W artykule przedstawiono praktyczne aspekty wykorzystania nowoczesnych systemów automatyki wdrożonych w Kopalni Bełchatów do kontroli zmian warunków hydrograficznych, hydrogeologicznych i czynników atmosferycznych w otoczeniu wyrobisk eksploatacyjnych. Omówiony został system nadzoru nad parametrami studni odwadniających i piezometrów, monitoring zrzutu wód do sieci hydrograficznej, a także pokazano w jaki obecnie sposób prowadzone są obserwacje w stacji meteorologicznej Chabielice. Dzięki wdrożeniu automatyki do monitoringu środowiska naturalnego pozyskiwane są obecnie ogromne ilości interesujących danych, które po odczytaniu są archiwizowane, a następnie poddawane obróbce w specjalistycznych programach, pozwalających na dokładniejszą ocenę i obserwację zjawisk zachodzących w środowisku naturalnym, a także ich zrozumienie. Wdrożenie do praktycznego użytkowania opisanych w artykule systemów poprawiło pracę kopalni Bełchatów poprzez podniesienie efektywności i sprawności użytkowanych dotychczas systemów nadzoru nad środowiskiem. Przełożyło się to z kolei na optymalizację procesu monitoringu środowiska, co w konsekwencji spowodowało zmniejszenie ilości zużytej energii elektrycznej w procesie odwadniania wyrobisk, a także zmniejszenie kosztów osobowo-sprzętowych związanych z obsługą starszego typu urządzeń.
EN
The article presents the practical aspects of using modern automation systems implemented in the Belchatow Mine to control changes in hydrographic, hydrogeological and atmospheric conditions in the vicinity of mining excavations. The system of supervision over the parameters of drainage wells and piezometers was discussed, as well as the monitoring of water discharge into the hydrographic network, and the current observations at the Chabielice meteorological station were shown. Thanks to the implementation of automation for environmental monitoring, huge amounts of interesting data are now obtained, which, after reading, are archived and then processed in specialized programs, allowing for a more accurate assessment and observation of phenomena occurring in the natural environment, as well as their understanding. The implementation for practical use of the systems described in the article improved the work of the Bełchatów mine by increasing the effectiveness and efficiency of the environmental supervision systems used so far. This, in turn, translated into the optimization of the environmental monitoring process, which in turn resulted in a reduction in the amount of electricity used in the process of drainage of excavations, as well as a reduction in personnel and equipment costs related to the operation of older types of devices.
In the paper, the influence of predicted mine water discharge from the planned excavation of Jurassic limestone from Marylin 1 deposit (Iłża Foothills) on two levels of exploitation (167 and 155 m a.s.l.) on runoff of 5th to 2nd streams order (5th – stream from Śniadków, 4th – Oronka river, 3rd – Szabasówka river, 2nd – Radomka river) was examined. Excavation with its surface catchment creates endorheic area of 32.25 hectares, which will be dewatered. The source material consisted of: topographic and thematic maps, digital elevation model, hydrogeological documentation and field survey results. The analysis included river catchments delimitation, rainfall calculation in the area of the planned excavation mine and its catchment during the average year, month and day with the highest total precipitation during the 10 and 15 minute storms, calculation of specific discharge in gauged and ungauged streams which drains the excavation pit, calculation of the amount of runoff entering the excavation pit and the mine water discharge forming the runoff in subsequent streams. Unreliable rainfall intensity was determined by various methods: Błaszczyk equation, Reinhold formula, Bogdanowicz-Stachy probabilistic model. Specific discharges and runoff of the stream of Śniadków, Oronka river and Szabasówka river were obtained using specific runoff methods, Iszkowski equation and Punzet formula. Runoff of the Radomka river was calculated based on IMGW data (Słowików water gauge). The total percentage of surface water and groundwater at the 155 m a.s.l. exploitation level conditions will reach: 287.0% (year), 297.8% (month) and 467.4% (day) of the average runoff. In the following streams this influence will be moderate: Oronka (up to about 47%), Szabasówka (up to 8%) and Radomka (up to 5%). The biggest hydrological consequences, as a result of surface inflow, will occur after the torrential rain (10-15 minutes) in the stream from Sniadków. The resulting discharge will depend on the time required to pump out water from the excavation mine. In the scenario of the most intensive 15 minutes rainfall (return period 10%), the optimal duration of pumping out the water in the 155 m exploitation level conditions will be about 14 hours. Then, the mine water discharge will not exceed the average year discharge in the stream from Sniadków.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W eksploatacji górniczej zachodzi konieczność odwadniania wyrobisk oraz zrzut wód dołowych, często do cieków powierzchniowych. Analizie poddano kierunki zmian chemizmu przykładowych wód powierzchniowych z rejonu Trzebini o zróżnicowanej mineralizacji (rzeka Chechło), w wyniku zrzutu wód dołowych kopalni rud cynku i ołowiu, przy założeniu zmiennej temperatury cieku powierzchniowego uzależnionej od pory roku. Symulację efektu mieszania roztworów wodnych prowadzono w stosunku objętościowym 1:1, z wykorzystaniem obliczeń programem PHREEQC. W analizowanym przypadku, typ hydrogeochemiczny roztworów wynikowych ulega zmianie w kierunku dominacji jonów, charakterystycznych dla wód kopalnianych o podwyższonej mineralizacji. Najbardziej istotne zmiany chemizmu wód obserwowane są w przypadku potencjalnego mieszania wód kopalnianych z wodami powierzchniowymi o niskiej mineralizacji i jednocześnie przy największej różnicy temperatur roztworów wejściowych.
