W latach powojennych w wielu dawnych miastach europejskich dokonano znaczących przekształceń układów urbanistycznych, wynikających z koniecznej modernizacji nieregularnej sieci wąskich ulic. Przebudowa struktur budowlanych miast historycznych - niezależnie od odbudowy zrujnowanych dzielnic - związana była z nowymi perspektywami funkcjonowania tych ośrodków po zakończeniu wojennego kataklizmu. Rozwój motoryzacji, jaki nastąpił w miastach zachodniej części Europy w II poł. minionego stulecia, wymagał dostosowania istniejącego planu dróg do standardów technicznych i infrastrukturalnych. W rozwijających się ośrodkach, rozwój urbanistyczny podporządkowano rozbudowie arterii komunikacyjnych, które zdominowały krajobraz dawnych układów przestrzennych. Historyczne centra miejskie m.in. w Brunszwiku, Hamburgu, Kassel, Rotterdamie, Szczecinie przecięto wielopasmowymi arteriami komunikacji kołowej. Usprawniło to funkcjonowanie miast i jednocześnie ograniczyło dawny potencjał centrów historycznych jako kameralnych zespołów usługowo-handlowych, sąsiadujących z obiektami administracyjnymi, muzeami czy kultu religijnego. Pod koniec XX w. nastąpiła zmiana w ocenie modernistycznych przekształceń dawnych miast. Inicjowane przez mieszkańców, przy wsparciu środowisk artystycznych, plany wyburzenia nowoczesnej zabudowy dysharmonizującej z zabytkowym krajobrazem doprowadziły do odtwarzania historycznych układów urbanistycznych i rekonstrukcji cennych kamienic staromiejskich (m.in. Berlin, Frankfurt nad Menem, Hildesheim, Szczecin). Proces odtworzenia dawnej architektury związany był także z przekształceniami powojennego układu komunikacyjnego.
EN
In the post-war years, significant transformations of urban layouts were carried out in many former European cities as a result of the necessary modernization of the irregular network of narrow streets. The reconstruction of the building structures of historic cities - irrespective of the reconstruction of ruined districts - was linked to new perspectives for their functioning after the end of the war cataclysm. The development of motorisation that took place in the cities of the western part of Europe in the second half of the last century necessitated the adaptation of the existing road plan to technical and infrastructural standards. In the developing centres, urban development was subordinated to the expansion of traffic arteries that dominated the landscape of the former spatial arrangements. Historic urban centres in Brunswick, Hamburg, Kassel, Rotterdam and Szczecin, among others, were cut through with multi-lane arterial roads. They improved the functioning of the cities, while at the same time reducing the former potential of the historic centres as intimate service and commercial complexes adjacent to administrative, museum or religious facilities. At the end of the twentieth century, there was a shift in the appreciation of modernist transformations of former cities. Initiated by citizens, with the support of artistic circles, plans to demolish modern buildings that were disharmonizing with the historic landscape led to the restoration of historic urban layouts and the reconstruction of valuable old town houses (Berlin, Frankfurt am Main, Hildesheim, Szczecin). The process of restoring the old architecture was also linked to the transformation of the post-war traffic system.
W artykule jest opisany przypadek i przyczyny zalania budynków Starówki Zielonej Góry z powodu pływów hydrogeologicznych. Zaprezentowano także techniczne problemy związane z remontem tych budynków.
EN
In this paper described an accident and causes of underflood of house in region of Old Town of Zielona Góra city as an effect of hydrogeological floods. The article presents the technical problems with recon ditions of this buildings.
Tekst prezentuje wyniki wyprzedzających badań archeologiczno-architektonicznych przeprowadzonych w 2015 roku przez zespół pod kierunkiem dr. inż. arch. Piotra Kmiecika i dr. Roberta Szweda. Obszar opracowania znajdował się w najstarszej XIII-wiecznej części Wrocławia oraz obejmował budynek w znacznym stopniu zniszczony podczas działań wojennych w 1945 roku. Pozostałości kamienicy zostały rozebrane najprawdopodobniej w pierwszych latach po wojnie. Późniejsze przesunięcie linii zabudowy północnej pierzei ul. Oławskiej spowodowało brak możliwości przebadania obszaru między pierwotną a aktualną linią zabudowy w ramach prowadzonych prac, ukazując jednocześnie proces przekształceń urbanistycznych, jakim podlegał ten obszar w historii.
EN
The paper aims to present the results of anticipatory archaeological and architectural research carried out in 2015, led by Dr. Eng. arch. Piotr Kmiecik and Dr Robert Szwed. The study area was located in the oldest 13th-century part of the city of Wrocław and included a building largely destroyed during the warfare in 1945. The remains of the building were most probably demolished in the first years after the war. The later shift of the building line of the northern frontage of Oławska Street resulted in the impossibility of examining the area between the original and the present building line within the framework of the carried out works, showing at the same time the process of urban transformations that this area was subjected to in the course of history.
Starówki, miejskie rynki, place i deptaki to reprezentatywne przestrzenie, kótre wymagają odpowiedniej prawy. Jakie trendy królują w polskich miastach?
Wniosek Burmistrza Trzebiatowa w sprawie uznania zespołu staromiejskiego w Trzebiatowie za Pomnik Historii został przekazany Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego w kwietniu 2011 r. Do tej pory nie nastąpiło rozstrzygnięcie w tej sprawie. Trzebiatów to miasto położone w powiecie gryfickim, w województwie zachodniopomorskim. Podstawą do złożenia wniosku o przyznanie tytułu Pomnika Historii były: • Zachowany średniowieczny układ urbanistyczny zespołu staromiejskiego z czytelnym podziałem katastralnym; • Zachowana historyczna zabudowa w obrębie murów obronnych, • Wpis terenu Starego Miasta do rejestru zabytków; • 40 obiektów w granicach Starego Miasta wpisano do rejestru; • Na terenie Starego Miasta obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w formie planu rewaloryzacji, uchwalony przez Radę Miasta Trzebiatowa w 1996 r. Przywołano procedury uznania i kryteria wyboru Pomnika Historii. Przedstawiono zarys historii miasta oraz działania konserwatorskie i planistyczne, wskazując przy tym jego wartości materialne i niematerialne. W konkluzji wyrażono przekonanie, że wymienione wartości spełniają kryteria wyboru postawione przez MKiDN.
EN
The Mayor of Trzebiatów's application to recognize the Old Town Complex in Trzebiatów as a Monument to History was submitted to the Minister of Culture and National Heritage in April 2011. Trzebiatów is a town located in the poviat (district) of Gryfice, in the Zachodniopomorskie Voivodeship. The basis for submitting the application for the title of the Monument of History was the following: - Preserved medieval urban layout of the Old Town complex with a clear cadastral division; - Preserved historical buildings within the defensive walls, - Entry of the Old Town area into the register of historical monuments; - 40 objects within the Old Town boundaries are entered into the historical monuments register; - In the Old Town there is a local spatial development plan in the form of a revaluation plan, adopted by the Trzebiatów City Council in 1996. The outline of the city's history as well as conservation and planning activities are presented, indicating at the same time its material and non-material values. The conclusion expressed the conviction that these values meet the selection criteria set by the Ministry of Culture and National Heritage.
Kożuchów jest miastem wyjątkowym, nie tylko w skali województwa lubuskiego ale w skali kraju. Zachowany w bardzo dobrym stanie system obronny, składający się z dwóch pierścieni kurtyn oraz fosy, wyróżnia je spośród setek innych. Należy jednocześnie do najstarszych miast Środkowego Nadodrza. Zachowane prawie na całym obwodzie fortyfi kacje uniemożliwiły scalenie się centrum z przedmieściami. Dzięki temu zachowało się pierwotne rozplanowanie tej części miasta i jego historyczny charakter. Te walory są jednak dużym wyzwaniem dla urbanistów i architektów w pracach planistyczno-urbanistycznych. Samo stare miasto stało się miejscem węzłowym w układzie przestrzennym ożuchowa. Ponadto, w nim samym, jest wiele dodatkowych węzłowych miejsc. Są to budowle mające znaczące wartości kulturowe: zamek, ratusz, gotycki kościół, zabudowa mieszkalna. Jest to również system fortyfi kacyjny z dobrze zachowanymi kurtynami, basztami, bastejami i fosą. Historyczny układ ulic nie ułatwia komunikacji pieszej i samochodowej na Starówce. Tereny zielone kryją ogromny potencjał. Niestety jest też dużo elementów degradujących miasto: budynki gospodarcze, zaniedbane podwórka, współczesna zabudowa tzw. bloki, pawilony handlowe, niezabudowane działki i kwartały. W opracowaniu przedstawiono próbę analizy problemów oraz propozycje zmian aby zachowany został wyjątkowy charakter tego miasta a jednocześnie powstała wartość dodana wynikająca z wprowadzenia propozycji nowych rozwiązań architektonicznych i urbanistycznych.
EN
Kożuchów is a unique town, not only in the Lubusz Voivodship but also in the whole country. The well-preserved defence system, consisting of two rings of curtains and a moat, distinguishes this town from hundreds of others. It is also one of the oldest towns in the Middle Oder Region. Nearly the entire circumference of the fortifi cations has been prevented, which makes it impossible to merge the centre with the suburbs. For this reason, the original layout of this part of the town and its historical character have been preserved. However, these factors are a big challenge for urbanists and architects in terms of urban-planning. The old town has become a central point in the spatial layout of Kożuchów. Moreover, there are a number of additional important objects such as buildings of signifi cant cultural value: the castle, the town hall, the gothic church and the residential buildings as well as the fortifi cation system with the well-preserved curtains, bastion, fortifi ed towers and moat. The historical layout of the streets makes walking and driving diffi cult in the Old Town. The green areas have enormous potential. Unfortunately, there are also a number of elements spoiling the look of the town: the business buildings, the neglected yard, the modern buildings – so called blocks of fl ats, the commercial pavilions, the undeveloped plots and quarters. The paper presents an attempt to analyse the problems and to provide suggestions for changes so as to preserve the unique character of the town and, at the same time, to add value resulting from the introduction of new architectural and urban-planning ideas.
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W drugiej połowie XIX i na początku XX w. w rozwoju przestrzennym Przemyśla znaczącą rolę odegrały trzy główne czynniki: budowa umocnień twierdzy wokół Przemyśla i towarzysząca jej budowa całego systemu koszar i zaplecza logistycznego dla twierdzy w obrębie miasta [1, s. 10], budowa w 1859 r. linii kolejowej łączącej Przemyśl z Krakowem, Wiedniem oraz Lwowem i linii kolejowej łączącej Przemyśl przez przełęcz Łupkowską z Węgrami w 1872 r. [1, s. 16] Trzecim czynnikiem było uchwalenie 23 XII 1891 r. regulacji ulic Przemyśla, która dotyczyła niemal całego miasta [2]. Była to ogólnoeuropejska tendencja związana z okresem nazywanym również drugą rewolucją przemysłową. W Przemyślu wyznaczono nową sieć komunikacyjną drogową i kolejową, nowoczesne na ówczesne standardy place targowe, wybudowano wiadukty drogowe, infrastrukturę techniczną tj. stację i sieć wodociągową, elektrownię i sieci kanalizacyjne. Budowle inżynierskie wybudowane w tamtym okresie służyły miastu aż do końca XX wieku, a inwestycje drogowe, architektoniczne po pracach modernizacyjnych i konserwatorskich włączone do współczesnych miejskich funkcji są świadkami rozwoju przestrzennego ośrodka. Zabytkowa infrastruktura stanowi dodatkową wartość kulturową organizmu miejskiego.
EN
In the second half of the nineteenth and at the beginning of the twentieth century the spatial development of Przemyśl was significantly influenced by three main factors: the construction of fortifications around the fortress of Przemyśl and the accompanying system of barracks and logistic facilities of the fortress within the city, the construction of the railway line linking Przemyśl with Cracow, Vienna and Lviv in 1859 as well as the construction of the railway line connecting Przemyśl through the Łupkowska pass with Hungary in 1872. The third factor was the adoption of Przemyśl streets regulations (23rd December 1891) which concerned almost the entire city. It was a Europe-wide tendency connected with the period called the second Industrial Revolution. In Przemyśl a new road and train transport system was developed. Moreover, modern for the contemporary standards marketplaces were built alongside with viaducts, technical infrastructure such as the station and a water supply system, a power station and sewer systems. The engineering structures built at that time were used until the end of the twentieth century. After modernization and conservation works the architectural road investments have been included into modern urban functions and have been the witnesses of spatial development. The historical infrastructure is an added value of cultural urban organism.
8
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Coraz więcej miast podejmuje próby przywrócenia, w całości lub części układów historycznych starówek. Przykłady z Polski i Hiszpanii pokazują różnice do zachowania dóbr kultury. Działania w niektórych poziomach ochrony, związane z zachowaniem przestrzeni zabytkowych w Hiszpanii są bardziej elastyczne i mniej rygorystyczne niż w Polsce. Wszystkim tym działaniom przyświeca wspólny cel: ocalić od zapomnienia.
EN
More and more cities try to, partly or entirely restore the layout of their historical centres. The examples from Poland and Spain show different approach to the preservation of cultural heritage. The measures taken on certain levels of protection, related to the preservation of historical places in Spain, are more flexible and less rigorous than in Poland. Ali the actions are taken with one common goal: to save from being forgotten.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.