Przedmiotem artykułu są przekształcenia architektury poprzemysłowej na funkcje mieszkaniowe. Charakterystyczną grupą tych przekształceń są lofty. Ich specyfikę wyznaczają definicje tego typu obiektów architektonicznych. Celem przeprowadzonych badań jest odpowiedź na pytanie: czy współczesne adaptacje obiektów postindustrialnych na cele mieszkaniowe w Polsce odpowiadają kryteriom definicji loftów? W pierwszej części artykułu przedstawiono genezę loftów oraz ewolucję ich definicji od lat 50 XX do początku XXI wieku, z uwzględnieniem kontekstu międzynarodowego i uwarunkowań w Polsce. Pola badań przedmiotowych wyznaczają kryteria kwalifikacji obiektów, odpowiadających definicji loftów. W drugiej części artykułu przedstawiono wyniki analiz czterech przykładów przekształceń obiektów postindustrialnych, zrealizowanych Polsce w latach 2008 – 2020, którym przypisano określenie - lofty. Badania typu case-study skupiają się na następujących polach badawczych: informacje ogólne o obiekcie, zakres przekształceń, typologia mieszkań, układy funkcjonalne oraz dostępność mieszkań. Wyniki analiz zostały podsumowane wnioskami. W ostatniej części pracy przeprowadzono zestawienie wyników analiz z kryteriami kwalifikacji, co pozwoliło na sformułowanie odpowiedzi na postawione pytanie badawcze. Całość opracowania została podsumowana i opatrzona autorskimi rekomendacjami.
EN
The subject matter of this article is the conversion of post-industrial architecture for residential usage. Lofts (or loft apartments) are typical of such conversions. Definitions of this type of architectural building determine their specificity. The aim of the research was to answer the question Do modern-day adaptations of post-industrial buildings for residential usage in Poland meet the criteria of the definition of lofts? The first section of the article introduces the origins of the loft and the evolution of its definition from the 1950s to the beginning of the 21ˢᵗ century, taking into account international context and considerations in Poland. The fields of objective research determine the criteria for buildings that qualify and meet the definition of lofts. The second part of the article presents the findings of analyses of four examples of conversions of post-industrial buildings, completed in Poland between 2008 and 2020, and which have been designated as lofts/loft apartments. The case studies focus on the following areas of research: general information about the building, the range of conversion, the typology of the apartments, functional layouts and affordability of the apartments. The findings of the analyses are summarised with conclusions. In the final section of the article the findings of the analyses are set against the qualification criteria, allowing for the formulation of an answer to the research question. The entire study is then summarised and the authors’ recommendations presented.
Adaptacja obiektów poprzemysłowych pozwala na rozwiązanie problemów dotyczących zabytków i jest pomocna w procesach porządkowania krajobrazu kulturowego. Zmiana sposobu użytkowania obiektu zabytkowego wymaga przeprowadzenia szeregu badań wstępnych obiektu. W artykule przedstawione są wyniki diagnozy stanu technicznego poprzedzającej adaptację byłej fabryki na lofty w Zielonej Górze.
EN
Adaptations of post-industrial facilities for modern residential devices improve the results and aesthetics of urban spaces with full respect for protection of cultural heritage. Change of use of the historic building requires a series of preliminary research facility. The article presents the results of the diagnosis of the technical condition preceding the adaptation of the former factory to lofts in Zielona Góra.
Celem niniejszej pracy było sporządzenie projektu adaptacji istniejącego obiektu przemysłowego do funkcji mieszkaniowej. Zastąpiono elementy o niedostatecznej nośności nowymi strukturami. Zaprojektowany został stalowy szkielet wewnętrzny podtrzymujący stropy oraz konstrukcja nośna dachu z drewna klejonego warstwowo. Podane zostały również rozwiązania materiałowe i funkcjonalne umożliwiające spełnienie wymagań izolacji termicznej oraz warunków technicznych odpowiadających nowej funkcji budynku. Do zakresu pracy należało także omówienie zagadnień związanych z adaptacją i charakterystyką obiektów poprzemysłowych. Podstawy teoretyczne z omawianej dziedziny zastosowano do praktycznych rozwiązań i zaproponowanych koncepcji.
