W artykule zostaną przedstawione prawnośrodowiskowe aspekty zagospodarowania wybranych materiałów odpadowych i ich wykorzystania jako składnika materiałów budowlanych. Jako przykład zostanie przestawione wtórne wykorzystanie materiałów termoplastycznych ze strumienia odpadów komunalnych lub przemysłowych. Część z tych odpadów była poddawana procesom uzdatniania i jest stosowana jako paliwo alternatywne. W proponowanym rozwiązaniu tworzywa termoplastyczne wykorzystuje się jako spoiwo do różnego rodzaju kruszyw. W wyniku formowania takich mieszanek można otrzymywać elementy infrastruktury budowlanej w postaci kostek brukowych, płytek chodnikowych itp.
EN
The article presents legal and environmental aspects of the management of selected waste materials and their use as a component of building materials. As an example, the secondary use of thermoplastic materials from the municipal or industrial waste stream will be presented. Some of this waste was subjected to treatment processes and was used as an alternative fuel. In the proposed solution, thermoplastics are used as a binder for various types of aggregates. As a result of forming such mixtures, elements of construction infrastructure can be obtained in the form of paving stones, paving tiles, etc.
Unia Europejska nie chce finansować budowy nowych spalarni odpadów. Polski Krajowy Plan Odbudowy też nie przewiduje wsparcia dla tego typu inwestycji. Oficjalnie chodzi o ekologię. Jednak wydaje się, że w tle jest walka o zachowanie monopolu na spalarnie przez kraje tzw. starej Unii.
Poniższy tekst kontynuuje rozważania dotyczące problemów wynikających na tle przepisów art. 26 i 26a, zawartych w rozdziale 8 działu drugiego Ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (DzU z 2020 r. poz. 797, z późn. zm., dalej: u.o.), prowadzone w kilku numerach „Przeglądu Komunalnego” z roku 2019. Praktyka formułuje jednak ciągle nowe pytania i wątpliwości, więc do niektórych problemów warto wrócić.
Czy instalacje termicznego przekształcania paliw z odpadów komunalnych zostaną włączone w system handlu emisjami CO2 – EU ETS? Od tej decyzji zależy przyszłość obiektów termicznego przekształcania frakcji palnych wydzielanych z odpadów komunalnych.
Polska nadal składuje ponad 40% swoich odpadów. Do 2035 r. ten wskaźnik musi zmaleć do zaledwie 10%. Inne kraje Unii Europejskiej teoretycznie radzą sobie lepiej z ograniczaniem składowania, ale – biorąc pod uwagę dane na temat eksportu odpadów z tworzyw sztucznych i termicznego przekształcania odpadów – osiągnięcia państw UE nie wyglądają już tak imponująco.
Nie ulega wątpliwości, że ITPOK-i są instalacjami ciepłowniczymi i powinny być budowane w strukturach przedsiębiorstw ciepłowniczych, rozwiązując dwa problemy: konieczności wymiany zdekapitalizowanych i nieodpowiadających współczesnym wymaganiom emisyjnym starych instalacji ciepłowniczych oraz zagospodarowania i energetycznego wykorzystania pre-RDF-u powstającego w licznych instalacjach komunalnych.
Punkt Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych jest instytucją prawną w systemie przepisów o odpadach komunalnych dość już zadomowioną. Jednak jego status, organizacja i funkcjonowanie wciąż wywołują wątpliwości i pytania, zwłaszcza w związku z ewoluującymi przepisami, w szczególności Ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Opłata za składowanie odpadów została w Polsce wprowadzona w 1998 r. na mocy Ustawy z 27 czerwca 1997 r. o odpadach. Do 2010 r. istniało ponad 20 różnych stawek opłat za różnego rodzaju odpady. Założono, że stawki opłat będą wzrastały rok do roku o wskaźnik inflacji. Teoretycznie wysokość opłaty za składowanie powinna być równa wartości efektów zewnętrznych powodowanych przez dany rodzaj odpadu. W praktyce jednak jest narzędziem wspierającym założenia polityki w zakresie gospodarki odpadami w danym kraju.
Badania przeprowadzone w Zakładzie Zagospodarowania Odpadów w Marszowie dowiodły, że możliwy jest odzysk ze stabilizatu nie tylko szkła, ale również frakcji palnych. To szansa na ograniczenie masy składowanych odpadów.
Coraz więcej samorządów interesuje się opłatą od zużycia wody jako instrumentem pomagającym osiągnąć i utrzymać samofinansowanie systemu gospodarki odpadami komunalnymi. Warszawa, Olsztyn, Łódź, Częstochowa czy podwarszawska gmina Halinów zdecydowały się na dosyć radykalny krok, by zapewnić zrównoważenie kosztów.
Z raportu Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego (IOŚ-PIB) wynika, że przez następnych kilkanaście lat na inwestycje w gospodarkę odpadami powinniśmy wydać niemal 25 mld zł. Jest to konieczne, aby usprawnić selektywne zbieranie odpadów i ich przetwarzanie, a tym samym – osiągnąć wymagane przez Unię Europejską poziomy recyklingu.
Kwestia magazynowania odpadów budzi ostatnio szereg kontrowersji. Ich reperkusją są liczne zmiany przepisów, wprowadzone w ostatnich trzech latach. Zmiany te wprowadzają regulacje coraz bardziej kazuistyczne, czego konsekwencją jest konieczność dokonywania kolejnych zmian wyjaśniających, a te powodują następne wątpliwości.
Od 2017 roku odnotowywano wzrost opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Instytut Ochrony Środowiska-Państwowy Instytut Badawczy przeprowadził analizę w tym zakresie. W raporcie „Gospodarka odpadami komunalnymi w Polsce. Analiza kosztów gospodarki odpadami komunalnymi w Polsce” wskazano główne przyczyny obserwowanego trendu.
Ustanowione w 2019 r., w Ustawie z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, reguły tonażowego rozliczania usług odbioru lub zagospodarowania odpadów komunalnych realizowanych w oparciu o umowy w sprawie zamówień publicznych wzmogły konieczność kontroli pochodzenia strumienia odpadów. Niektóre z ustanowionych rozwiązań kontrolnych stały się przedmiotem orzeczeń Krajowej Izby Odwoławczej.
W połowie stycznia br. udostępniona została interpretacja Departamentu Gospodarki Odpadami Ministerstwa Klimatu i Środowiska – dokument nr 1452859.4626260.3656901 z 14 stycznia 20201 r. – z założenia wyjaśniająca wątpliwości pojawiające się na gruncie rozumienia przepisów określających zasady stosowania karty przekazania odpadów komunalnych.
Polska ma znaczący deficyt istniejących mocy przerobowych instalacji termicznego przetwarzania odpadów komunalnych (ITPOK). Hamulcem dla nowych inwestycji mają być regulacje UE. Tymczasem unijna taksonomia równocześnie wskazuje na możliwość politycznego porozumienia w tej sprawie.
Do 2035 roku gminy w Polsce będą musiały osiągnąć 65-procentowy poziom recyklingu nie tylko czterech podstawowych frakcji odpadów komunalnych: papieru, metali, tworzyw sztucznych i szkła. Konieczne będzie również zapewnienie recyklingu na ww. poziomie z całego strumienia odpadów komunalnych, z wyłączeniem odpadów budowlanych i rozbiórkowych pochodzenia komunalnego.
W sierpniu br. weszły w życie zmiany w zasadach funkcjonowania Bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami, czyli BDO. Dotychczasowe, sztywne regulacje ewidencji odpadów komunalnych zostały uelastycznione w niespodziewany dla wszystkich sposób.
Przemysł cementowy w Polsce, który niemal dwie dekady temu w odpowiedzi na własne zapotrzebowanie stworzył całą branżę zajmującą się przetwarzaniem odpadów komunalnych na paliwa alternatywne, w najbliższych latach może się zmierzyć z ograniczeniem dostępności paliw alternatywnych.
20
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW