szukały rozwiązań skoncentrowanych na planecie. Szuka architektonicznych interpretacji ruchów społecznych, wydarzeń politycznych i momentów historycznych. Poprzez analizę tekstów architektów i naukowców, bada początki architektury organicznej, wernakularnej i tropikalnej, oraz ich współczesne interpretacje w projektowaniu i myśli. Artykuł dokumentuje również zmiany sposobów postrzegania związku pomiędzy człowiekiem, naturą i architekturą. Analizę rozpoczynają pierwsze próby zrozumienia tej relacji, idealizują i zgoła romantyczne, a kończą współczesne, oparte na holistycznym podejściu i symulacjach komputerowych. Artykuł szkicuje szeroką panoramę autorów i pozycji, które badały architekturę skupioną na planecie.
According to the current state of research on the phenomenon of biophilia, the positive influence of nature's elements on humans has long been widely understood. Since the negative impact of urbanised areas on quality of life was noticed, human-friendly architecture has been redefined, where the physical and mental well-being of people using buildings, remains highly dependent on their contact with the environment. Selected examples of existing buildings analyzed two different approaches to contemporary biophilic architecture; one where nature is the pedestal of the whole building and one where the interpretation of nature translates into technological, engineering or structural solutions. The architectural examples modelled on nature, have gained recognition in local communities and worldwide renown, so it can be concluded that the flourishing of organic and bionic architecture is fully justified. Biophilia determines human well-being, while remaining closely related to the natural environment.
PL
Zgodnie z obecnym stanem badań nad zjawiskiem biofilmu, już od dawna widoczne jest szeroko rozumiane pozytywne oddziaływanie elementów natury na człowieka. Od kiedy dostrzeżono negatywny wpływ terenów zurbanizowanych na jakość życia, na nowo zaczęto definiować architekturę przyjazną człowiekowi, gdzie fizyczne i psychiczne osoby niepełnosprawne korzystają z różnych funkcji zależnych od ich położenia ze względu na ich dostępność. Na wybrane przykłady analizy obiektów przeanalizowano dwa różne zastosowania do współczesnej architektury biofilicznej; takie dla każdej natury jest piedestałem całą budowli oraz takie, w których interpretacja natury przekładni się na rozwiązania technologiczne, inżynieryjne lub konstrukcyjne. Przedstawione przykłady architektoniczne wzorowane na naturze zyskały uznanie społeczności lokalnych oraz rozgłos ogólnoświatowy, można wybrać takie, a także rozdzielić architekturę organiczną i bioniczną jest w pełni uzasadniony. Biofilia warunkuje dobrostan człowieka, pozostając w ścisłym związku ze stosunkiem dostępu.
W okresie międzywojennym w Zakopanem nastąpił wzmożony ruch budowlany, co zmusiło władze gminy do opracowania kolejnego planu regulacyjnego (1924–1928, proj. K. Stryjeński). Dynamiczny rozwój doprowadził do przyznania mu praw miejskich w 1933 r. W architekturze tego okresu początkowo dominował historyzm lat 20., art déco i styl zakopiański drugi, a w latach późniejszych funkcjonalizm oraz wolny funkcjonalizm – nowy regionalizm. Podczas okupacji Niemcy uczynili z Zakopanego miejscowość rekreacyjną. W ramach tzw. akcji porządkowej wyburzono w latach 1940–1942 szereg obiektów drewnianych i murowanych. Budowano też nowe obiekty. Na Podhalu za oficjalny nurt architektury socrealistycznej uznano styl nowozakopiański (m.in. schroniska w Tatrach Polskich). Miasto rozwijało się jako uzdrowisko oraz ośrodek sportu i turystyki.