EN
The purpose of this thesis was to prepare a project to adaptation an existing industrial facility to a residential function. Replaced elements with insufficient bearing capacity with new structures. The steel structure supporting the ceilings and structure of the glued laminated timber roof are designed. Materials and functional solutions are also provided to meet the requirements of thermal insulation and technical conditions corresponding to the new function of the building. The scope of this work also included discussing issues related to the adaptation and functionality of industrial objects. The theoritical basis of the above mentioned subject have been applied to practical solutions and proposed concepts.
4
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Jednym z popularnych sposobów pozyskiwania nowych powierzchni użytkowych w centrach miast jest adaptacja strychów kamienic. Zainteresowanie wzbudza możliwość wytworzenia mieszkań o niepowtarzalnym, indywidualnym charakterze przy stosunkowo niskich nakładach finansowych. Jak się jednak okazuje proces pozyskania i przekształcenia strychu okazać się może długotrwały, a przede wszystkim złożony. Już sam etap wstępny, poprzedzający właściwą adaptację wymaga wielu działań rozpoznawczych i formalnych. Zagadnienie omówiono na tle trzech przykładów adaptacji czterokondygnacyjnych kamienic w Rzeszowie, różniących się pod względem wymagań konserwatorskich: kamienicy przy ul. Kraszewskiego 1 leżącą w strefie ochrony konserwatorskiej, kamienicy przy pl. Śreniawitów 2 wpisaną do ewidencji zabytków i kamienicy przy ul. Grodzisko 3 wpisaną do rejestru zabytków. W artykule przedstawiono krótki opis i rysunki inwentaryzacyjne wybranych kamienic. Przedstawione zostały zagadnienia formalno-prawne etapu wstępnego zmiany sposobu użytkowania strychów na cele mieszkalne. Omówiono uwarunkowania prawne w zakresie trybu postępowania, formy i zakresu uzyskania zgody właścicieli na adaptację strychu. Podjęto kwestię zakresu niezbędnych prac inwentaryzacyjnych oraz koniecznych ekspertyz technicznych; rzetelna ocena i diagnoza stanu istniejącej struktury zarówno konstrukcyjnej jak i instalacyjnej ma zasadniczy wpływ na przyjęcie właściwego kierunku postępowania i przewidywanych rozwiązań - zarówno pod względem formalnym jak i projektowym. Przedstawiono kwestie związane ze sformułowaniem wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy oraz zwrócono uwagę na istotne aspekty zapisów decyzji. Odniesiono się do kwestii ustalenia wymagań konserwatorskich na wstępnym etapie inwestycji.
EN
One of the popular ways of acquiring new usable space in city centers is an adaptation loft buildings. Interest is the ability to produce flats with a unique, individual character at relatively low cost. As it turns out the process of acquiring and converting the loft can be long, especially complex. Already the preliminary stage, before conversion itself, requires a lot of reconnaissance and formal actions. The issue is discussed on the background of the three examples of adaptations four-storey townhouses in Rzeszów, which differ in terms of the requirements conservation of monuments: tenement at 1 Kraszewski Street lying in the zone of conservation protection, tenement at 2 Śreniawitów Square entered in the records of monuments and tenement at 3 Grodzisko Street entered in the register of monuments. The article presents a brief description and inventory drawings of selected buildings. Shown the issues of formal and legal steps of preliminary stage of the loft conversion, juridical aspects of course of action, form and scope of the consent of the owners to adapt the attic. Raise an issue of needed inventory and the necessary technical expertise; Presents issues related to the formulation of an application for a zoning permit, and highlights the important aspects of the provisions of the decision. Reference was made to the issue of determining preservationist requirements at the initial stage of an investment.
