Przeprowadzono badania wpływu ciśnienia na szybkość reakcji przeniesienia wodoru z tetraliny do czterech próbek węgli pochodzących z różnych kopalń oraz dziesięciu macerałów wydzielonych z pięciu węgli. Reakcje przeniesienia wodoru prowadzono pod ciśnieniami 5,30,50 i 100 MPa w temperaturze 300, 310 lub 320°C w zależności od reaktywności próbki. Czas reakcji zawierał się. w przedziale od l do 60 godzin. Stopień konwersji tetraliny do naftalenu oznaczano przy użyciu chromatografii gazowej. Najbardziej reaktywnymi macerałami okazały się witrynity ze względu na wysoką zawartość tlenu. Szybkość reakcji przeniesienia wodoru do witry-nitów rośnie ze wzrostem ciśnienia, co wskazuje na bimolekularny stan przejściowy. Wpływ ciśnienia na szybkość reakcji przeniesienia wodoru do inertynitów i liptynitów jest mniej wyraźny, a objętość aktywacji ma tendencję do przyjmowania wartości dodatnich, co wskazuje na inny mechanizm reakcji niż w przypadku witrynitów. Prawdopodobny jest udział mechanizmu rodnikowego.
Jednym z podstawowych wskaźników wytrzymałościowych skał zwięzłych, w tym węgli, jest wytrzymałość na ściskanie, którą oznacza się w warunkach laboratoryjnych z zastosowaniem maszyny wytrzymałościowej lub w warunkach naturalnego zalegania złoża. Elementarnymi petrograficznymi składnikami węgla są macerały, które określa się badaniami mikroskopowymi. Grupy macerałów różnią się między sobą własnościami, nie tylko fizycznymi, ale również chemicznymi i technologicznymi. Węgle Górnośląskiego Zagłębia Węglowego wykazują dużą zmienność zarówno pod względem petrograficznym, jak i wytrzymałościowym (rys. 2). Zmienność ta wynika z różnej zawartości poszczególnych grup macerałów. Do wyjaśnienia przyczyn tej zmienności nie zawsze wystarcza poznanie zawartości macerałów, niezbędna jest także znajomość mikrolitotypów. Niektóre mikrolitotypy charakteryzują się bowiem większą, a inne mniejszą wytrzymałością na ściskanie. W związku z powyższym charakterystykę petrograficzną wybranych próbek węgli określono z uwzględnieniem ich wytrzymałości na jednoosiowe ściskanie. Próbki węgla pobrano z różnych ogniw litostratygraficznych górnego karbonu GZW (grupa pokładów 200-700) (tabl. 1). Na przygotowanych próbkach węgla wykonano oznaczenie wytrzymałości na jednoosiowe ściskanie oraz oznaczono zawartości grup macerałów i składu mikrolitotypów, karbominerytu i minerytu (tabl.1). Analiza wyników badań wytrzymałości na ściskanie i udziału mikrolitotypów w wytypowanych węglach wykazała tendencję wzrostową wytrzymałości na jednoosiowe ściskanie wraz ze wzrostem udziału w próbkach durytu, klarodurytu i karbominerytów (rys. 3). W sekwencji pokładów od 308 do 713, które były przedmiotem badań, stwierdzono generalnie tendencję zmniejszania się udziału mikrolitotypów, które wykazują większą wytrzymałość na ściskanie niż pozostałe (rys. 4).
EN
One of basic index of rock concise hardiness, including coal, is uniaxial compression strength, which means in laboratory conditions with employment of hardiness machine or in conditions of natural filling fields. The macerates are elementary petrographic component of coal, which are defined by microscopic researches. Groups of macerates differ between them, not only physical, but also chemical and technological. Coal of Upper Silesia Basin exert big variability, equal in petrographic as well as hardiness respect (Fig. 2 ). This variability results from different contents of individual group of macerates. To explanation of reason of this variability it does not always enough knowledge macerates contents, also essential is acquaintance of microlitotypes. So, some of microlitotypes are characterised by bigger, other smaller. By reason of above-mentioned petrographic characteristic of chosen sample of coal definite with taking into consideration uniaxial compression strength × 2. Samples of coal collect from different litostratigraphic links of high GZW carbon (group of board 200-700) (table 1). On prepared samples of coal execute designation of strength compression and it mean contents of macerates group and composition of microlitotypes, carbominerites and minerites (table 1). Analysis of research result of uniaxial compression strength and microlitotypes participation of chosen coal ascertain exerted upward trend of strength along with incrementation of samples participation of durite, clarodurite and carbomin-erites (Fig. 3). In sequence of board from 308 for 713, which was object of research, it ascertain trend of decrease participation generally of microlitotypes, which exert bigger uniaxial compression strength than remaining (Fig. 4).
Thermally decomposed at 300-650°C exinite, vitrinite and inertinte from Polish medium-rank coal (85,6 wt % C) was studied by electron paramagnetic resonance spectroscopy. Three different groups of paramagnetic centers with broad Gauss, broad Lorentz 1, and narrow Lorentz 3 EPR lines were found in the studied exinite and vitrinite. Two groups of paramagnetic centers with narrow Lorentz 2 and narrow Lorentz 3 lines existed in inertinite. The changes of concentrations of paramagnetic centers, g-factor, linewidths AS and spin-lattice relaxation during thermal decomposition of the macerals were measured.
PL
Badano wpływ rozkładu termicznego w przedziale temperatur 300-650°C na centra paramagnetyczne macerałów (egzynit, witrynit i inertynit), wydzielonych z polskiego węgla kamiennego o średnim stopniu uwęglenia (85,6 % wag.C). Trzy różne grupy centrów paramagnetycznych objawiają się szeroką linią EPR o kształcie Gaussa, szeroką o kształcie Lorentza l oraz wąską o kształcie Lorentza 3. Znaleziono je w egzynicie i witrynicie. Tymczasem w inertynicie znajdują się tylko dwie grupy centrów paramagnetycznych reprezentowanych odpowiednio przez linie EPR: Lorentza 2 oraz Lorentza 3. W pracy zmierzono zmiany koncentracji centrów paramagnetycznych, czynnik g, szerokość nachyleniową) Delta Bpp oraz czas relaksacj i spin-sieć podczas rozkładu termicznego materiałów.
The measurements of line intensity for macerals: exinite, vitrinite and inertinite, separated from bituminous coal (8.5.6 wt% C), were carried out in the temperature range 100-300 K. The experimental correlation between the intensities of the EPR/ESR components and temperature were fitted by theoretical functions for paramagnetic cen-tres with thermally induced singlet-triplet (S = 0 +--+ 5 = 1) and doublet-quadruplet (S = 1/2 +--+ S = 3/2) excitations. It was found that the broad Lorentz line present in the EPR/ESR spectra of exinite and vitrinit.e is responsible for the temperature dependence of integral line intensity which does not fulfil the Curie law. This proves the existence of thermally excited multiplet (triplet or quadruplet) states in coal. The energy of excitation J of both singlet-trjplet and doublet-quadruplet states of paramagnetic centres is com-parable with the energy kT. Paramagnetic centres related to the broad Gauss and the narrow Lorentz line in exinite and vitrinite and related to the two narrow Lorentz lines in inertinite obey the Curie law.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.