Przedmiotem opracowania są cyklony śródziemnomorskie (MC – Mediterranean cyclones), które w latach 1958-2008 przemieszczały się nad obszarem Europy Środkowo-Wschodniej (tj. w sektorze między 45º39’ i 58º 11’ N oraz między 7º 32’ i 30º44’ E). Odnotowano 351 układów MC, wśród których wyróżniono 12 typów, określonych na podstawie przebiegu trajektorii oraz miejsca cyklolizy. Najczęściej występującym jest typ C1 (20,5% przypadków); są to niże przechodzące centralnie przez Polskę (rys. 2). Częste (17,9 %) są niże wędrujące torami położonymi na południe od równoleżnika 49°N (typ S1, rys. 3). Dość wysoką frekwencją (14,5%) charakteryzują się też szlaki niżów biegnące na wschód od Polski (typ E2, rys. 4), które w przybliżeniu odpowiadają torowi Vb wskazanemu przez van Bebbera (1891). Wykazano sezonową zmienność częstości pojawiania się niżów śródziemnomorskich w Europie Środkowo-Wschodniej; znaleziono półroczną cykliczność z maksimami w kwietniu i październiku. Maksimum wiosenne jest najbardziej rozwinięte i wiąże się prawdopodobnie z dominującymi w tej porze roku południkowymi formami cyrkulacji nad Europą, które sprzyjają wędrówce niżów znad Morza Śródziemnego na północ. Empiryczne prawdopodobieństwo dnia z niżem śródziemnomorskim w Europie Środkowo-Wschodniej zmienia się od 0,8% w styczniu i 0,9% w lipcu do 2,1% w listopadzie i 3,4% w kwietniu. Z niżami śródziemnomorskimi wiążą się ekstremalne zjawiska hydrometeorologiczne w Polsce i krajach sąsiednich – przynoszą one nawalne opady, latem powodują powodzie, w zimie – zawieje śnieżne.
EN
The study is focused on Mediterranean cyclones (MC) traveling over the area of Central and Eastern Europe (i.e. in the sector between 45° 39’ and 58º 11’ N and between 7° 32’ and 30º 44’ E) in the years 1958-2008. There have been 351 MC systems, divided into 12 types on the basis of the course of the trajectory and the location of cyclolysis site. The most common is C1 type (20.5% of cases), passing centrally through Poland (Fig. 2). Lows moving along paths situated to the south of 49 parallel (type S1, Fig. 3) are slightly less frequent (17.9%). Quite often (14.5%) lows are traveling east of the Polish border (type E2, Fig. 4), which roughly corresponds to the Vb track, indicated by van Bebber (1891). Seasonal variation in the frequency of the Mediterranean lows crossing Central and Eastern Europe has been demonstrated. Semi-annual cyclicity with peaks in April and October was found. Maximum in spring is most pronounced and likely associated with dominant in this season meridional types of circulation over Europe, which steer the cyclones movement from the Mediterranean Sea to the north. Empirical probability of the day with Mediterranean low in Central and Eastern Europe varies from 0.8% in January and 0.9% in July to 2.1% in November and 3.4% in April. Mediterranean lows trigger extreme hydrometeorological phenomena in Poland and neighboring countries – they bring torrential rains, causing fl oods in the summer, in the winter – blizzards.
2
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Celem pracy jest charakterystyka niżów śródziemnomorskich. Na podstawie rezultatów badań innych klimatologów wskazano typowe miejsca cyklogenezy układów niskiego ciśnienia oraz zmienność szlaków ich przemieszczania się w ciągu roku. Silną cyklogenezą, szczególnie w chłodnej porze roku, odznacza się Zatoka Genueńska. Wiosną wyróżnia się obszar na południe od gór Atlas, natomiast wiecie Półwysep Iberyjski, gdzie zalegają niże pochodzenia termicznego. Intensywność cyklogenezy jest znacznie słabsza we wschodniej części obszaru śródziemnomorskiego aniżeli w części zachodniej. Niże śródziemnomorskie przyczyniają się często do występowania burz oraz silnych opadów deszczu na obszarze Europy Południowo-Wschodniej. Pomimo prognozowanego przez model ECHAM/OPYC3 wzrostu temperatury powierzchni Morza Śródziemnego powyżej 26°C (przy podwojeniu się zawartości C02w atmosferze), nie należy spodziewać się wzrostu częstości głębokich niżów na tym obszarze z powodu zalegania suchej warstwy powietrza w troposferze.
EN
The aim of this paper is description of Mediterranean lows. On the basis of the results of other researches typical cyclogenesis maxima and intermonthly variability of cyclone tracks were pointed. Strong cyclogenesis maxima for the winter months were found in the Gulf of Genoa. The area south of the Atlas Mountains region is distinguished in the spring months and the Iberian Peninsula during the summer where thermal lows are formed. The cyclogenesis in the eastern part of the Mediterranean are significantly weaker than in the western part. Moreover lows from the Mediterranean contribute permanently to the occurrence of storms and heavy rains in the Southern-East Europe. The ECHAM/ OPYC3 general circulation model simulates increase of SST (sea surface temperature) above 26°C - in a double CO_2 scenario -but cyclone activity will probably be the same as a result of existence of dry air in the whole troposphere in Mediterranean environment.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.