Od końca 2017 roku na portalu internetowym Państwowego Instytutu Geologicznego – PIB dostępna jest Geobaza HAŁDY. Zawiera ona informacje i dane o mineralnych surowcach odpadowych zgromadzonych na starych hałdach, składowiskach przemysłowych i w osadnikach poeksploatacyjnych, z terenu polskiej części Sudetów. W artykule przedstawia się rodzaje danych i informacji zawarte w geobazie oraz metodykę ich gromadzenia. W rezultacie czteroletnich prac badawczych, zwiadu terenowego, kwerendy archiwów i geologicznych badań podstawowych zinwentaryzowano 445 obiektów dawnego górnictwa i przetwórstwa kopalin. Są to 403 hałdy kopalniane, 16 osadników przemysłowych, 23 składowiska i 3 zwałowiska zewnętrzne. Głównie są to obiekty po górnictwie węgla kamiennego i rud metali, w tym pouranowe. Największe możliwości gospodarczego wykorzystania odpadów wiążą się z mułami węglowymi, zgromadzonymi w osadnikach zlikwidowanego Dolnośląskiego Zagłębia Węglowego. Do łatwego wykorzystania jest również materiał z kamiennych hałd po górnictwie rud polimetali, żelaza i fluorytu. Wciąż otwarta pozostaje kwestia gospodarczego wykorzystania odpadów poflotacyjnych rud miedzi, czy też odzysku metali (w tym złota) z hałd górnictwa arsenowego. Ograniczeniem jest tu efektywność technologii odzysku metali oraz obostrzenia środowiskowe. Część obiektów znajduje się na terenach chronionych, co wyklucza możliwość zagospodarowania odpadów. Niektóre składowiska i hałdy powinny być starannie zrekultywowane i objęte monitoringiem środowiskowym, ze względu na ich szkodliwe oddziaływanie na komponenty środowiska.
EN
As of the spring of 2017, the HAŁDY Database is available on the Polish Geological Institute – NRI website. The geodatabase contains information and data on waste mineral raw materials collected on old heaps, 148 industrial waste stock-piles and in post-mining settlers, from the Polish part of the Sudety Mountains. The article presents the types of data and information contained in the geodatabase and the methodology for their collection. As a result of four-year research works, field reconnaissance, archives and geological basic research, 445 objects of former mining and mineral processing were inventoried. There are 403 mine heaps, 16 industrial settlers, 23 stock-piles and 3 external dumps. These are mainly objects after coal mining and metal ores, including post-uranium. The greatest opportunities for the economic use of waste are associated with coal sludge accumulated in settlers of the liquidated Lower Silesian Coal Basin. The material from stone heaps after polymetallic, iron and fluorite ore mining is also easy to use. The issue of the economic use of post-flotation copper ore waste or the recovery of metals (including gold) from dumps of arsenic mining remains open. The limitation here is the efficiency of metal recovery technologies and environmental restrictions. Some of the objects are located in protected areas, which excludes the possibility of waste management. Some stock-piles and heaps should be carefully reclaimed and covered by environmental monitoring, due to their harmful impact on environmental components.
W pracy przedstawiono ocenę właściwości sorpcyjnych kopalin towarzyszących, będących wapieniami i odpadów mineralnych, pochodzących z przeróbki wapieni, dolomitu i magnezytu. Wykazano, że wwarunkach krajowych za potencjalne surowce do produkcji sorbentów wapniowych można uważać kopaliny towarzyszące i mineralne surowce odpadowe powstające na etapie eksploatacji i przeróbki kopalin, w tym również te zgromadzone na hałdach. Wykazano, że nie istnieje prosta zależność pomiędzy wielkością sorpcji a zawartością CaCO3 w sorbencie czy jego powierzchnią właściwą. Ustalono, że właściwości sorpcyjne są determinowane przede wszystkim przez zdolność do odpowiednio szybkiej kalcynacji wraz z wytworzeniem grupy porów rzędu 0,1-2,0 mikro/m.
EN
This paper presents an evaluation of the sorption properties of limestones being accompanying mineral in porphyry deposit and mineral wastes resulting from the processing of limestone, dolomite, and magnesite. It shows that raw materials for calcium sorbents' production may be found in accompanying minerals and mineral wastes generated during exploitation and/or mineral processing, including those collected in dumps. It was demonstrated that there is no simple relationship between the sorption capacity of the sorbent and both CaCO3 content and the surface area of such raw materials. It was established that the sorption properties are mainly determined by the sorbent's rapid calcination ability with the creation of pore groups in the range of 0.1-2.0 micro/m.
The rational management of raw materials resources requires utilization all useful mineral types occurring in a deposit, i.e. associated mineral raw materials and waste mineral materials which come from exploration process. The associated mineral raw materials and mineral waste materials are often accumulated in anthropogenic deposits. The quality of raw material is a superior criterion which stimulates the possibility of its utilizations.