Obecnie projektowane osiedla najczęściej zajmują zewnętrzne strefy miejskie. Tereny takie są słabiej zagospodarowane, a pozwolenie na budowę na nich nie wiąże się ze zmianami planu miejscowego, czyli procedury często trwającej kilka lat. Te i inne zalety obszarów położonych przy granicach miast powodują, że narasta proces suburbanizacji – tereny centralne pulsują życiem w godzinach pracy, a wyludniają się w godzinach wieczornych. Przedsiębiorcy nie są na tyle odważni, by inwestować w obszary kryzysowe śródmieść, jednak w wielu miastach i aglomeracjach europejskich, samorządy zachęcają do odnowy terenów położonych centralnie i same angażują się w proces tworzenia masterplanu lub mikroplanów dla nich. Przeprowadza się proces rewitalizacji, czyli remonty, modernizacje i rewaloryzacje istniejących obiektów połączone z działaniami, prowadzącymi do ożywienia społeczno-ekonomicznego, z uwzględnieniem poprawy życia ludności lokalnej. Takie działania prowadzą do powstania zjawiska „recyklingu przestrzeni”, nadając obszarom zdegradowanym: poprzemysłowym, poportowym, powojskowym, pokolejowym i innym nowe funkcje. Ten „recykling przestrzeni” wiąże się z wprowadzeniem nowych użytkowników, dlatego często przekształca niedziałające już hale, magazyny, hangary, zakłady produkcyjne w budynki mieszkalne oraz uzupełnia puste miejsca w rewitalizowanej przestrzeni nowymi obiektami. Mieszkania w takich obiektach to tzw. lofty, których układy funkcjonalne zdecydowanie różnią się od tradycyjnych lokali, ponieważ są skierowane do konkretnego odbiorcy, który ma możliwość ukształtowania loftu zgodnie ze swoimi potrzebami oraz nowoczesnymi trendami. Dla osób młodych, często prowadzących konsumpcyjny tryb życia, niewierzących w tradycyjny model rodziny, dla tzw. Young Urban Professionals- skrót: Yuppies oraz Double Income – No Kids – skrót: Dinks to właśnie tereny odzyskane stanowią osiedla jutra.
EN
Housing estates designer nowadays are usually located on the outside of urban areas. T designed at the present time are mostly situated outside the urban area. Such areas are poorly developed and the permission to build on them, which is a procedure that can be ongoing for several years, is not associated with changes in the local plan. These and other advantages of land located at the boundaries of the cities are the reason for the increase of suburbanization process; central areas are bustling with life during working hours and become deserted in the evening. Entrepreneurs are too cautious to invest in the conflict areas. Nonetheless, governments in many European cities and agglomerations are encouraging the renewal of centrally located areas and become engaged in the creation of master – plans an d micro – plans. The process of revitalization is carried out, which includes repairs, upgrades and re-evaluation of existing facilities and it is connected with activities leading to social and economic recovery, including improvement of life for new users. The result of such actions is the phenomena of area recycling, which introduces new function to degraded post – industrial, post-port, post-military, post – railway buildings. Since this area recycling is associated with the introduction of new users, the already dead halls, warehouses, hangars, factories are transformed into residential buildings and the empty space in the revitalized areas is supplemented with new structures. Apartments in such buildings are called Lofts; their functional systems are radically different from traditional apartments, mainly because they are targeted to specific type of users, who have a possibility to shape the loft according to their needs and recent trends. It is the recovered areas that are the housing estates of tomorrow, especially for so-called Yuppies (Young Urban Professionals) and Dinks (Double Income – No Kids), who most often lead a consumer lifestyle and do not believe in traditional family.
W artykule przedstawiono problem spłycenia pojęcia "loft" w stosunku do jego pierwotnego znaczenia, na przykładach rewitalizowanych obiektów poprzemysłowych w Polsce. Pojęcie to uległo komercjalizacji na skutek jego nadużywania, zwłaszcza przez deweloperów. Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na potrzebę ochrony prawidłowego nazewnictwa w architekturze oraz w pewnym stopniu na jakość rewitalizacji obiektów poprzemysłowych.
EN
The article presents how the concept of loft apartments has been changed compared to its initial meaning, shown in examples of recent revitalizations of post-industrial buildings in Poland. The meaning has been commercialized due to its overuse, especially by property developers. The aim of the article is to note a need of proper terminology used in architecture and quality of revitalization processes.
Adaptacja fabryki Karola Scheiblera na apartamenty (w sumie 540 apartamentów) to inwestycja, która wygrała Konkurs Europe & Africa Property Awards. Projekt australijskiego dewelopera Opal Property Developments – Lofty „U Scheiblera” uznany przez jury jako Najlepsza Rewitalizacja na terenie Polski. W skład jury weszli eksperci z Bloomberg Television, przy współpracy z którą zorganizowano konkurs. Niniejsza praca przedstawia proces recyklingu w tej dużej inwestycji.
EN
Investition, adaptation of Karol Scheibler’s Factory for apartaments (540 apartaments) was apreciated by experts from Property Agents and journalists from Bloomberg Station had occasion include to group of winners „Europe and Africa Awards”. This work shows process of recycling in large investition. Connection ecology with logistic gives Ecologistics, this is efective form of Recycling ruin leftovers.
Zamieszkanie na poddaszu to marzenie miłośników przestrzeni, zwolenników nietypowych rozwiązań aranżacyjnych, wielbicieli wyeksponowanych belek stropowych i skosów. Komfort i wygoda użytkowania lokalu na poddaszu zależy jednak od poprawności i precyzji wykonania robót adaptacyjnych. Błędy popełnione na tym etapie będą mściły się w przyszłości; mogą też sprawić, że zamiast wymarzonego gniazdka będziemy mieć lokal sprawiający same problemy.
9
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Architektura przemysłowa z okresu industrializacji, aczkolwiek ciągle za mało doceniana, wykorzystywana jest dzisiaj na nowe cele, głównie użyteczności publicznej i mieszkaniowe. Swoje „drugie życie” zawdzięcza nie tylko wartościom utylitarnym, ale także kulturowym i estetycznym. Problem ilustrują dwa przykłady z terenu Białegostoku, który w XIX wieku nazywany był Manchesterem Północy.
EN
Industrial architecture from the period of industrialization, although still too little appreciated, is used today for new purposes, mainly: public utility and housing. The second life it owes not only utilitarian, but also cultural and aesthetical values. The problem is illustrated by two examples from the area of Bialystok, which in the nineteenth century was called the Manchester of the North.
Poddasza mają niepowtarzalny urok, swoisty klimat i w wielu przypadkach niestandardową architekturę. Zamieszkanie na nim to marzenie miłośników przestrzeni, zwolenników nietypowych rozwiązań aranżacyjnych, wielbicieli wyeksponowanych belek stropowych i skosów. Komfort i wygoda użytkowania lokalu na poddaszu zależy jednak od poprawności i precyzji wykonania robót adaptacyjnych. Błędy popełnione na tym etapie będą mściły się w przyszłości; mogą też sprawić, że zamiast wymarzonego gniazdka będziemy mieć lokal sprawiający same problemy. O czym więc należy pamiętać, przystępując do prac związanych z przystosowaniem poddasza do celów mieszkalnych?
Rewitalizacja dawnych miejskich obszarów przemysłowych jest obecnie jednym z najaktualniejszych tematów w planowaniu przestrzennym miast. Przyczyny zainteresowania leżą zarówno po stronie kulturowej jak i ekonomicznej. Trend ten zaczął się w Stanach Zjednoczonych i jest kontynuowany w Europie. Lofty - przestrzenne i jasne apartamenty urządzone w dawnych fabrykach - stają się również popularne w Polsce. Przestrzenne, wysokie wnętrza wymagają doświetlenia, solidności oraz odpowiedniej odporności ogniowej i izolacyjności akustycznej. Te warunki mogą być spełnione przez zastosowanie systemu gipsowych bloków ściennych. Interesującym przykładem obiektu, w którym wykorzystano bloki gipsowe do budowy ścian działowych, by. Luther Quarter - dawna fabryka mebli wzniesiona w roku 1912. Po rewitalizacji mieści się w nim 180 loftów. Rewitalizacja dawnych miejskich obszarów przemysłowych będzie w najbliższych latach ważnym aspektem w planowaniu przestrzennym miast.
EN
Revitalization of post-industrial city areas is now one of topic trends in townplanning. The reasons are both cultural and economical. This trend started in the USA and is being continuing in Europe countries. Lofts - spacious and lighted apartments in late fabric buildings, bocome popular in Poland. Big surfaces with high ceilings required light, solid, fire and soundresisted partitions. These conditions are fulfilled by the system of gypsum block walls. An interesting example of application of this system is Luther Quarter in Tallinn - an old furniture factory built in 1912 y. After revitalization, it contains 180 lofts. Revitalization of post-industrial areas will be an important feature of city-planning in Poland in following years.
12
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW