Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na rolę technicznych komponentów obiektów sakralnych w kreowaniu wartości i kryteriów aksjologicznych, w szczególności na udział nowatorskich osiągnięć w podążaniu ku pięknu i prawdzie. Posługując się myślą Arthura Schopenhauera, iż „źródłem rozkoszy estetycznej jest poznanie idei dzieła”, zaś owa rozkosz zależy od intensywności przekazywania idei oraz tego, czy „idee gatunku wyraża w sposób czysty”, rozważane są kategorie piękna i prawdy wyrażone poprzez użycie odpowiednich materiałów, wyszukanych elementów i detali konstrukcyjnych, wysmakowanych form odwołujących się do utrwalonych archetypów budownictwa sakralnego. Przeprowadzono pilotażowe rozpoznanie wśród zrealizowanych obiektów (świątynie, kaplice, obiekty sepulkralne z obszaru Europy, Azji i Ameryki), które zyskały uznanie wśród odbiorców (wiernych i architektów). Poddane analizie obiekty poświadczają, że architektura sakralna początku XXI wieku wykorzystuje nowe, dostępne rozwiązania techniczne i przynosi wiele trafionych estetycznie kreacji kompozycyjnych. Jednocześnie stara się przekazywać idee akceptowane przez odbiorców. Elementy techniczne wspierają semantyczne zamysły autorów, czyli to, co tkwi w warstwie głębokich idei – znaku i symbolu, zakorzenionych w tradycji wyznawców danej religii i utrwalonych transcendentaliów (dobra – prawdy – piękna). Użyte w dzisiejszych obiektach sakralnych środki warsztatowe, techniczne i wyrazowe są obecne w różnych nurtach współczesnej architektury (od historyzmu, przez neomodernizm, do architektury ekologicznej, organicznej i wernakularnej). Współczesna architektura sakralna to zatem jedność w różnorodności.
EN
This article aims to highlight the role of the technical components of the sacred objects in the creation of values and axiological criteria; in particular, the share of innovative achievements in following to the beauty and truth. Using the thought of Arthur Schopenhauer, that the „source of the aesthetic pleasure is to understand the idea of work”, while this pleasure depends on the intensity of communicating ideas and whether „the ideas of the species are expressed in a pure way”, there are considered categories of beauty and truth expressed through the use of appropriate materials, sophisticated features and construction details and refined forms referring to established archetypes of sacral architecture. There was conducted a trial research among realized objects (temples, churches, sepulchral chapels from Europe, Asia and America) which gained recognition among recipients (catholic and architects). Analyzed object certify that the sacral architecture of the early 21st century uses new technical solutions and brings many aesthetically matching creations. Simultaneously, it tries to transfer ideas accepted by the public. Technical elements support the semantic intentions of the authors; which is what is in the deep layer of the idea - a sign and symbol, rooted in the tradition of the followers of a particular religion and established transcendentals (good - the truth - beauty). Workshop, technical and expressive means, which are used in todays sacred objects, are present in various currents of contemporary architecture (from historicism, the neo-modernism to even ecological architecture, organic and vernacular). Contemporary sacral architecture is therefore a unity in diversity.
Kamieniarskie ośrodki okolic Kielc i Chęcin znane były ze swoich wyrobów od co najmniej XVI w. Ich rozwój uwarunkowany był przede wszystkim lokalną bazą surowcową oraz unowocześnianiem technik wydobywania i obróbki skał. Eksploatowano tu zwłaszcza paleozoiczne skały mające walory dekoracyjne, a więc dewońskie wapienie i permskie zlepieńce. Te ostatnie posłużyły do wykonania trzonu pierwszej kolumny Zygmunta III Wazy, która stanęła w 1644 r. na Placu Zamkowym w Warszawie. W artykule przedstawiono szczegółową charakterystykę petrograficzną zlepieńca zygmuntowskiego, podano jego wiek i genezę. Zlepieńce te wydobywano w kamieniołomie „Jerzmaniec” na Czerwonej Górze, nieopodal Chęcin. Od imienia króla skałę tę zaczęto nazwać zlepieńcem zygmuntowskim a kamieniołom „Zygmuntówką”. Zlepieniec ten, z racji swoich unikatowych walorów dekoracyjnych, znalazł zastosowanie w wielu budowlach sakralnych i świeckich oraz zajął poczesne miejsce w historii, architekturze i sztuce naszego kraju. Posłużył on do wyrobu kolumn, schodów, tablic inskrypcyjnych, portali, parapetów, oraz płyt na posadzki i okładziny ścienne. Zarówno zlepieniec zygmuntowski jak i kamieniołom, w którym go wydobywano, jest atrakcją geoturystyczną o znaczących walorach naukowych, poznawczych i dydaktycznych. Wiedza na ten temat jest jednak stosunkowo słabo rozpowszechniona i w nieznacznym stopniu wykorzystywana w turystyce oraz promowaniu regionu świętokrzyskiego.
EN
Stonemasonry center of area Kielce and Chęciny were known from their products since at least sixteenth century. Their development was conditioned mainly by local, raw base and modern techniques of extraction and processing of rocks. Exploited here, especially Paleozolic rocks with decorative qualities, so Devonian limestones and Permian conglomerates. These latter were used to make the stem of first column of Zygmunt III Waza which stood in 1644 at Castle Square in Warsaw. In the article shows detailed petrographic characterization of Zygmuntowski conglomerate, given his age and genesis. These conglomerates mined in a quarry „Jerzmaniec” at Red Mountain, near Chęciny. From the name of the king the rock called Zygmuntowski conglomerate and a quarry „Zygmuntówka”. This conglomerate, owing to its unique decorative qualities, has been applied in a number of sacred and secular buildings and took a prominent place in the history, architecture and art of our country. It was used for the manufacture of window sills, columns, stairs, inscription tables, portals and panels for floors and wall coverings. Both Zygmuntowski conglomerate and the quarry where it was mined, is the geotouristic attraction of significant scientific, cognitive and didactic values. Such knowledge, however, is relatively poorly disseminated and minor extent in tourism and promoting Świętokrzyski region.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.