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Idea tworzenia w składowiskach wtórnych złóż kopalin użytecznych wyniknęła z dążenia do ochrony zasobów kopalin towarzyszących w złożach, z których wykorzystywana jest tylko kopalina główna. Problem ten jest szczególnie widoczny w przypadku kopalń odkrywkowych, w których konieczne jest przemieszczanie dużej ilości materiału nakładowego i przewarstwień w celu udostępnienia kopaliny podstawowej. Ocena ekonomiczna gospodarki surowcami mineralnymi wykazuje, że w skali całego kraju na składowiskach zgromadzona jest duża ilość niewykorzystanych surowców mineralnych, na których wydobycie przeznaczono już znaczne nakłady i które mogą mieć jeszcze znaczenie gospodarcze. Jako przykład nowych technologii umożliwiających wykorzystanie nagromadzonych w składowiskach surowców mineralnych może służyć otrzymywanie ceramizowanych kompozytów nawozowych, opracowanie syntezy wollastonitu, a następnie technologii ceramiki wollastonitowej i trwające obecnie wstępne eksperymenty technologiczne nad otrzymywaniem mullitu.
EN
It's very important problem of correctors forming the secondary deposits of related and waste minerals in exploitation of strip mines. The significance amounts of these materials - in country scale. New and economic directions of application these materials require the new and modification the processing of technology. For example it was presented the new methods of technology ceramic fertilizations, synthesis of wollastonite (CaSiO3) and preliminary results of research synthesis mullite (3Al2O3 x 2SiO2). These materials are very important components in application in ceramics technology.
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The paper presents sources of industrial wastes, which can be used as substitutes of primary minerals. Legal and economic factors influencing such use, are considered. Significante of mineral waste raw materials in the minerals management in Poland is analysed. important applications of industrial wastes as sources of substitutes for industrial and construction minerals, as well as their influence on markets of these minerals, are reviewed in detail.
PL
Artykuł omawia źródła odpadów przemysłowych, które mogą być użyte jako sustytuty surowców pierwotnych. Analizie poddane zostały czynniki prawne i ekonomiczne, które wpływają na rozwój tej substytucji. Przedstawiono znaczenie mineralnych surowców odpadowych w gospodarce surowcami mineralnymi w Polsce. Szczegółowej analizie poddano ważne zastosowania odpadów przemysłowych jako substytutów surowców budowlanych i ceramicznych, oraz ich wpływ na rynki tych surowców.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The paper presents increasing importance of secondary (waste) raw materials in the domestic management of mineral raw materials. The definition of mineral waste raw material is proposed. Paper reviews various types of mineral waste raw materials and their use in the economy. Sources of information on manufacture and use of mineral waste raw materials are analysed. In the conclusion, current and future significance of such materials in the domestic management of mineral raw materials is evaluated.
PL
Artykuł prezentuje rosnącą rolę wtórnych (odpadowych) surowców mineralnych w krajowej gospodarce surowcami mineralnymi. Przedstawiono w nim propozycję definicji mineralnych surowców odpadowych. Zaprezentowano ważniejsze grupy mineralnych surowców odpadowych oraz ich zastosowania gospodarcze. Analizie poddano także źródła informacji o wytwarzaniu i użytkowaniu mineralnych surowców odpadowych. W podsumowaniu przedstawiono ocenę obecnego i przyszłego znaczenia tego typu surowców w krajowej gospodarce poszczególnymi grupami surowców mineralnych.
7
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Doggerskie rudy syderytowe w rejonie częstochowskim wydobywano nieprzerwanie od ponad 600 lat. Eksploatację zakończono w latach 80. obecnego stulecia. Wykształcenie rud, warunki geologiczne ich zalegania, a także metody pozyskiwania i przetwórstwa spowodowały powstawanie hałd. Pierwotnie gromadziły one odpady poeksploatacyjne a potem przeróbczo-przetwórcze. Materiały w nich zgromadzone można zaliczyć do kopalin towarzyszących i mineralnych surowców odpadowych. Jedne i drugie wykazują właściwości surowcowe predysponujące je do praktycznego wykorzystania. Wykonane badania zarówno o charakterze poznawczym, jak i utylitarnym w przypadku ponad 40 obiektów wskazują na takie możliwości. Będzie to wymagało potraktowania zwałów jako złóż antropogenicznych i spełnienia przez nie kryteriów wynikających z prawodawstwa geologiczno-górniczego. Na przeszkodzie temu może stać wymieszanie kopalin i odpadów w niektórych hałdach.
EN
Siderite ores of the Dogger age had been mined without any break for more than 600 years, and their exploitation ceased in the 1980-ties. The development of the ores, their geological setting, as well as mining and extraction methods resulted information of numerous dumps. The material of the dumps was composed initially of mining waste and then processing waste, and till now these accumulations have represented waste noxious for the environment. The waste disposed can be included into the categories of associated raw materials and mineral waste raw materials, both revealing technological properties that make them practically usable. This has been proved by fundamental and technological investigations, carried out on samples from more than 40 localities. To start the utilization of the dumps it will be necessary to cateegohze them as anthropogenic secondary deposits that should meet relevant criteria of the geological and mining law. The process can be hampered by the fact that some dumps are composed of unpredictable mixtures of usable and non-usable materials.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.