EN
In mine exploitation there occurs the necessity of mine workings drainage and underground water discharge, frequently into surface flows. To analysis were subjected the directions of changes of the chemism of taken by way of example surface waters from the Trzebinia region with differentiated mineralization (Chechło river), as a result of underground water discharge from the zinc and lead ore mine, under the assumption of changeable temperature of the surface flow dependent on the season of the year. The simulation of the effect of water solution mixing was conducted in the volumetric relation 1:1, using calculations by means of the PHREEQC program. In the analyzed case, the hydrogeochemical type of result solutions is subject to change towards the domination of ions, characteristic for mine waters with increased mineralization. The most essential changes of the water chemism are observed in the case of potential mixing of underground waters with surface waters of low mineralization and simultaneously under the highest difference of temperatures of input solutions.
Odwodnienie odkrywki "Tomisławice" jest od 2009 roku kolejnym czynnikiem antropogenicznym zmieniającym stosunki wodne w zlewni górnej Noteci powyżej jeziora Gopło. Scharakteryzowano przepływy odbiorników wód kopalnianych, którymi są rzeki Pichna i Noteć w okresie poprzedzającym odwodnienie. Omówiono wielkości zrzutów wód kopalnianych według danych KWB "Konin" i poddano je weryfikacji na podstawie prowadzonych pomiarów hydrometrycznych. Porównano zweryfikowane wielkości zrzutów wód kopalnianych z przepływami charakterystycznymi rzek. Określono udział zrzutów w przepływie Pichny i Noteci. Wskazano na konieczność uwzględniania w ocenie wpływu odwodnienia odkrywki "Tomisławice" na odpływ rzeczny i zasoby wodne jeziora Gopło również innych czynników antropogenicznych, jak na przykład zrzuty wód do Noteci z kanału Warta-Gopło. Artykuł powstał na podstawie wyników badań uzyskanych przede wszystkim z monitoringu środowiska wodnego odkrywki "Tomisławice" prowadzonego przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej - Państwowy Instytut Badawczy Oddział w Poznaniu we współpracy z Poltegor-Projekt z Wrocławia.
EN
Since 2009, dewatering of the Tomisławice Open Pit has become yet another anthropogenic factor changing hydrographic conditions in the catchment of the Upper Noteć River above Gopło Lake. The flow values of watercourses receiving mine water, i.e. the Pichna and Noteć rivers, recorded in the period before mine dewatering have been analyzed. The values of mine water discharges provided by the Konin Brown Coal Mine are discussed and verified against the results of conducted hydrometric measurements. The verified values of mine water discharge were compared with characteristic values of river flow. The percentage of mine water discharge in the flow of the Pichna and Noteć rivers has been calculated. The necessity to include also other anthropogenic factors such as water discharge from the Warta-Gopło Canal to the Noteć River in the estimates of the impact of the Tomisławice Open Pit dewatering on river discharge and water resources of Gopło Lake is indicated. The paper is based, for the most part, on the results of water environment monitoring of the Tomisławice Open Pit carried out by the Institute of Meteorology and Water Management National Research Institute Poznań Branch in cooperation with the Poltegor-Projekt (Wrocław).
In the paper results of a survey of the Potok Goławiecki's water quality were presented. The Potok Goławiecki is the river into which the Ziemowit coal mine discharges its mine waters. The survey was performed on the river course at two locations below the discharge point. Changes in the Potok Goławiecki's water quality were determined before as well as after mine water discharge, with special attention paid to indicators determining the organic and mineral matter content in the river.
PL
Przedstawiono i omówiono wyniki badań jakości wody Potoku Goławieckiego, który jest odbiornikiem wód dołowych kopalni "Ziemowit". Badaniami objęto odcinek rzeki znajdujący się poniżej punktu zrzutu wody dołowej z osadnika ziemnego. Określono zmiany jakości wody Potoku Goławieckiego przed i po zrzucie wody kopalnianej pod względem wskaźników określających zawartość substancji organicznych i mineralnych w rzece.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.