EN
In the interwar period, there was an increase in construction in Zakopane, which forced the local authorities to develop another regulatory plan (designed by K. Stryjeński from 1924 to 1928). Dynamic development led to the granting of municipal rights in 1933. The architecture of this period was initially dominated by the historicism of the 1920s, then by the art déco movement and the Zakopane style, and in later years, by functionalism and free functionalism – new regionalism. During the occupation, the Germans made Zakopane a recreational town. As part of the so-called order action, in the years 1940–1942 a number of wooden and brick buildings were demolished. New buildings were also built. In Podhale as the official current of socialist realist architecture was the new Zakopane style. The most characteristic examples include shelters in the Polish Tatras. The city developed as a health resort and a centre for sport and tourism.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Kontrowersyjna forma realizacji architektonicznych Hundertwassera od lat budzi sprzeczne emocje odbiorców. Używając siły sztuki, postulował prawo człowieka do życia bliżej natury, porzucenie konformizmu oraz prawo do możliwości wyrażenia swojego indywidualizmu, zwłaszcza w „trzeciej skórze”, czyli mieszkaniu. Budynki zaprojektowane przez Hundertwassera stały się architektonicznymi ikonami Austrii, pomimo aury skandalu, jaka towarzyszyła ich powstawaniu.
EN
The controversial form of Hundertwasser’s architecture has been stirring contradictory emotions for years. Using the power of art, he postulated the right to live closer to the nature, to abandon conformism, and the right to express individuality, particularly in the „third skin” – house. Hundertwasser’s buildings have become architectural icons of Austria, despite the aura of the scandal that accompanied them during formation.
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The title makes references to the famous definition of Le Corbusier that “architecture is the learned game, correct and magnificent, of forms assembled in light” and discusses the most interesting examples illustrating this definition from the past and from the present. The special case of Gaudi's architecture is examined in detail and subjected to analysis; this architecture can be defined as “game and play” conducted in a masterly manner in the world of elementary solids.
PL
Artykuł nawiązuje do słynnej definicji Le Corbusiera, że architektura jest mądrą i skoordynowaną grą brył w świetle i omawia najciekawsze przykłady ilustrujące tę definicję z przeszłości i teraźniejszości. Rozwinięto i poddano analizie szczególny przypadek architektury Gaudiego, którą można określić jako mistrzowsko prowadzoną „grę i zabawę” w świecie brył elementarnych.
8
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Games and plays of architecture occur in the urban space and in the natural landscape. They are presented based on examples of architecture from the last three decades of the twentieth century, through the prism of doctrines and individual creative attitudes.
PL
Gry i zabawy architektury mają miejsce w przestrzeni miast i w krajobrazie naturalnym. Przedstawiono je przez pryzmat doktryn oraz indywidualnych postaw twórczych, na wybranych przykładach architektury z ostatnich trzech dekad XX wieku.
W artykule przedstawiono nowatorski charakter twórczości belgijskiego architekta Victora Horty, który był jednym z pierwszych, a zarazem jednym z najwybitniejszych przedstawicieli secesji w architekturze. Jego dzieła wywarły znaczący wpływ na rozwój architektury XX w. Wśród zaprojektowanych przez Hortę obiektów na szczególną uwagę zasługują zrealizowane w Brukseli reprezentacyjne domy prywatne będące przedmiotem tego opracowania: Hôtel Tassel (1893–1894) przy Rue Paul-Emile Janson, Hôtel van Eetvelde (1897–1901) przy Avenue Palmerstone oraz Maison et Atelier Horta (1898–1901) przy Rue Américaine. Wymienione budynki zostały uznane za prace pionierskie i ogromnie istotne zarówno dla stylu art nouveau, jak i dla dalszego rozwoju architektury współczesnej. Z tego powodu w 2000 r. umieszczono je na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. Do wyróżniających je nowatorskich cech należały otwarty plan i swobodnie zaprojektowany rzut, zdecydowane i konsekwentne wprowadzanie światła dziennego do wszystkich pomieszczeń mieszkalnych, nowoczesna i śmiało wyeksponowana konstrukcja oraz całościowy charakter koncepcji dekoracyjnej. Ważnymi elementami nowego sposobu projektowania było kreatywne czerpanie inspiracji z przyrody, stosowanie konstrukcji organicznych, wykorzystanie klatek schodowych do dystrybucji światła i powietrza, stosowanie świetlików i ogrodów zimowych, efektywne zastosowanie oświetlenia elektrycznego do tworzenia nastroju w architekturze, wprowadzanie nowatorskich systemów ogrzewania i wentylacji, ukazywanie piękna naturalnych materiałów, a także śmiałe i nowoczesne wykorzystanie żelaza i szkła. Wszystkie wymienione powyżej cechy stanowiły kwintesencję architektury XX w.
EN
The Belgian architect Victor Horta, was one of the first and also one of the most outstanding representatives of Art Nouveau in architecture. The innovative character of his works had a significant impact on the development of 20th century architecture. Among buildings designed by Horta a group of luxury private residences in Brussels deserve special attention and therefore are the subject of this paper. These are: Hôtel Tassel (1893–1894) at Rue Paul-Emile Janson, Hôtel van Eetvelde (1897–1901) on the Palmerston Avenue and Maison et Atelier Horta (1898–1901) on the Rue Américaine. The mentioned buildings have been identified as the pioneering works, extremely important for the further development of both Art Nouveau and modern architecture. Because of this reason they were inscribed on the UNESCO World Heritage List in 2000. Their distinguishing innovative features were: open and free plan, common and consistent introduction of daylight to all living areas, modern and boldly exposed structure and the comprehensive decorative concept. Other important elements of the new design were: the creative way to derive inspiration from nature, the use of organic structure, the use of a stairway for the light and air distribution throughout the building, introduction of skylights and winter gardens, efficient use of electric lighting to create the ambience in architecture, innovative heating and ventilation systems, expressiveness of the natural materials beauty as well as bold and modern use of iron and glass. All the features mentioned above were the essence of the 20th century architecture.
Największe uhonorowanie działalności Freia Otta w postaci nagrody Pritzkera zbiegło sie z jego śmiercią w roku 2015. Jego specyficzna twórczość znana głównie z konstrukcji namiotowych (pawilon niemiecki na EXPO w Montrealu) obejmuje znacznie szerszy zakres rozwiązań konstrukcyjnych czerpanych często ze wzorów przyrody. W tym właśnie zakresie – stosunkowo mniej znanym – Frei Otto uruchomił międzynarodową inicjatywę rokującą zachowanie wartości środowiska naturalnego w rozwijającym się intensywnie świecie. Dla zawodowego środowiska polskiego ważny jest jego pełen sympatii stosunek i zaoferowanie nam w trudnych czasach izolacji od świata zachodniego swoich doświadczeń – w postaci eksponowanej w Warszawie wystawy swej twórczości, połączonej z wykładem na Wydziale Architektury, jak również udostępnienia książki Dachy wiszące. Swoistym zrządzeniem losu – w aspekcie kontaktów z Polską – było to, że jedną z ostatnich swych nagród Frei Otto otrzymał właśnie w naszym kraju, we Wrocławiu, na Międzynarodowym Sympozjum IASS w roku 2013. W niniejszym artykule przedstawiono sylwetkę tego wybitnego architekta oraz najbardziej charakterystyczne jego obiekty, jak wnętrze Instytutu w Stuttgarcie, będące prototypem planowanego pawilonu niemieckiego na EXPO w Montrealu, tenże pawilon, stadion olimpijski w Monachium, a także wnętrze hali wystawowej w Mannheim.
EN
The greatest honor for Frei Otto’s activity in the form of the Pritzker award coincided with his death in 2015. His specific creativeness mainly known from his pavilion constructions (German Pavilion at the EXPO in Montreal) embraces a much larger range of constructive solutions often based on examples from nature. Precisely in this range – relatively less known – Frei Otto initiated an international enterprise presaging the values of preservation of the natural environment in the intensely developing world. For the professional Polish environment very important is his relationship full of sympathy and his offering us, in the difficult times of isolation from the Western world, his experiences – in the form of a display, in Warsaw, of his creations, combined with a lecture at the Faculty of Architecture, and also making accessible his book Das hängende Dach (The Suspended Roofs). A specific decree of fate – in the aspect of relations with Poland – was the fact that one of his latest awards Otto Frei received precisely in our country, in Wrocław, at the International Symposium IASS in 2013. This article presents the character of this eminent architect, his most distinctive objects, such as the interior of the Institute in Stuttgart, being the prototype of the planned German pavilion at the EXPO in Montreal, the pavilion itself, the Olympian Stadium in Munich, and also the interior of the Exhibition Hall in Mannheim.
Ogrody hiszpańsko-arabskie oraz ogrody Antonio Gaudiego, reprezentują dwa style europejskiej sztuki ogrodowej. Obydwa powstały na Półwyspie Iberyjskim, gdzie od wieków spotykały się i przenikały kultury oraz cywilizacje basenu Morza Śródziemnego. Owo kulturalne dziedzictwo, niezwykły krajobraz ziemi hiszpańskiej oraz duchowość i mistycyzm miały decydujący wpływ na powstanie obydwu stylów.
EN
The Spanish–Arabic gardens and Antonio Gaudi gardens represent two styles of European garden art. Both of them originated in the Iberian Peninsula where the civilisation and culture of the Mediterranean Sea interfaced and intermingled for centuries. This cultural heritage, extraordinary landscape of Spanish lands and spirituality as well as mysticism had a decisive influence on the formation of these two styles.
The usage of forming principles of wild life got the new quality and received a name of architectural and bionic process and became one of the trends of architecture in the world architectural practice for the last 40 years. Bionics is an innovative architectural style that took all the best from nature: relief outlines and forms. It can be called architecture of future and its aim is synthesis of nature and modern technologies.
13
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Współczesna architektura wpisująca się w nurt tzw. architektury organicznej, czy bionicznej sięga po najnowsze rozwiązania w zakresie konstrukcji i stosowanych materiałów budowlanych. Wykracza tym samym poza standardowe/tradycyjne mniemanie o korzystaniu przy realizacji struktur organicznych z tworzywa li tylko prostego, naturalnego, lokalnego, w tradycyjnych zestawieniach. Współczesna architektura organiczna promuje ideę i charakter architektury humanistycznej, dążącej do zachowania poczucia tożsamości i ciągłości kulturowej społeczności - często wielokulturowych, poprzez przeniesienie i utrwalenie cech tradycji regionalizmu lokalnego. Realizuje ów kierunek kształtowania środowiska w drodze współczesnej interpretacji zjawisk oraz form. Zastosowanie innowacyjnych rozwiązań techniczno-technologicznych umożliwia bogactwo interpretacyjne cech właściwych dla nurtu architektury organicznej, przekładając je na tworzenie różnorodnych, oryginalnych i unikatowych form, charakterystycznych dla twórców, miejsc, przestrzeni i krajobrazów takich kręgów kulturowych Europy, jak m.in. Węgry, Hiszpania czy Szkocja.
EN
Modern architecture to stream so called organic architecture inscribing, it reaches for newest solutions in range of construction - bionic and construction materials applicable. Affectation surpasses standard about use at realization of organic structure from material same/traditional opinion only simple, natural, local, in traditional juxtaposition. Modern organic architecture promotes idea and character of humanistic architecture eats, aiming at behavior of sense of identity and continuity of cultural communities multicultural - often, through displacement and solidifying of feature of tradition of local regionalism. That direction of forming of environment realizes in modern way of interpretation of phenomenon and forms. Employment of innovative solution technically enables resource of interpretation suitable feature for stream of organic architecture - technological, it eats on creation miscellaneous rearranging, original and unique forms, for framers characteristic, places, area and landscape, the such rounds of cultural Europe, as among others: Hungary, Spain or Scotland.
Inspiracją dla architektury organicznej jest roślinność, która stanowi nie tylko uzupełnienie budowli, ale także ważne tworzywo jej kompozycji. Dlatego światowi i polscy architekci tworzyli na pocz. XX w. projekty, w których główną rolę odgrywały miękkie linie pnączy.
15
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W referacie przedstawiono dwa najpopularniejsze współczesne nurty architektury organicznej. Podjęto próbę analizy ewolucji motywów organicznych. Zaprezentowano najnowsze przykłady projektów łączących nową stylistykę z rozwiązaniami proekologicznymi.
EN
The paper contains the two most common types of contemporary organic architecture. Also, it presents an attempt at analysis of the organic motifs such as evolution. The article presents a new approach to design connecting the new organic architecture with pro-ecological solutions.
Przedstawiono systemowy punkt widzenia w odniesieniu do architektury organicznej mostów Santiago Calatravy. Prowadzi to do rozważenia projektowanej budowli jako projektowanej całości, która jest jednocześnie częścią większej całości: środowiska i systemu.
EN
Presented from the systems viewpoint of organic architecture of Santiago Calatrava. The analysis of these problems is presented based on methodological and systems knowledge and methodological examination examples of architectural objects. Architecture bridges of Calatrava creative unite of function, forms and construction.